Kapsam
Konu, kısmi çalışmanın tespiti, eşit davranma, kıdem süresi, ücret esası, ihbar ve izin alacaklarını kapsar.
Kısa Cevap
Kısmi süreli işçinin hizmet süresi sözleşmenin devam ettiği dönem, tazminata esas ücret ise fiilî çalışma ve düzenli menfaatler dikkate alınarak belirlenir; yalnız çalışılan günleri kıdem saymak doğru değildir.
Kısmi Çalışma Ölçütü
Sözleşmedeki adlandırma yerine işyerindeki karşılaştırılabilir tam süreli çalışmaya göre haftalık çalışma miktarı esas alınır.
Hizmet Süresi
İş ilişkisi kesintisiz devam etmişse kıdem hesabı yalnız fiilen çalışılan vardiya günlerine indirgenemez.
Tazminata Esas Ücret
Ücret, işçinin kısmi süre karşılığı düzenli kazancı üzerinden belirlenir; varsayımsal tam süreli ücret otomatik uygulanmaz.
Düzenli Yan Menfaatler
Süreklilik taşıyan yemek, yol ve benzeri parasal menfaatlerin kısmi çalışma oranına göre hesaba katılması gerekir.
İhbar ve İzin
Kısmi süreli çalışma, iş güvencesi ve yıllık izin haklarını ortadan kaldırmaz; hakların kullanımı çalışma düzenine uyarlanır.
Eşit Davranma
Salt kısmi süreli statü, objektif neden bulunmadan karşılaştırılabilir işçiye göre daha elverişsiz uygulamayı haklı kılmaz.
Delil Planı ve İspat Yükü
İş sözleşmesi ve SGK hizmet dökümü ile başlayan ispat planı, çok sayıda belge sunmak yerine her çekişmeli vakıayı doğru delille eşleştirmeyi gerektirir. İddianın dayanağı ile karşı tarafın muhtemel savunması iki ayrı sütunda kurulmalı; ispat yükünün kime ait olduğu ve delilin hangi kurumdan ne kadar süre içinde alınabileceği gösterilmelidir. Aşağıdaki kayıtlar bu nedenle birbirinin tekrarı değil, farklı vakıaları doğrulayan bir delil zinciridir.
İş Sözleşmesi ve SGK Hizmet Dökümü
İş sözleşmesi ve SGK hizmet dökümü, yalnız dosyaya eklenecek bir kayıt değildir. Bu delilin hangi kurucu, engelleyici veya sona erdirici vakıayı gösterdiği; kim tarafından, hangi tarihte ve hangi işlem bağlamında oluşturulduğu dilekçede açıklanmalıdır. Belgenin tamamı görülmeden seçilmiş bir sayfa, ekran görüntüsü veya tarafça hazırlanmış özet üzerinden kesin sonuca gidilmemelidir.
Puantaj, bordro ve banka kayıtları ile çapraz doğrulama yapılması, tarih, taraf, miktar ve işlem bağlantısındaki uyuşmazlıkları görünür kılar. Belge karşı tarafın veya üçüncü kişinin elindeyse ibraz talebi, kurum müzekkeresi, delil tespiti ya da bilirkişi incelemesi için hangi usul aracının kullanılacağı baştan belirlenmelidir. Elektronik kayıtlarda özgün dosya, zaman damgası, erişim geçmişi ve değişiklik izi korunmalı; hukuka aykırı elde edilen verinin ispat değeri ayrıca tartışılmalıdır.
Puantaj, Bordro ve Banka Kayıtları
Puantaj, bordro ve banka kayıtları bakımından ilk soru, kaydın mevcut olup olmadığı değil hangi tartışmalı olguyu ispatlayabildiğidir. Düzenleyen kişi veya kurum, düzenleme amacı, kayıt dönemi ve karşı tarafa aidiyet açıkça belirlenmelidir. Belgenin içeriği iddiayı yalnız dolaylı biçimde destekliyorsa aradaki çıkarım zinciri gösterilmeli; yorum, belgenin kendi ifadesi gibi sunulmamalıdır.
Bu kayıt, yemek, yol ve diğer yan hak belgeleri ile birlikte okunduğunda anlatım ile dış kaynak arasındaki uyum denetlenebilir. Çelişki varsa belgenin aslı, dayanak kayıtları ve düzenleyenin açıklaması istenmeli; eksiklik bilirkişinin hukukî nitelendirme yapması beklenerek kapatılmamalıdır. Kişisel veri, ticari sır veya soruşturma gizliliği içeren bölümlerde dosyaya sunma yöntemi ile inceleme hakkı arasında ölçülü bir çözüm kurulmalıdır.
Yemek, Yol ve Diğer Yan Hak Belgeleri
Yemek, yol ve diğer yan hak belgeleri, zaman içinde değişebilen veya kaybolabilen bir delil niteliği taşıyabilir. Bu nedenle kaynağın korunması, talep tarihinin belgelenmesi ve mümkünse değiştirilemez örneğin alınması esasa ilişkin tartışmadan önce ele alınmalıdır. Sonradan oluşturulan açıklama ile olay anındaki kayıt birbirinden ayrılmalı; boşluklar varsayımla tamamlanmamalıdır.
İş sözleşmesi ve SGK hizmet dökümü aynı olayın başka bir aşamasını gösteriyorsa iki kayıt arasındaki tarih ve işlem bağı kurulmalıdır. Delil, iddia sahibinin elinde değilse hangi makamdan hangi hukuki dayanakla isteneceği somutlaştırılmalı; ret hâlinde başvurulacak yol ve saklama süresi dosya notuna eklenmelidir. Güvenilirlik itirazı bekleniyorsa metadata, imza, mühür, log veya karşılaştırma örneği daha tahkikat başlamadan belirlenmelidir.
Dosyaya Konulacak Temel Kayıtlar
- İş sözleşmesi ve SGK hizmet dökümü
- Puantaj, bordro ve banka kayıtları
- Yemek, yol ve diğer yan hak belgeleri
Usul ve Başvuru Sırası
İlk usul adımı “hizmet süresi ve ücret esası bilirkişiye ayrı sorularla hesaplatılır” olarak belirlenmiştir. Maddi hakkın varlığı ile bu hakkın hangi yol üzerinden korunacağı aynı soru değildir. Aşağıdaki sıra, somut olayın tarihine ve taraf sıfatlarına göre uyarlanmalı; zorunlu başvuru ile dava veya kanun yolu sürelerinin birbirini durdurup durdurmadığı ayrıca gösterilmelidir.
Usul Adımı: Hizmet Süresi ve Ücret Esası Bilirkişiye Ayrı Sorularla Hesaplatılır
Bu aşamada hizmet süresi ve ücret esası bilirkişiye ayrı sorularla hesaplatılır. Amaç, uyuşmazlığın doğru taraflar arasında, doğru merci önünde ve incelenebilir bir talep sonucuyla yürütülmesini sağlamaktır. Görev, kesin yetki, dava şartı arabuluculuk, zorunlu idari başvuru, harç ve tebligat sorunları maddi haklılıktan ayrı denetlenmelidir. Bir usul şartının sonradan tamamlanıp tamamlanamayacağı varsayımla değil, özel hüküm ve güncel içtihatla belirlenmelidir.
“Hizmet süresi ve ücret esası bilirkişiye ayrı sorularla hesaplatılır” adımı takvime işlendiğinde başvuru tarihi, teslim veya tebliğ belgesi, karşı tarafın cevabı ve varsa kesinleşme bilgisi aynı kayıt altında tutulmalıdır. Başvurunun yalnız yapılmış olması yeterli değildir; ileri sürülen vakıa ve taleplerin sonraki dava veya kanun yolunu daraltıp daraltmadığı da kontrol edilmelidir.
Usul Adımı: Tam Süreli Emsal Çalışan Verisi İşverenden İstenir
İkinci adımda “tam süreli emsal çalışan verisi işverenden istenir” işlemi yürütülür. Bu aşamada yalnız kabul edilebilirlik değil, incelemenin hangi vakıa ve talepler üzerinde yürütüleceği de belirlenir. Taraf teşkili, delillerin hangi sırayla toplanacağı, uzman incelemesinin kapsamı ve esaslı itirazların kararda karşılanması birlikte planlanmalıdır. Bilirkişiden hukukî sonuç değil, özel veya teknik bilgi gerektiren maddi tespit istenmelidir.
“Tam süreli emsal çalışan verisi işverenden istenir” işleminin sonucu, sonraki başvuru veya infaz aşamasına elverişli bir belgeyle kayıt altına alınmalıdır. Kısmi kabul, feragat, sulh, ara karar veya ret varsa bunun hangi talebi ne ölçüde etkilediği açıkça işaretlenmeli; kanun yolu incelemesinde ileri sürülecek hata ilk derece aşamasındaki itirazla ilişkilendirilmelidir. Kişi, dönem, işlem ve tutar belirsizliği hükmün uygulanmasını güçleştireceğinden talep sonucu son kez bu aşamada denetlenmelidir.
Uygulama Sırası
- Hizmet süresi ve ücret esası bilirkişiye ayrı sorularla hesaplatılır.
- Tam süreli emsal çalışan verisi işverenden istenir.
Süreler ve Hak Kaybı Riski
Süre Uyarısı
İşe giriş, çalışma düzeni değişiklikleri ve fesih tarihi belirlenir. Bu süre hesaplanırken olay, öğrenme, usulüne uygun bildirim, başvuru, ret, son tutanak ve karar tarihleri tek kronolojide fakat ayrı hukuki nitelikleriyle gösterilmelidir. Başlangıç kanıtlanamıyorsa yalnız son gün hesabı güvenli sonuç vermez; tebligat parçası, UETS kaydı, başvuru alındısı veya noter belgesi dosyaya alınmalıdır.
“İşe giriş, çalışma düzeni değişiklikleri ve fesih tarihi belirlenir” uyarısının zamanaşımı mı, hak düşürücü süre mi, usul süresi mi yoksa sözleşmesel bildirim süresi mi olduğu açıkça yazılmalıdır. Adli tatil, resmî tatil, elektronik tebligat, zorunlu arabuluculuk ve idari başvurunun etkisi her süre türünde aynı değildir.
Süre Uyarısı
Arabuluculuk ve dava süreleri her alacak kalemi için kontrol edilir. Bu ikinci zaman kuralı, ilk süreyle aynı başlangıca veya aynı sonuca sahip kabul edilmemelidir. Öğrenme ile tebliğ, muacceliyet ile zarar tarihi, karar ile kesinleşme farklı hukuki olaylardır. Her tarih için dayanak belge ve uygulanacak hüküm yazılmadan yapılan tek satırlık takvim, hak kaybını önlemeye yetmez.
“Arabuluculuk ve dava süreleri her alacak kalemi için kontrol edilir” uyarısı bakımından sürenin durması, kesilmesi veya yeniden başlaması ileri sürülüyorsa bunu doğuran başvurunun yetkili makama ve süresi içinde yapıldığı belgelenmelidir. Karşı tarafın süre itirazı bekleniyorsa alternatif başlangıç ihtimallerinin her biri ayrı hesaplanmalı; en erken biten güvenli tarih esas alınmalıdır. Acil koruma veya delil muhafazası mümkünse esas incelemenin tamamlanması beklenmeden ölçülü bir başvuru değerlendirilmelidir.
İleri Sürülebilecek Talepler
Kısmi çalışma düzenine uygun kıdem ve ihbar tazminatı ekseninde kurulacak talep stratejisinde asıl, terditli veya yardımcı sonuçlar; karşı tarafın savunması ve delil durumu gözetilerek ayrılmalıdır. Aşağıdaki korumaların aynı dosyada birlikte istenip istenemeyeceği görev, harç, hukuki yarar ve mükerrerlik yönünden denetlenmelidir.
Kısmi Çalışma Düzenine Uygun Kıdem ve İhbar Tazminatı
Kısmi çalışma düzenine uygun kıdem ve ihbar tazminatı talebi, sonuç bölümünde açık, hüküm kurulabilir ve uygulanabilir biçimde gösterilmelidir. Talebin dayandığı vakıa, uygulanacak hüküm, ispat aracı, başlangıç tarihi ve varsa miktar veya hesap yöntemi birbirinden ayrılmalıdır. Mahkemenin hukuki nitelendirme yetkisi, tarafın vakıayı ve istediği hukuki korumayı belirsiz bırakmasına imkân vermez.
Kullanılmayan izin ve diğer işçilik alacakları ile ilişki ayrıca kurulmalıdır. Talepler birlikte hükme bağlanabiliyorsa yığılma; biri kabul edilmezse diğeri incelenecekse terdit; aynı hakkın seçimlik sonuçları söz konusuysa seçim sırası açıkça belirtilmelidir.
Kullanılmayan İzin ve Diğer İşçilik Alacakları
Kullanılmayan izin ve diğer işçilik alacakları isteminin asıl talebin reddine mi, başka bir hukukî nitelendirmeye mi yoksa giderilemeyen sonuca mı bağlandığı açıklanmalıdır. Konusu başlangıçta tam belirlenemiyorsa belirsizliğin nedeni ve incelemede kullanılacak veriler gösterilmeli; harç veya ferî sonuçlar ancak bu istem bakımından uygulanabiliyorsa ayrıca kurulmalıdır.
Bu sonuç, kısmi çalışma düzenine uygun kıdem ve ihbar tazminatı talebiyle aynı zarar veya edimi iki kez karşılamamalıdır. Geçici koruma isteniyorsa güncel tehlike, yaklaşık ispat, teminat ve ölçülülük ayrıca gerekçelendirilmelidir. Kabul hâlinde hükmün hangi kişi veya kayıt üzerinde, hangi dönem ve kapsamla uygulanacağı talep sonucundan anlaşılabilmelidir.
Talep Kontrolü
- Kısmi çalışma düzenine uygun kıdem ve ihbar tazminatı
- Kullanılmayan izin ve diğer işçilik alacakları
Sık Sorulan Uygulama Soruları
Kıdem Yalnız Çalışılan Günlerden Mi Oluşur?
Kesintisiz sözleşme ilişkisi varsa hizmet süresi yalnız vardiya günleriyle sınırlanmaz.
Tazminat Ücreti Nasıl Bulunur?
İşçinin kısmi çalışma karşılığı son ve düzenli kazancı esas alınır.
İhbar Tazminatı Alınabilir Mi?
Fesih koşulları gerçekleşmişse kısmi süreli olmak ihbar tazminatını engellemez.
Yan Haklar Hesaba Eklenir Mi?
Düzenli ve para ile ölçülebilir menfaatler çalışma oranı ve niteliğine göre dikkate alınabilir.
Doğrulanmış Kanun Dayanağı
4857 Sayılı İş Kanunu — m.13/2
“Kısmî süreli iş sözleşmesi ile çalıştırılan işçi, ayırımı haklı kılan bir neden olmadıkça, salt iş sözleşmesinin kısmî süreli olmasından dolayı” — Alıntının yeri: 4857 sayılı İş Kanunu m.13/2, ilk cümlenin başlangıcı.
Kanun alıntısı 2026-08-31 tarihinde TBMM, 4857 sayılı İş Kanunu kabul metni, m.13/2 üzerinden doğrulanmıştır. Güncel kanun metni somut olayın tarihi ve geçiş hükümleriyle birlikte ayrıca kontrol edilmelidir. Kısmi süreli statü tazminat hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. İş ilişkisinin toplam süresi, fesih nedeni, kıdeme esas giydirilmiş ücret, düzenli yan haklar ve emsal işçi verileri belirlenmeli; bölünebilir menfaatlerde orantılılık ile hizmet süresinin hesabı birbirine karıştırılmamalıdır.
Doktrindeki Yaklaşımlar
Zeynep Şişli: Kısmi Süreli Çalışan İşyeri Hekiminin Kıdem ve İhbar Tazminatı Hakları
Çalışma, kısmi süreli işyeri hekiminin kıdem ve ihbar haklarını hizmet ilişkisinin sürekliliği, fesih biçimi ve ücretin çalışma oranına göre belirlenmesi eksenlerinde incelemektedir.
“The main topics covered in this study are the seniority and informing compensation rights of the part-time occupational health care practitioner” — Alıntının yeri: Abstract, second paragraph, first sentence beginning.
Künye: Zeynep Şişli, “Kısmi Süreli Çalışan İşyeri Hekiminin Kıdem ve İhbar Tazminatı Hakları”, Çalışma ve Toplum, 2007, C. 2, S. 13, s. 95-119. Kalıcı yayın bağlantısı. Doğrulama tarihi: 2026-08-31. Öğretideki görüş bağlayıcı kural olmayıp kanun, içtihat ve somut olayla birlikte değerlendirilmelidir.
Doğrulanmış İçtihat
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2025/9093, K. 2026/48, 12.01.2026
“Kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık ücretli izin alacağı, iş sözleşmesinin sona ermesine bağlı alacaklar olup son ücret üzerinden hesaplanması gerekmektedir.” — Alıntının yeri: Gerekçe, “Kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık ücretli...” ibaresinin yer aldığı paragraf.
Kararın sonucu: bozma. Alıntı ve künye, 31.08.2026 tarihinde resmî karar tam metninden doğrulanmıştır. Kararın sonucu ile gerekçedeki bu cümle birlikte okunmalı; somut olayın maddi vakıaları farklı bir dosyaya kendiliğinden taşınmamalıdır.
Somut olayla benzerlik: Kısmî süreli çalışanın kıdem, ihbar ve yıllık izin alacaklarının sona erme tarihindeki ücret üzerinden hesabı incelenmiştir.
Kararın uygulanma sınırı: Çalışılmayan günlerin kıdeme etkisi, haftalık süre ve ücret yapısı somut sözleşme ve kayıtlarla belirlenmelidir.
Kaynakça ve Karar Doğrulaması
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay bakımından hukuki görüş veya taahhüt niteliğinde değildir.