Yapı Alacaklısı İpoteği ve Tescil Süresi

Kapsam

Yapı Alacaklısı İpoteği ve Tescil Süresi yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Yapı veya başka işte malzeme ve emek sağlayan yüklenici ve zanaatkarlar, alacakları için taşınmaz üzerinde kanuni ipotek hakkının tescilini isteyebilir; işin tamamlanması, alacağın kabulü veya mahkemece belirlenmesi ve süre koşulları önemlidir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, yapı alacaklısı ipoteği ve tescil süresi konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Maddî Hukuk ve Usulün Birlikte Değerlendirilmesi

İncelemenin ilk ölçütü “yapı veya başka işte malzeme ve emek sağlayan yüklenici ve zanaatkarlar, alacakları için taşınmaz üzerinde kanuni ipotek hakkının tescilini isteyebilir; işin tamamlanması, alacağın kabulü veya mahkemece belirlenmesi ve süre koşulları önemlidir” kuralıdır. Taşınmazla ilgisi bulunmayan her hizmet veya yalnız malzeme satımı otomatik yapı ipoteği doğurmaz; değer artışına fiziksel katkı ve alacak bağlantısı araştırılır. Ayrıca “eser ve alt yüklenici sözleşmeleri, iş ve teslim tutanakları, hakedişler, faturalar, yapı ruhsatı, tapu kaydı ve tamamlanma tarihi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Yapı Alacaklısı İpoteği ve Tescil Süresi bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu: m.895/1

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Zanaatkârların ve yüklenicilerin kanunî ipotek hakkı, çalışmayı veya malzeme vermeyi yüklendikleri andan başlayarak tapu kütüğüne tescil olunabilir.” — Alıntının yeri: Türk Medenî Kanunu m.895/1, ilk cümle

Bu alıntı, TBMM, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu kabul metni, m.895/1 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Yapı alacaklısı ipoteği ve tescil süresi kapsamında m.895/1 hükümleri yapı alacaklısı ipoteği bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.470-486

Yapı alacaklısı ipoteği ve tescil süresi kapsamında m.470-486 hükümleri eser sözleşmesi ve bedel bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.389-399

Yapı alacaklısı ipoteği ve tescil süresi kapsamında m.389-399 hükümleri geçici tescil ve tedbir bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Medeni Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Hümeyra Kaçaran: Yapı Alacaklılarının Kanuni İpotek Hakkı

Yapı alacaklısı ipoteği tescile bağlı kanuni haktır; alacak çekişmesinde geçici tescil şerhi, işin bitiminden başlayan hak düşürücü süreyi korumak için gecikmeden istenmelidir. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“yapı alacaklılarını kanunumuz arsa sahibine karşı bir ipotek hakkı ile korumak ihtiyacını duymuştur.” — Alıntının yeri: Öz

Yapı alacaklısı ipoteği ve tescil süresi konusunda yararlanılan eser: Hümeyra Kaçaran, “Yapı Alacaklılarının Kanuni İpotek Hakkı”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 2016, C. 22, S. 3, s. 1363-1398. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Yüklenici, alt yüklenici veya zanaatkârın taşınmaza kattığı emek-malzeme, alacak tutarı, malik ve işin tamamlanma tarihi belirlenir. Tescil işin yüklenilmesinden itibaren istenebilir; en geç tamamlanmadan itibaren üç aylık hak düşürücü süre içinde tapuda tescil veya dava açılarak TMK m.1011 geçici tescil şerhi sağlanmalıdır. Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir; malik alacağı kabul etmezse miktar mahkemece belirlenir. İpotek tescili para alacağı davası ve icra takibinin yerine geçmez. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; mevzuat alıntısı aşağıda gösterilen TBMM kabul/değişiklik metni veya Resmî Gazete nüshasıyla kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Ancak MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından doğrulama, güncel konsolide metin veya yürürlük doğrulaması değildir; güncel metin, yürürlük, ikincil düzenleme ve olay tarihi ayrıca kontrol edilmelidir. Üç aylık süre m.895'in devamındaki cümlede düzenlenir; işin tamamlanma anı, alacağın kabulü, teminat ve öncelik m.893-897 bütününde incelenmelidir.

Uyuşmazlığı Çözen Hukukî Kriterler

Yapı veya Başka İşte Malzeme ve Emek Sağlayan Yüklenici ve Zanaatkarlar, Alacakları İçin Taşınmaz Üzerinde Kanuni İpotek Hakkının Tescilini İsteyebilir; İşin Tamamlanması, Alacağın Kabulü veya Mahkemece Belirlenmesi ve Süre Koşulları Önemlidir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için eser ve alt yüklenici sözleşmeleri, iş ve teslim tutanakları, hakedişler, faturalar, yapı ruhsatı, tapu kaydı ve tamamlanma tarihi ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E. 2023/3085, K. 2023/4186 yönünden yapı veya başka işte malzeme ve emek sağlayan yüklenici ve zanaatkarlar, alacakları için taşınmaz üzerinde kanuni ipotek hakkının tescilini isteyebilir; işin tamamlanması, alacağın kabulü veya mahkemece belirlenmesi ve süre koşulları önemlidir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Taşınmazla İlgisi Bulunmayan Her Hizmet veya Yalnız Malzeme Satımı Otomatik Yapı İpoteği Doğurmaz; Değer Artışına Fiziksel Katkı ve Alacak Bağlantısı Araştırılır.

“Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E. 2023/3085, K. 2023/4186 yönünden taşınmazla ilgisi bulunmayan her hizmet veya yalnız malzeme satımı otomatik yapı ipoteği doğurmaz; değer artışına fiziksel katkı ve alacak bağlantısı araştırılır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Eser ve Alt Yüklenici Sözleşmeleri, İş ve Teslim Tutanakları, Hakedişler, Faturalar, Yapı Ruhsatı, Tapu Kaydı ve Tamamlanma Tarihi Hukuki Sonuca Bağlanmadan Önce Kaynağı, Tarihi, Kapsamı ve Karşı Kayıtlarla Uyumu Bakımından Doğrulanmalıdır.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E. 2023/3085, K. 2023/4186 yönünden eser ve alt yüklenici sözleşmeleri, iş ve teslim tutanakları, hakedişler, faturalar, yapı ruhsatı, tapu kaydı ve tamamlanma tarihi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır. Bu ölçüt özellikle tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar üzerinden sınanır. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak ihtimalini güçlendirebilir.

Çekişmeli Vakıalar Nasıl İspatlanır?

Eser ve Alt Yüklenici Sözleşmeleri, İş ve Teslim Tutanakları, Hakedişler, Faturalar, Yapı Ruhsatı, Tapu Kaydı ve Tamamlanma Tarihi.

Bu delil öncelikle “yapı veya başka işte malzeme ve emek sağlayan yüklenici ve zanaatkarlar, alacakları için taşınmaz üzerinde kanuni ipotek hakkının tescilini isteyebilir; işin tamamlanması, alacağın kabulü veya mahkemece belirlenmesi ve süre koşulları önemlidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E. 2023/3085, K. 2023/4186 yönünden eser ve alt yüklenici sözleşmeleri, iş ve teslim tutanakları, hakedişler, faturalar, yapı ruhsatı, tapu kaydı ve tamamlanma tarihi” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Somut Uyuşmazlığa Dayanak Sözleşme, Karar, Bildirim veya Sicil Kaydının Tam Metni, Ekleri ve Değişiklik Geçmişi.

“Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E. 2023/3085, K. 2023/4186 yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E. 2023/3085, K. 2023/4186 yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” kaydı, “eser ve alt yüklenici sözleşmeleri, iş ve teslim tutanakları, hakedişler, faturalar, yapı ruhsatı, tapu kaydı ve tamamlanma tarihi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “yapı veya başka işte malzeme ve emek sağlayan yüklenici ve zanaatkarlar, alacakları için taşınmaz üzerinde kanuni ipotek hakkının tescilini isteyebilir; işin tamamlanması, alacağın kabulü veya mahkemece belirlenmesi ve süre koşulları önemlidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E. 2023/3085, K. 2023/4186 yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Başvurudan Hükme Usul Haritası

Alacaklının Yüklenici-Zanaatkar Sıfatı, Yaptığı İşin Taşınmaza Katkısı ve İşin Fiilen Bittiği Tarihin Saptanması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; eser ve alt yüklenici sözleşmeleri, iş ve teslim tutanakları, hakedişler, faturalar, yapı ruhsatı, tapu kaydı ve tamamlanma tarihi ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E. 2023/3085, K. 2023/4186 yönünden alacaklının yüklenici-zanaatkar sıfatı, yaptığı işin taşınmaza katkısı ve işin fiilen bittiği tarihin saptanması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Görev, Yetki, Taraf Sıfatı, Harç ve Yalnız Kanunun Açıkça Aradığı Hâllerde Dava Şartı veya Zorunlu Ön Başvurunun Ayrı Ayrı Doğrulanması.

“Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E. 2023/3085, K. 2023/4186 yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E. 2023/3085, K. 2023/4186 yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar dosyaya alınmalı ve asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Somut Tehlike Varsa Geçici Hukuki Koruma İhtiyacının Yaklaşık İspat, Ölçülülük, Teminat ve Karşı Tarafın Dinlenilmesi Yönlerinden Değerlendirilmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E. 2023/3085, K. 2023/4186 yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Zamanaşımı, Hak Düşürücü Süre ve Tebligat

Tescil İşin Yüklenilmesinden Sonra İstenebilir ve İşin Tamamlanmasından İtibaren Üç Ay İçinde Yapılmalıdır; İhtiyati Tescil İhtiyacı Gecikmeden Değerlendirilir.

“Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E. 2023/3085, K. 2023/4186 yönünden tescil işin yüklenilmesinden sonra istenebilir ve işin tamamlanmasından itibaren üç ay içinde yapılmalıdır; ihtiyati tescil ihtiyacı gecikmeden değerlendirilir” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Alacaklının yüklenici-zanaatkar sıfatı, yaptığı işin taşınmaza katkısı ve işin fiilen bittiği tarihin saptanması yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tebliğ, Öğrenme, İlan, Ödeme ve Elektronik Erişim Tarihlerinden Hangisinin Süreyi Başlattığı İlgili Özel Hükümle Eşleştirilmeli; Hak Düşürücü Süre, Zamanaşımı ve Kanun Yolu Süresi Birbirine Karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E. 2023/3085, K. 2023/4186 yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Asıl, Ferî ve Geçici Talepler

Yapı Alacağı Tutarında Kanuni İpoteğin Geçici veya Kesin Tescili.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E. 2023/3085, K. 2023/4186 yönünden yapı alacağı tutarında kanuni ipoteğin geçici veya kesin tescili olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil eser ve alt yüklenici sözleşmeleri, iş ve teslim tutanakları, hakedişler, faturalar, yapı ruhsatı, tapu kaydı ve tamamlanma tarihi, temel ölçüt ise “yapı veya başka işte malzeme ve emek sağlayan yüklenici ve zanaatkarlar, alacakları için taşınmaz üzerinde kanuni ipotek hakkının tescilini isteyebilir; işin tamamlanması, alacağın kabulü veya mahkemece belirlenmesi ve süre koşulları önemlidir” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E. 2023/3085, K. 2023/4186 yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Asıl Talebe Bağlı Faiz, Tazminat, Gider veya Diğer Ferilerin Her Biri İçin Ayrı Hukuki Dayanak ve Başlangıç Tarihi.

“Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E. 2023/3085, K. 2023/4186 yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” talebi, “eser ve alt yüklenici sözleşmeleri, iş ve teslim tutanakları, hakedişler, faturalar, yapı ruhsatı, tapu kaydı ve tamamlanma tarihi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” koşuluyla ve tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2023/3085, K. 2023/4186, 11.12.2023 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“tescilin, yüklenilen işin tamamlanmasından başlayarak üç ay içinde yapılmış olması gerekir. Bu süre Yargıtay uygulamasına göre hak düşürücü süre olup” — Alıntının yeri: Gerekçe, 2.1; TMK m.895 uyarınca tescil süresi ve hak düşürücü niteliği paragrafı

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: bozma.

Yapı alacaklısı ipoteği ve tescil süresi bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Yapı alacaklısı ipoteğinin tescili işin tamamlanmasından itibaren üç aylık hak düşürücü süreye tabidir; alacak malikçe kabul veya mahkemece kesin biçimde belirlenmelidir. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Alt yüklenicinin enerji santrali imalatından doğan alacağı için taşınmaz üzerinde kanuni ipotek tescili ve üç aylık süre doğrudan incelenmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Bozma süreden değil, alacağı belirlediği ileri sürülen kabul hükmünün gerekçesiz ve kesin belirleme oluşturmamasından kaynaklanmıştır; karşı oy şartların oluştuğunu savunur.

Dosyanın Zayıf Noktaları ve Savunmalar

Üç Aylık Süreyi Fatura veya Dava Tarihinden Başlatmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E. 2023/3085, K. 2023/4186 yönünden üç aylık süreyi fatura veya dava tarihinden başlatmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, eser ve alt yüklenici sözleşmeleri, iş ve teslim tutanakları, hakedişler, faturalar, yapı ruhsatı, tapu kaydı ve tamamlanma tarihi delili ve “Yapı veya başka işte malzeme ve emek sağlayan yüklenici ve zanaatkarlar, alacakları için taşınmaz üzerinde kanuni ipotek hakkının tescilini isteyebilir; işin tamamlanması, alacağın kabulü veya mahkemece belirlenmesi ve süre koşulları önemlidir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E. 2023/3085, K. 2023/4186 yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E. 2023/3085, K. 2023/4186 yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması aşamasında tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• eser ve alt yüklenici sözleşmeleri, iş ve teslim tutanakları, hakedişler, faturalar, yapı ruhsatı, tapu kaydı ve tamamlanma tarihi
• Yapı Alacaklısı İpoteği ve Tescil Süresi uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• alacaklının yüklenici-zanaatkar sıfatı, yaptığı işin taşınmaza katkısı ve işin fiilen bittiği tarihin saptanması
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde Tescil işin yüklenilmesinden sonra istenebilir ve işin tamamlanmasından itibaren üç ay içinde yapılmalıdır; ihtiyati tescil ihtiyacı gecikmeden değerlendirilir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Yapı Alacaklısı İpoteği ve Tescil Süresi Bakımından Uygulanacak Ana Kural, İspatlanması Gereken Maddi Vakıalar ve Doğru Başvuru Sırası Nasıl Belirlenir?

Yapı veya başka işte malzeme ve emek sağlayan yüklenici ve zanaatkarlar, alacakları için taşınmaz üzerinde kanuni ipotek hakkının tescilini isteyebilir; işin tamamlanması, alacağın kabulü veya mahkemece belirlenmesi ve süre koşulları önemlidir. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; eser ve alt yüklenici sözleşmeleri, iş ve teslim tutanakları, hakedişler, faturalar, yapı ruhsatı, tapu kaydı ve tamamlanma tarihi ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

Eser ve Alt Yüklenici Sözleşmeleri, İş ve Teslim Tutanakları, Hakedişler, Faturalar, Yapı Ruhsatı, Tapu Kaydı ve Tamamlanma Tarihi Somut Olayın Hangi Unsurunu Kanıtlar?

Eser ve alt yüklenici sözleşmeleri, iş ve teslim tutanakları, hakedişler, faturalar, yapı ruhsatı, tapu kaydı ve tamamlanma tarihi, somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Yapı Alacaklısı İpoteği ve Tescil Süresi Bakımından İlk Usul Adımından Sonra Hangi İşlemler Yapılmalıdır?

Alacaklının yüklenici-zanaatkar sıfatı, yaptığı işin taşınmaza katkısı ve işin fiilen bittiği tarihin saptanması; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Yapı Alacaklısı İpoteği ve Tescil Süresi Bakımından Kritik Tarihler Nasıl Belirlenir?

Tescil işin yüklenilmesinden sonra istenebilir ve işin tamamlanmasından itibaren üç ay içinde yapılmalıdır; ihtiyati tescil ihtiyacı gecikmeden değerlendirilir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Yapı Alacağı Tutarında Kanuni İpoteğin Geçici veya Kesin Tescili Talebi Hangi Vakıa ve Delillerle Somutlaştırılmalıdır?

Yapı alacağı tutarında kanuni ipoteğin geçici veya kesin tescili, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Yapı Alacaklısı İpoteği ve Tescil Süresi bakımından uygulanacak ana kural, ispatlanması gereken maddi vakıalar ve doğru başvuru sırası nasıl belirlenir” sorusu, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Yapı veya başka işte malzeme ve emek sağlayan yüklenici ve zanaatkarlar, alacakları için taşınmaz üzerinde kanuni ipotek hakkının tescilini isteyebilir; işin tamamlanması, alacağın kabulü veya mahkemece belirlenmesi ve süre koşulları önemlidir.

Dosyanın ilk önceliği alacaklının yüklenici-zanaatkar sıfatı, yaptığı işin taşınmaza katkısı ve işin fiilen bittiği tarihin saptanması, delil omurgası ise eser ve alt yüklenici sözleşmeleri, iş ve teslim tutanakları, hakedişler, faturalar, yapı ruhsatı, tapu kaydı ve tamamlanma tarihi ile Yapı Alacaklısı İpoteği ve Tescil Süresi uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Tescil işin yüklenilmesinden sonra istenebilir ve işin tamamlanmasından itibaren üç ay içinde yapılmalıdır; ihtiyati tescil ihtiyacı gecikmeden değerlendirilir. Yapı alacağı tutarında kanuni ipoteğin geçici veya kesin tescili talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; üç aylık süreyi fatura veya dava tarihinden başlatmak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2023/3085, K. 2023/4186, 11.12.2023 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Yapı alacaklısı ipoteğinin tescili işin tamamlanmasından itibaren üç aylık hak düşürücü süreye tabidir; alacak malikçe kabul veya mahkemece kesin biçimde belirlenmelidir.
• 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu — m.895/1
• TBMM, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu kabul metni, m.895/1 — alıntı yeri: Türk Medenî Kanunu m.895/1, ilk cümle
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.470-486
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.389-399
• Hümeyra Kaçaran, “Yapı Alacaklılarının Kanuni İpotek Hakkı”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 2016, C. 22, S. 3, s. 1363-1398
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru