Uçuş İptali ve Gecikmede Yolcu Hakları

Kapsam

İptal, tehir, uçağa kabul edilmeme, sınıf değişikliği, bilet iadesi, alternatif uçuş, yemek, iletişim, konaklama, transfer, tazminat, olağanüstü koşul, bağlantılı uçuş, taşıyıcı başvurusu ve SHGM şikayeti incelenir. Yolcunun hakkı uçuşun iptal, gecikme veya uçağa kabul edilmeme niteliğine; mesafeye, bildirim zamanına ve olağanüstü koşula göre belirlenir; önce taşıyıcıya, cevap alınamaz veya yetersizse SHGM'ye belgeli başvuru yapılır. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, uçuş iptali ve gecikmede yolcu hakları konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Uyuşmazlığın Hukukî Niteliği

İncelemenin ilk ölçütü “yolcunun hakkı uçuşun iptal, gecikme veya uçağa kabul edilmeme niteliğine; mesafeye, bildirim zamanına ve olağanüstü koşula göre belirlenir; önce taşıyıcıya, cevap alınamaz veya yetersizse shgm'ye belgeli başvuru yapılır” kuralıdır. Planlanan ve gerçekleşen saatler, uçuş numarası, mesafe, bildirim zamanı, alternatif teklif ve iptal sebebi aynı kronolojide belgelenmelidir. Ayrıca “her gecikme otomatik sabit tazminat doğurmaz; olayın kapsamı, gecikme süresi ve taşıyıcının bütün makul tedbirleri almasına rağmen kaçınamadığı olağanüstü koşul ayrıca incelenir” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Uçuş İptali ve Gecikmede Yolcu Hakları bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

2920 Sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu: m.106/1

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Havayolu ile yurt içinde yapılacak taşımalarda; bu Kanunda hüküm bulunmadıkça, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası anlaşmaların hükümleri ve bu anlaşmalarda da hüküm bulunmadığı hallerde” — Alıntının yeri: Türk Sivil Havacılık Kanunu m.106/1, ilk bölüm

Bu alıntı, TBMM, 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu kabul metni, m.106/1 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Uçuş iptali ve gecikmede yolcu hakları kapsamında m.106/1 hükümleri hava taşıması ve sorumluluk bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun: m.13-16, 68-73

Uçuş iptali ve gecikmede yolcu hakları kapsamında m.13-16, 68-73 hükümleri ayıplı hizmet ve tüketici başvurusu bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.112-125

Uçuş iptali ve gecikmede yolcu hakları kapsamında m.112-125 hükümleri ifa etmeme ve zarar bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Sivil Havacılık Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Hülya Göktepe: Havayolu ile Yolcu Taşımacılığında Hava Taşıyıcısının Sorumluluğu ve Yolcu Hakları

Uçuş iptali ve gecikmede iç veya uluslararası taşıma ayrımı, yolcu bakım ve yönlendirme hakları ile taşıyıcının tazminat sorumluluğu ayrı katmanlarda incelenmelidir. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“fazla rezervasyon nedeniyle yolcuların bir kısmının uçağa kabul edilmemesi, uçuşun iptal edilmesi, uçağın geç kalkması” — Alıntının yeri: Öz

Uçuş iptali ve gecikmede yolcu hakları konusunda yararlanılan eser: Hülya Göktepe, “Havayolu ile Yolcu Taşımacılığında Hava Taşıyıcısının Sorumluluğu ve Yolcu Hakları”, Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2016, C. 2, S. 3, s. 211-223. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Olay iptal, uzun gecikme veya uçağa kabul edilmeme olarak sınıflandırılır; uçuş numarası, mesafe, planlanan-fiilî saat, bildirim zamanı ve alternatif teklif belgelenir. Önce taşıyıcıya yazılı başvuru yapılır; süresinde ve yeterli cevap alınamazsa SHGM şikâyeti işletilir. Parasal talepte tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi ve arabuluculuk istisnaları tutara göre incelenir. SHY-YOLCU'daki tazminat ve olağanüstü koşul hükümleri olay tarihindeki metinden ayrıca doğrulanmalıdır. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; mevzuat alıntısı aşağıda gösterilen TBMM kabul/değişiklik metni veya Resmî Gazete nüshasıyla kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Ancak MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından doğrulama, güncel konsolide metin veya yürürlük doğrulaması değildir; güncel metin, yürürlük, ikincil düzenleme ve olay tarihi ayrıca kontrol edilmelidir. Seçilen m.106 bir atıf ve çatışma kuralıdır; sabit tazminat, bakım ve yeniden yönlendirme haklarının güncel SHY-YOLCU metni bu alıntıyla tek başına doğrulanmış sayılmaz.

Kural, İstisna ve Değerlendirme

Yolcunun Hakkı Uçuşun İptal, Gecikme veya Uçağa Kabul Edilmeme Niteliğine; Mesafeye, Bildirim Zamanına ve Olağanüstü Koşula Göre Belirlenir; Önce Taşıyıcıya, Cevap Alınamaz veya Yetersizse SHGM'ye Belgeli Başvuru Yapılır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/3736, K. 2022/704 yönünden yolcunun hakkı uçuşun iptal, gecikme veya uçağa kabul edilmeme niteliğine; mesafeye, bildirim zamanına ve olağanüstü koşula göre belirlenir; önce taşıyıcıya, cevap alınamaz veya yetersizse SHGM'ye belgeli başvuru yapılır. Bu ölçüt özellikle bilet, rezervasyon ve uçuş kartı üzerinden sınanır. Olayın iptal, gecikme veya kabul edilmeme olarak sınıflandırılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, uçuş iptali ile paket turun başka nedenle iptalini aynı yolcu hakları yönetmeliğinde değerlendirmek ihtimalini güçlendirebilir.

Planlanan ve Gerçekleşen Saatler, Uçuş Numarası, Mesafe, Bildirim Zamanı, Alternatif Teklif ve İptal Sebebi Aynı Kronolojide Belgelenmelidir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için planlanan ve fiili uçuş kayıtları ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/3736, K. 2022/704 yönünden planlanan ve gerçekleşen saatler, uçuş numarası, mesafe, bildirim zamanı, alternatif teklif ve iptal sebebi aynı kronolojide belgelenmelidir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Her Gecikme Otomatik Sabit Tazminat Doğurmaz; Olayın Kapsamı, Gecikme Süresi ve Taşıyıcının Bütün Makul Tedbirleri Almasına Rağmen Kaçınamadığı Olağanüstü Koşul Ayrıca İncelenir.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/3736, K. 2022/704 yönünden her gecikme otomatik sabit tazminat doğurmaz; olayın kapsamı, gecikme süresi ve taşıyıcının bütün makul tedbirleri almasına rağmen kaçınamadığı olağanüstü koşul ayrıca incelenir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok iptal veya gecikme bildirimi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlık bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Somut Dosyada Maddi Hak, Görevli Merci, Süre, İspat Yükü ve Uygulanabilir Talep Sonucu Ayrı Katmanlarda Denetlenmelidir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/3736, K. 2022/704 yönünden somut dosyada maddi hak, görevli merci, süre, ispat yükü ve uygulanabilir talep sonucu ayrı katmanlarda denetlenmelidir. Bu ölçüt özellikle taşıyıcının alternatif uçuş teklifi üzerinden sınanır. Önce havayolu işletmesine yazılı başvuru tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlık araştırmasında güncel resmî metin yerine ikincil özetle yetinmek ihtimalini güçlendirebilir.

Dosyanın Delil Omurgası

Bilet, Rezervasyon ve Uçuş Kartı.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/3736, K. 2022/704 yönünden bilet, rezervasyon ve uçuş kartı” kaydı, “Yolcunun hakkı uçuşun iptal, gecikme veya uçağa kabul edilmeme niteliğine; mesafeye, bildirim zamanına ve olağanüstü koşula göre belirlenir; önce taşıyıcıya, cevap alınamaz veya yetersizse SHGM'ye belgeli başvuru yapılır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Planlanan ve Fiili Uçuş Kayıtları.

Bu delil öncelikle “planlanan ve gerçekleşen saatler, uçuş numarası, mesafe, bildirim zamanı, alternatif teklif ve iptal sebebi aynı kronolojide belgelenmelidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/3736, K. 2022/704 yönünden planlanan ve fiili uçuş kayıtları” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

İptal veya Gecikme Bildirimi.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/3736, K. 2022/704 yönünden iptal veya gecikme bildirimi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken iptal veya gecikme bildirimi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Taşıyıcının Alternatif Uçuş Teklifi.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/3736, K. 2022/704 yönünden taşıyıcının alternatif uçuş teklifi” kaydı, “somut dosyada maddi hak, görevli merci, süre, ispat yükü ve uygulanabilir talep sonucu ayrı katmanlarda denetlenmelidir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Yemek, Konaklama ve Ulaşım Gider Belgeleri.

Bu delil öncelikle “yolcunun hakkı uçuşun iptal, gecikme veya uçağa kabul edilmeme niteliğine; mesafeye, bildirim zamanına ve olağanüstü koşula göre belirlenir; önce taşıyıcıya, cevap alınamaz veya yetersizse shgm'ye belgeli başvuru yapılır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/3736, K. 2022/704 yönünden yemek, konaklama ve ulaşım gider belgeleri” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Doğru Merci ve İzlenecek Yol

Olayın İptal, Gecikme veya Kabul Edilmeme Olarak Sınıflandırılması.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/3736, K. 2022/704 yönünden olayın iptal, gecikme veya kabul edilmeme olarak sınıflandırılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Bilet, rezervasyon ve uçuş kartı dosyaya alınmalı ve bilet bedeli, bakım giderleri ve koşulları oluşan yolcu tazminatının ödenmesi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Mesafe ve Bildirim Zamanının Belirlenmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; planlanan ve fiili uçuş kayıtları ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/3736, K. 2022/704 yönünden mesafe ve bildirim zamanının belirlenmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Geri Ödeme, Yönlendirme ve Bakım Haklarının Talebi.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/3736, K. 2022/704 yönünden geri ödeme, yönlendirme ve bakım haklarının talebi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik iptal veya gecikme bildirimi, somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Önce Havayolu İşletmesine Yazılı Başvuru.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/3736, K. 2022/704 yönünden önce havayolu işletmesine yazılı başvuru” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Taşıyıcının alternatif uçuş teklifi dosyaya alınmalı ve bilet bedeli, bakım giderleri ve koşulları oluşan yolcu tazminatının ödenmesi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Cevapsızlık veya Ret Halinde SHGM ve Parasal Talep Yollarının Kullanılması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; yemek, konaklama ve ulaşım gider belgeleri ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/3736, K. 2022/704 yönünden cevapsızlık veya ret halinde SHGM ve parasal talep yollarının kullanılması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Kritik Tarihler ve Süre Çizelgesi

Yolcu Önce Taşıyıcıya Başvurmalı; Taşıyıcının Altı Hafta İçinde Cevap Vermemesi veya Cevabın Yetersiz Kalması Halinde SHGM Şikayet Süreci İşletilmelidir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/3736, K. 2022/704 yönünden yolcu önce taşıyıcıya başvurmalı; taşıyıcının altı hafta içinde cevap vermemesi veya cevabın yetersiz kalması halinde SHGM şikayet süreci işletilmelidir. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Zorunlu Ön Başvuru veya Özel İtiraz Yolu Varsa Genel Dava Yolundan Önce Kendi Süresinde Tamamlanmalıdır.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/3736, K. 2022/704 yönünden somut uyuşmazlık bakımından zorunlu ön başvuru veya özel itiraz yolu varsa genel dava yolundan önce kendi süresinde tamamlanmalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Mesafe ve bildirim zamanının belirlenmesi yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Somut Dosyada Tebliğ, Öğrenme, Elektronik Başvuru ve İşlem Tarihleri Resmî Kayıtla Doğrulanmalı; Süre Hesabı Varsayıma Bırakılmamalıdır.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/3736, K. 2022/704 yönünden somut dosyada tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmî kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Hükümde Yer Alması Gereken Talepler

Bilet Bedeli, Bakım Giderleri ve Koşulları Oluşan Yolcu Tazminatının Ödenmesi.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/3736, K. 2022/704 yönünden bilet bedeli, bakım giderleri ve koşulları oluşan yolcu tazminatının ödenmesi” talebi, “Yolcunun hakkı uçuşun iptal, gecikme veya uçağa kabul edilmeme niteliğine; mesafeye, bildirim zamanına ve olağanüstü koşula göre belirlenir; önce taşıyıcıya, cevap alınamaz veya yetersizse SHGM'ye belgeli başvuru yapılır” koşuluyla ve bilet, rezervasyon ve uçuş kartı deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Yönünden Ölçülü Geçici Hukuki Koruma.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/3736, K. 2022/704 yönünden somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil planlanan ve fiili uçuş kayıtları, temel ölçüt ise “planlanan ve gerçekleşen saatler, uçuş numarası, mesafe, bildirim zamanı, alternatif teklif ve iptal sebebi aynı kronolojide belgelenmelidir” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Hukuka Aykırılığın Etkilerinin Giderilmesi.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/3736, K. 2022/704 yönünden somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. İptal veya gecikme bildirimi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2021/3736, K. 2022/704, 27.01.2022 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“yasal dayanağı olmadığı halde 5 saatlik uçuş tehirinin, uçuş iptali kabul edilmek suretiyle” — Alıntının yeri: Gerekçe; 2015 tarihli uçuşta gecikmenin iptal sayılması ve sabit tazminatın yasal dayanağı paragrafı

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: kanun yararına bozma.

Uçuş iptali ve gecikmede yolcu hakları bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Kararın verildiği eski düzenleme döneminde beş saatlik uçuş gecikmesinin doğrudan uçuş iptali sayılarak sabit tazminata hükmedilmesinin yasal dayanağı bulunmamıştır. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Beş saatten uzun uçuş gecikmesinde yolcuya iptal hâlindeki sabit tazminatın ödenip ödenmeyeceği ve SHY-YOLCU uygulaması doğrudan incelenmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Karar 2015 uçuşuna ve sonradan yürütmesi durdurulan genelgeye ilişkindir; SHY-YOLCU'daki sonraki değişiklikler nedeniyle güncel gecikme tazminatı bu kararın eski dönem sonucuyla kurulamaz.

Muhtemel Savunmalar ve Ayrılan Durumlar

Uçuş İptali ile Paket Turun Başka Nedenle İptalini Aynı Yolcu Hakları Yönetmeliğinde Değerlendirmek.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/3736, K. 2022/704 yönünden uçuş iptali ile paket turun başka nedenle iptalini aynı yolcu hakları yönetmeliğinde değerlendirmek” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Olayın iptal, gecikme veya kabul edilmeme olarak sınıflandırılması aşamasında bilet, rezervasyon ve uçuş kartı kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Görev ve Süre Ayrımını Belgeye Bağlamamak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/3736, K. 2022/704 yönünden somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak”. Bu savunmaya verilecek cevap, planlanan ve fiili uçuş kayıtları delili ve “Planlanan ve gerçekleşen saatler, uçuş numarası, mesafe, bildirim zamanı, alternatif teklif ve iptal sebebi aynı kronolojide belgelenmelidir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Maddi Vakıa ile Hukuki Nitelendirmeyi Aynı Cümlede Varsaymak.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/3736, K. 2022/704 yönünden somut uyuşmazlık bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlık Araştırmasında Güncel Resmî Metin Yerine İkincil Özetle Yetinmek.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/3736, K. 2022/704 yönünden somut uyuşmazlık araştırmasında güncel resmî metin yerine ikincil özetle yetinmek” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Önce havayolu işletmesine yazılı başvuru aşamasında taşıyıcının alternatif uçuş teklifi kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Talep Sonucunu Kabul Halinde Uygulanamayacak Belirsizlikte Kurmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/3736, K. 2022/704 yönünden somut uyuşmazlık talep sonucunu kabul halinde uygulanamayacak belirsizlikte kurmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, yemek, konaklama ve ulaşım gider belgeleri delili ve “Yolcunun hakkı uçuşun iptal, gecikme veya uçağa kabul edilmeme niteliğine; mesafeye, bildirim zamanına ve olağanüstü koşula göre belirlenir; önce taşıyıcıya, cevap alınamaz veya yetersizse SHGM'ye belgeli başvuru yapılır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• bilet, rezervasyon ve uçuş kartı
• planlanan ve fiili uçuş kayıtları
• iptal veya gecikme bildirimi
• taşıyıcının alternatif uçuş teklifi
• yemek, konaklama ve ulaşım gider belgeleri

• olayın iptal, gecikme veya kabul edilmeme olarak sınıflandırılması
• mesafe ve bildirim zamanının belirlenmesi
• geri ödeme, yönlendirme ve bakım haklarının talebi
• önce havayolu işletmesine yazılı başvuru
• cevapsızlık veya ret halinde SHGM ve parasal talep yollarının kullanılması

• Süre çizelgesinde Yolcu önce taşıyıcıya başvurmalı; taşıyıcının altı hafta içinde cevap vermemesi veya cevabın yetersiz kalması halinde SHGM şikayet süreci işletilmelidir. Uçuş İptali ve Gecikmede Yolcu Hakları bakımından zorunlu ön başvuru veya özel itiraz yolu varsa genel dava yolundan önce kendi süresinde tamamlanmalıdır. Uçuş İptali ve Gecikmede Yolcu Hakları dosyasında tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmî kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Uçuş İptal Edildiğinde veya Uzun Süre Geciktiğinde Yolcu Hangi Geri Ödeme, Yeniden Yönlendirme, Hizmet ve Tazminat Haklarını Hangi Sırayla Kullanır?

Yolcunun hakkı uçuşun iptal, gecikme veya uçağa kabul edilmeme niteliğine; mesafeye, bildirim zamanına ve olağanüstü koşula göre belirlenir; önce taşıyıcıya, cevap alınamaz veya yetersizse SHGM'ye belgeli başvuru yapılır. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; bilet, rezervasyon ve uçuş kartı ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

Bilet, Rezervasyon ve Uçuş Kartı ile Bağlantılı Kayıtların Güvenilirliği Nasıl Denetlenir?

Bilet, rezervasyon ve uçuş kartı, planlanan ve fiili uçuş kayıtları, iptal veya gecikme bildirimi birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Uçuş İptali ve Gecikmede Yolcu Hakları Bakımından İlk Usul Adımı Hangisidir?

Olayın iptal, gecikme veya kabul edilmeme olarak sınıflandırılması; mesafe ve bildirim zamanının belirlenmesi; geri ödeme, yönlendirme ve bakım haklarının talebi; önce havayolu işletmesine yazılı başvuru; cevapsızlık veya ret halinde SHGM ve parasal talep yollarının kullanılması. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Uçuş İptali ve Gecikmede Yolcu Hakları Bakımından Süre Çizelgesi Hangi Tarihler Esas Alınarak Hazırlanmalıdır?

Yolcu önce taşıyıcıya başvurmalı; taşıyıcının altı hafta içinde cevap vermemesi veya cevabın yetersiz kalması halinde SHGM şikayet süreci işletilmelidir. Somut uyuşmazlık bakımından zorunlu ön başvuru veya özel itiraz yolu varsa genel dava yolundan önce kendi süresinde tamamlanmalıdır. Somut dosyada tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmî kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Bilet Bedeli, Bakım Giderleri ve Koşulları Oluşan Yolcu Tazminatının Ödenmesi ile Diğer İstemler Nasıl Ayrılır?

Bilet bedeli, bakım giderleri ve koşulları oluşan yolcu tazminatının ödenmesi, somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma, somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Uçuş iptal edildiğinde veya uzun süre geciktiğinde yolcu hangi geri ödeme, yeniden yönlendirme, hizmet ve tazminat haklarını hangi sırayla kullanır” sorusu, 2920 Sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu, 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Yolcunun hakkı uçuşun iptal, gecikme veya uçağa kabul edilmeme niteliğine; mesafeye, bildirim zamanına ve olağanüstü koşula göre belirlenir; önce taşıyıcıya, cevap alınamaz veya yetersizse SHGM'ye belgeli başvuru yapılır.

Dosyanın ilk önceliği olayın iptal, gecikme veya kabul edilmeme olarak sınıflandırılması, delil omurgası ise bilet, rezervasyon ve uçuş kartı ile planlanan ve fiili uçuş kayıtları arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Yolcu önce taşıyıcıya başvurmalı; taşıyıcının altı hafta içinde cevap vermemesi veya cevabın yetersiz kalması halinde SHGM şikayet süreci işletilmelidir. Bilet bedeli, bakım giderleri ve koşulları oluşan yolcu tazminatının ödenmesi talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; uçuş iptali ile paket turun başka nedenle iptalini aynı yolcu hakları yönetmeliğinde değerlendirmek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2021/3736, K. 2022/704, 27.01.2022 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Kararın verildiği eski düzenleme döneminde beş saatlik uçuş gecikmesinin doğrudan uçuş iptali sayılarak sabit tazminata hükmedilmesinin yasal dayanağı bulunmamıştır.
• 2920 Sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu — m.106/1
• TBMM, 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu kabul metni, m.106/1 — alıntı yeri: Türk Sivil Havacılık Kanunu m.106/1, ilk bölüm
• 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun — m.13-16, 68-73
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.112-125
• Hülya Göktepe, “Havayolu ile Yolcu Taşımacılığında Hava Taşıyıcısının Sorumluluğu ve Yolcu Hakları”, Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2016, C. 2, S. 3, s. 211-223
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru