Kapsam
Yazı, haciz mahallindeki zilyetlik, şikâyet ve istihkakın farklı işlevleri, terditli talep, ispat yükü ve her talep hakkında hüküm kurulmasını ele alır.
Kısa Cevap
Haczin hangi istihkak usulüne göre yürütüleceğine ilişkin şikâyet ile mülkiyet iddiasına dayalı istihkak talebi, biri reddedilirse diğerinin incelenmesi istenecek biçimde terditli kurulabilir.
Haciz Mahallindeki Karine
Malın borçlunun veya üçüncü kişinin fiilî hâkimiyet alanında bulunması uygulanacak istihkak prosedürünü ve ispat yükünü etkiler.
Şikâyetin Konusu
Şikâyet, icra müdürlüğünün haczi yanlış usule bağlayan işleminin denetimini amaçlar; doğrudan mülkiyeti kesinleştirmez.
İstihkak Talebinin Konusu
Üçüncü kişi, haczedilen mal üzerindeki mülkiyet veya sınırlı ayni hakkını somut belgelerle ortaya koymalıdır.
Terditli Kuruluş
Aslî şikâyetin reddi ihtimalinde istihkak talebinin hangi sırayla inceleneceği dilekçede tereddütsüz yazılmalıdır.
Delillerin Vakıayla Eşleştirilmesi
Fatura veya ticari defterin yalnız varlığı değil, haczedilen malı ve işlem tarihini gerçekten gösterip göstermediği araştırılır.
Hüküm ve Giderler
Mahkeme, inceleme sırasına uyarak her iki talebin sonucu ile yargılama giderini ayrı biçimde açıklamalıdır.
Delil Planı ve İspat Yükü
Haciz tutanağı ve mahallin kullanım belgeleri ile başlayan ispat planı, çok sayıda belge sunmak yerine her çekişmeli vakıayı doğru delille eşleştirmeyi gerektirir. İddianın dayanağı ile karşı tarafın muhtemel savunması iki ayrı sütunda kurulmalı; ispat yükünün kime ait olduğu ve delilin hangi kurumdan ne kadar süre içinde alınabileceği gösterilmelidir. Aşağıdaki kayıtlar bu nedenle birbirinin tekrarı değil, farklı vakıaları doğrulayan bir delil zinciridir.
Haciz Tutanağı ve Mahallin Kullanım Belgeleri
Haciz tutanağı ve mahallin kullanım belgeleri, yalnız dosyaya eklenecek bir kayıt değildir. Bu delilin hangi kurucu, engelleyici veya sona erdirici vakıayı gösterdiği; kim tarafından, hangi tarihte ve hangi işlem bağlamında oluşturulduğu dilekçede açıklanmalıdır. Belgenin tamamı görülmeden seçilmiş bir sayfa, ekran görüntüsü veya tarafça hazırlanmış özet üzerinden kesin sonuca gidilmemelidir.
Fatura, stok, demirbaş ve ticari defter kayıtları ile çapraz doğrulama yapılması, tarih, taraf, miktar ve işlem bağlantısındaki uyuşmazlıkları görünür kılar. Belge karşı tarafın veya üçüncü kişinin elindeyse ibraz talebi, kurum müzekkeresi, delil tespiti ya da bilirkişi incelemesi için hangi usul aracının kullanılacağı baştan belirlenmelidir. Elektronik kayıtlarda özgün dosya, zaman damgası, erişim geçmişi ve değişiklik izi korunmalı; hukuka aykırı elde edilen verinin ispat değeri ayrıca tartışılmalıdır.
Fatura, Stok, Demirbaş ve Ticari Defter Kayıtları
Fatura, stok, demirbaş ve ticari defter kayıtları bakımından ilk soru, kaydın mevcut olup olmadığı değil hangi tartışmalı olguyu ispatlayabildiğidir. Düzenleyen kişi veya kurum, düzenleme amacı, kayıt dönemi ve karşı tarafa aidiyet açıkça belirlenmelidir. Belgenin içeriği iddiayı yalnız dolaylı biçimde destekliyorsa aradaki çıkarım zinciri gösterilmeli; yorum, belgenin kendi ifadesi gibi sunulmamalıdır.
Bu kayıt, kira sözleşmesi, ödeme ve teslim belgeleri ile birlikte okunduğunda anlatım ile dış kaynak arasındaki uyum denetlenebilir. Çelişki varsa belgenin aslı, dayanak kayıtları ve düzenleyenin açıklaması istenmeli; eksiklik bilirkişinin hukukî nitelendirme yapması beklenerek kapatılmamalıdır. Kişisel veri, ticari sır veya soruşturma gizliliği içeren bölümlerde dosyaya sunma yöntemi ile inceleme hakkı arasında ölçülü bir çözüm kurulmalıdır.
Kira Sözleşmesi, Ödeme ve Teslim Belgeleri
Kira sözleşmesi, ödeme ve teslim belgeleri, zaman içinde değişebilen veya kaybolabilen bir delil niteliği taşıyabilir. Bu nedenle kaynağın korunması, talep tarihinin belgelenmesi ve mümkünse değiştirilemez örneğin alınması esasa ilişkin tartışmadan önce ele alınmalıdır. Sonradan oluşturulan açıklama ile olay anındaki kayıt birbirinden ayrılmalı; boşluklar varsayımla tamamlanmamalıdır.
Haciz tutanağı ve mahallin kullanım belgeleri aynı olayın başka bir aşamasını gösteriyorsa iki kayıt arasındaki tarih ve işlem bağı kurulmalıdır. Delil, iddia sahibinin elinde değilse hangi makamdan hangi hukuki dayanakla isteneceği somutlaştırılmalı; ret hâlinde başvurulacak yol ve saklama süresi dosya notuna eklenmelidir. Güvenilirlik itirazı bekleniyorsa metadata, imza, mühür, log veya karşılaştırma örneği daha tahkikat başlamadan belirlenmelidir.
Dosyaya Konulacak Temel Kayıtlar
- Haciz tutanağı ve mahallin kullanım belgeleri
- Fatura, stok, demirbaş ve ticari defter kayıtları
- Kira sözleşmesi, ödeme ve teslim belgeleri
Usul ve Başvuru Sırası
İlk usul adımı “aslî şikâyet ile ikincil istihkak talebi ayrı sonuç cümleleriyle kurulur” olarak belirlenmiştir. Maddi hakkın varlığı ile bu hakkın hangi yol üzerinden korunacağı aynı soru değildir. Aşağıdaki sıra, somut olayın tarihine ve taraf sıfatlarına göre uyarlanmalı; zorunlu başvuru ile dava veya kanun yolu sürelerinin birbirini durdurup durdurmadığı ayrıca gösterilmelidir.
Usul Adımı: Aslî Şikâyet ile İkincil İstihkak Talebi Ayrı Sonuç Cümleleriyle Kurulur
Bu aşamada aslî şikâyet ile ikincil istihkak talebi ayrı sonuç cümleleriyle kurulur. Amaç, uyuşmazlığın doğru taraflar arasında, doğru merci önünde ve incelenebilir bir talep sonucuyla yürütülmesini sağlamaktır. Görev, kesin yetki, dava şartı arabuluculuk, zorunlu idari başvuru, harç ve tebligat sorunları maddi haklılıktan ayrı denetlenmelidir. Bir usul şartının sonradan tamamlanıp tamamlanamayacağı varsayımla değil, özel hüküm ve güncel içtihatla belirlenmelidir.
“Aslî şikâyet ile ikincil istihkak talebi ayrı sonuç cümleleriyle kurulur” adımı takvime işlendiğinde başvuru tarihi, teslim veya tebliğ belgesi, karşı tarafın cevabı ve varsa kesinleşme bilgisi aynı kayıt altında tutulmalıdır. Başvurunun yalnız yapılmış olması yeterli değildir; ileri sürülen vakıa ve taleplerin sonraki dava veya kanun yolunu daraltıp daraltmadığı da kontrol edilmelidir.
Usul Adımı: İcra Dosyası ve Taraf Tebligatları Eksiksiz Getirtilir
İkinci adımda “icra dosyası ve taraf tebligatları eksiksiz getirtilir” işlemi yürütülür. Bu aşamada yalnız kabul edilebilirlik değil, incelemenin hangi vakıa ve talepler üzerinde yürütüleceği de belirlenir. Taraf teşkili, delillerin hangi sırayla toplanacağı, uzman incelemesinin kapsamı ve esaslı itirazların kararda karşılanması birlikte planlanmalıdır. Bilirkişiden hukukî sonuç değil, özel veya teknik bilgi gerektiren maddi tespit istenmelidir.
“İcra dosyası ve taraf tebligatları eksiksiz getirtilir” işleminin sonucu, sonraki başvuru veya infaz aşamasına elverişli bir belgeyle kayıt altına alınmalıdır. Kısmi kabul, feragat, sulh, ara karar veya ret varsa bunun hangi talebi ne ölçüde etkilediği açıkça işaretlenmeli; kanun yolu incelemesinde ileri sürülecek hata ilk derece aşamasındaki itirazla ilişkilendirilmelidir. Kişi, dönem, işlem ve tutar belirsizliği hükmün uygulanmasını güçleştireceğinden talep sonucu son kez bu aşamada denetlenmelidir.
Uygulama Sırası
- Aslî şikâyet ile ikincil istihkak talebi ayrı sonuç cümleleriyle kurulur.
- İcra dosyası ve taraf tebligatları eksiksiz getirtilir.
Süreler ve Hak Kaybı Riski
Süre Uyarısı
Şikâyet ve istihkak süreleri kendi öğrenme veya tebliğ başlangıcına göre ayrı hesaplanır. Bu süre hesaplanırken olay, öğrenme, usulüne uygun bildirim, başvuru, ret, son tutanak ve karar tarihleri tek kronolojide fakat ayrı hukuki nitelikleriyle gösterilmelidir. Başlangıç kanıtlanamıyorsa yalnız son gün hesabı güvenli sonuç vermez; tebligat parçası, UETS kaydı, başvuru alındısı veya noter belgesi dosyaya alınmalıdır.
“Şikâyet ve istihkak süreleri kendi öğrenme veya tebliğ başlangıcına göre ayrı hesaplanır” uyarısının zamanaşımı mı, hak düşürücü süre mi, usul süresi mi yoksa sözleşmesel bildirim süresi mi olduğu açıkça yazılmalıdır. Adli tatil, resmî tatil, elektronik tebligat, zorunlu arabuluculuk ve idari başvurunun etkisi her süre türünde aynı değildir.
Süre Uyarısı
Haczin düşmesi veya satış talebi dava sürerken ayrıca takip edilir. Bu ikinci zaman kuralı, ilk süreyle aynı başlangıca veya aynı sonuca sahip kabul edilmemelidir. Öğrenme ile tebliğ, muacceliyet ile zarar tarihi, karar ile kesinleşme farklı hukuki olaylardır. Her tarih için dayanak belge ve uygulanacak hüküm yazılmadan yapılan tek satırlık takvim, hak kaybını önlemeye yetmez.
“Haczin düşmesi veya satış talebi dava sürerken ayrıca takip edilir” uyarısı bakımından sürenin durması, kesilmesi veya yeniden başlaması ileri sürülüyorsa bunu doğuran başvurunun yetkili makama ve süresi içinde yapıldığı belgelenmelidir. Karşı tarafın süre itirazı bekleniyorsa alternatif başlangıç ihtimallerinin her biri ayrı hesaplanmalı; en erken biten güvenli tarih esas alınmalıdır. Acil koruma veya delil muhafazası mümkünse esas incelemenin tamamlanması beklenmeden ölçülü bir başvuru değerlendirilmelidir.
İleri Sürülebilecek Talepler
Haciz işleminin doğru istihkak usulüne çevrilmesi ekseninde kurulacak talep stratejisinde asıl, terditli veya yardımcı sonuçlar; karşı tarafın savunması ve delil durumu gözetilerek ayrılmalıdır. Aşağıdaki korumaların aynı dosyada birlikte istenip istenemeyeceği görev, harç, hukuki yarar ve mükerrerlik yönünden denetlenmelidir.
Haciz İşleminin Doğru İstihkak Usulüne Çevrilmesi
Haciz işleminin doğru istihkak usulüne çevrilmesi talebi, sonuç bölümünde açık, hüküm kurulabilir ve uygulanabilir biçimde gösterilmelidir. Talebin dayandığı vakıa, uygulanacak hüküm, ispat aracı, başlangıç tarihi ve varsa miktar veya hesap yöntemi birbirinden ayrılmalıdır. Mahkemenin hukuki nitelendirme yetkisi, tarafın vakıayı ve istediği hukuki korumayı belirsiz bırakmasına imkân vermez.
Bu talep reddedilirse istihkakın kabulü ve haczin kaldırılması ile ilişki ayrıca kurulmalıdır. Talepler birlikte hükme bağlanabiliyorsa yığılma; biri kabul edilmezse diğeri incelenecekse terdit; aynı hakkın seçimlik sonuçları söz konusuysa seçim sırası açıkça belirtilmelidir.
Bu Talep Reddedilirse İstihkakın Kabulü ve Haczin Kaldırılması
Bu talep reddedilirse istihkakın kabulü ve haczin kaldırılması isteminin asıl talebin reddine mi, başka bir hukukî nitelendirmeye mi yoksa giderilemeyen sonuca mı bağlandığı açıklanmalıdır. Konusu başlangıçta tam belirlenemiyorsa belirsizliğin nedeni ve incelemede kullanılacak veriler gösterilmeli; harç veya ferî sonuçlar ancak bu istem bakımından uygulanabiliyorsa ayrıca kurulmalıdır.
Bu sonuç, haciz işleminin doğru istihkak usulüne çevrilmesi talebiyle aynı zarar veya edimi iki kez karşılamamalıdır. Geçici koruma isteniyorsa güncel tehlike, yaklaşık ispat, teminat ve ölçülülük ayrıca gerekçelendirilmelidir. Kabul hâlinde hükmün hangi kişi veya kayıt üzerinde, hangi dönem ve kapsamla uygulanacağı talep sonucundan anlaşılabilmelidir.
Talep Kontrolü
- Haciz işleminin doğru istihkak usulüne çevrilmesi
- Bu talep reddedilirse istihkakın kabulü ve haczin kaldırılması
Sık Sorulan Uygulama Soruları
Şikâyet ve İstihkak Aynı Dilekçede İleri Sürülebilir Mi?
Talepler arasındaki aslî-ikincil ilişki açık kurulursa terditli biçimde ileri sürülebilir.
İki Usul Arasındaki Temel Fark Nedir?
Fark, haciz mahallindeki zilyetlik görünümüne göre takibin hangi tarafın dava açmasını bekleyerek ilerleyeceğini etkiler.
Mahkeme Yalnız Şikâyeti Karara Bağlarsa Ne Olur?
Usulüne uygun ikincil talep hakkında hüküm kurulmaması kanun yolu sebebi yapılabilir.
Fatura Mülkiyeti Kesin Kanıtlar Mı?
Fatura önemli bir delildir; malın kimliği, teslimi, ödeme ve fiilî kullanım kayıtlarıyla birlikte değerlendirilir.
Doğrulanmış Kanun Dayanağı
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.111/1
“Davacı, aynı davalıya karşı birden fazla talebini, aralarında aslilik-ferîlik ilişkisi kurmak suretiyle, aynı dava dilekçesinde ileri sürebilir.” — Alıntının yeri: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.111/1, tam fıkra.
Kanun alıntısı 2026-08-31 tarihinde TBMM, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu kabul metni, m.111/1 üzerinden doğrulanmıştır. Güncel kanun metni somut olayın tarihi ve geçiş hükümleriyle birlikte ayrıca kontrol edilmelidir. İcra müdürü işleminin hukuka aykırılığına yönelik şikâyet ile haczedilen mal üzerindeki üçüncü kişi hakkına dayalı istihkak; taraf, süre, görev ve sonuç bakımından ayrıdır. HMK m.111, aynı davalı ve bağlantı şartları bulunmadan bu yolları tek dilekçede birleştiren görev veya kabul edilebilirlik eksikliğini gidermez.
Doktrindeki Yaklaşımlar
Ayşe Kılınç: Bir Yargıtay Kararı Işığında Terditli Dava ve Terditli Davada Hüküm Konusunun İncelenmesi
Çalışma, terditli yığılmanın aynı davalı, bağlantılı talepler ve açık birincil-ikincil sıralama şartlarına bağlı olduğunu; mahkemenin ferî talebi ancak aslî talep reddedilirse inceleyebileceğini açıklamaktadır.
“Terditli dava, davacının dava dilekçesi ile davalıya karşı aralarında hukukî veya ekonomik bir bağlantı bulunan birden fazla talebini aslilik ferilik ilişkisi kurarak açtığı davadır.” — Alıntının yeri: Öz, ilk cümle.
Künye: Ayşe Kılınç, “Bir Yargıtay Kararı Işığında Terditli Dava ve Terditli Davada Hüküm Konusunun İncelenmesi”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2020, C. 69, S. 2, s. 541-566. Kalıcı yayın bağlantısı. Doğrulama tarihi: 2026-08-31. Öğretideki görüş bağlayıcı kural olmayıp kanun, içtihat ve somut olayla birlikte değerlendirilmelidir.
Doğrulanmış İçtihat
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2025/7570, K. 2026/745, 10.02.2026
“Terditli talep olan istihkak iddiasının reddi davası ile ilgili inceleme yapılıp olumlu-olumsuz bir karar verilmeksizin yazılı şekilde sonuca gidilmesi doğru değildir.” — Alıntının yeri: Gerekçe, “Terditli talep olan istihkak iddiasının reddi davası...” ibaresinin yer aldığı paragraf.
Kararın sonucu: kaldırma ve bozma. Alıntı ve künye, 31.08.2026 tarihinde resmî karar tam metninden doğrulanmıştır. Kararın sonucu ile gerekçedeki bu cümle birlikte okunmalı; somut olayın maddi vakıaları farklı bir dosyaya kendiliğinden taşınmamalıdır.
Somut olayla benzerlik: Şikâyet ile istihkak iddiasının terditli ileri sürülmesinde mahkemenin ikinci talep hakkında da olumlu veya olumsuz karar verme yükümlülüğü incelenmiştir.
Kararın uygulanma sınırı: Talepler gerçekten terdit ilişkisi taşımıyorsa inceleme sırası değişebilir; taraf sıfatı ve süreler her talep için ayrıca aranır.
Kaynakça ve Karar Doğrulaması
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay bakımından hukuki görüş veya taahhüt niteliğinde değildir.