Taşkın Yapı Nedeniyle Temliken Tescil

Kapsam

Taşkın yapı, bütünleyici parça, iyi niyet, zamanında itiraz, uygun bedel, imar ve ifraz, irtifak, temliken tescil, yıkım, elatmanın önlenmesi, denkleştirme ve bilirkişi incelenir. TMK m.725; zarar gören malik süresinde itiraz etmemiş, yapı sahibi iyi niyetli ve durum haklı gösteriyorsa uygun bedel karşılığında taşan kısım için ayni hak veya arazi parçasının mülkiyetini isteme imkânı tanır. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, taşkın yapı nedeniyle temliken tescil konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Taraf Sıfatı, İşlem ve Hukukî Sonuç

İncelemenin ilk ölçütü “tmk m.725; zarar gören malik süresinde itiraz etmemiş, yapı sahibi iyi niyetli ve durum haklı gösteriyorsa uygun bedel karşılığında taşan kısım için ayni hak veya arazi parçasının mülkiyetini isteme imkânı tanır” kuralıdır. İyi niyet inşaata başlanması ve sürdürülmesi boyunca aranır; aplikasyon, sınır işaretleri, proje ve komşu uyarıları yapı sahibinin gerekli özeni gösterip göstermediğini belirler. Ayrıca “her taşkınlık temlik hakkı doğurmaz; kötü niyet, zamanında itiraz, imar mevzuatının devre engel olması veya malik zararının ağır basması yıkım ve elatmanın önlenmesi sonucunu destekleyebilir” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Taşkın Yapı Nedeniyle Temliken Tescil bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu: m.725/2

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“zarar gören malik taşmayı öğrendiği tarihten başlayarak onbeş gün içinde itiraz etmediği, aynı zamanda durum ve koşullar da haklı gösterdiği takdirde” — Alıntının yeri: Türk Medenî Kanunu m.725/2, başlangıç bölümü

Bu alıntı, TBMM, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu kabul metni, m.725/2 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Taşkın yapı nedeniyle temliken tescil kapsamında m.725/2 hükümleri mülkiyet, yapı ve taşkın yapı bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İmar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

3194 Sayılı İmar Kanunu: m.15-18, 21

Taşkın yapı nedeniyle temliken tescil kapsamında m.15-18, 21 hükümleri ifraz, parselasyon ve ruhsat bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.12, 190, 266-287

Taşkın yapı nedeniyle temliken tescil kapsamında m.12, 190, 266-287 hükümleri kesin yetki, ispat ve keşif bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Medeni Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Hatice Kübra Ercoşkun Şenol: Hem Haksız Hem De Taşkın Yapı Niteliğindeki Yapılar

Taşkın yapıda temliken tescil, sınır aşımının niteliği, yapı sahibinin iyiniyeti, on beş günlük itiraz, haklı koşullar ve uygun bedel unsurlarına bağlıdır. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“bir arazi üzerinde yapılan bir yapının, bu arazinin sınırlarını aşarak komşu araziye taşması şeklinde tanımlanmaktadır.” — Alıntının yeri: Öz

Taşkın yapı nedeniyle temliken tescil konusunda yararlanılan eser: Hatice Kübra Ercoşkun Şenol, “Hem Haksız Hem de Taşkın Yapı Niteliğindeki Yapılar”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2019, S. 38, s. 19-62. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Tapu iptali ve tescil istemi taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde açılır; bu yetki kesindir ve ayni hak talebi arabuluculuğa tabi değildir. Yapı ve kadastro krokisi, taşmanın öğrenildiği tarih, on beş gün içinde itiraz edilip edilmediği, iyiniyet, ekonomik bütünlük ve uygun bedel bilirkişiyle belirlenir. Temliken tescil koşulları dava tarihindeki salt değer farkına indirgenmemelidir. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; mevzuat alıntısı aşağıda gösterilen TBMM kabul/değişiklik metniyle kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Ancak MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından doğrulama, güncel konsolide metin veya yürürlük doğrulaması değildir; güncel metin, yürürlük ve olay tarihi ayrıca kontrol edilmelidir.

Somut Olayda Uygulanacak Kurallar

TMK m.725; Zarar Gören Malik Süresinde İtiraz Etmemiş, Yapı Sahibi İyi Niyetli ve Durum Haklı Gösteriyorsa Uygun Bedel Karşılığında Taşan KıSIM İçin Ayni Hak veya Arazi Parçasının Mülkiyetini İsteme İmkânı Tanır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için tapu ve kadastro paftaları ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2009/3612, K. 2009/4980 yönünden TMK m.725; zarar gören malik süresinde itiraz etmemiş, yapı sahibi iyi niyetli ve durum haklı gösteriyorsa uygun bedel karşılığında taşan kısım için ayni hak veya arazi parçasının mülkiyetini isteme imkânı tanır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

İyi Niyet İnşaata Başlanması ve Sürdürülmesi Boyunca Aranır; Aplikasyon, Sınır İşaretleri, Proje ve Komşu Uyarıları Yapı Sahibinin Gerekli Özeni Gösterip Göstermediğini Belirler.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2009/3612, K. 2009/4980 yönünden iyi niyet inşaata başlanması ve sürdürülmesi boyunca aranır; aplikasyon, sınır işaretleri, proje ve komşu uyarıları yapı sahibinin gerekli özeni gösterip göstermediğini belirler” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok aplikasyon krokisi ile sınır tespiti ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Her Taşkınlık Temlik Hakkı Doğurmaz; Kötü Niyet, Zamanında İtiraz, İmar Mevzuatının Devre Engel Olması veya Malik Zararının Ağır Basması Yıkım ve Elatmanın Önlenmesi Sonucunu Destekleyebilir.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2009/3612, K. 2009/4980 yönünden her taşkınlık temlik hakkı doğurmaz; kötü niyet, zamanında itiraz, imar mevzuatının devre engel olması veya malik zararının ağır basması yıkım ve elatmanın önlenmesi sonucunu destekleyebilir. Bu ölçüt özellikle yapı ruhsatı, proje ve ölçüm kayıtları üzerinden sınanır. İmar, ifraz ve ayni hak kurulabilirliğinin sorulması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlık bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak ihtimalini güçlendirebilir.

Somut Dosyada Maddi Hak, Görevli Merci, Süre, İspat Yükü ve Uygulanabilir Talep Sonucu Ayrı Katmanlarda Denetlenmelidir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için komşu ihtarları ile inşaat tarihleri ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2009/3612, K. 2009/4980 yönünden somut dosyada maddi hak, görevli merci, süre, ispat yükü ve uygulanabilir talep sonucu ayrı katmanlarda denetlenmelidir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Belge, Kayıt ve İspat Yükü

Tapu ve Kadastro Paftaları.

Bu delil öncelikle “tmk m.725; zarar gören malik süresinde itiraz etmemiş, yapı sahibi iyi niyetli ve durum haklı gösteriyorsa uygun bedel karşılığında taşan kısım için ayni hak veya arazi parçasının mülkiyetini isteme imkânı tanır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2009/3612, K. 2009/4980 yönünden tapu ve kadastro paftaları” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Aplikasyon Krokisi ile Sınır Tespiti.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2009/3612, K. 2009/4980 yönünden aplikasyon krokisi ile sınır tespiti” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken aplikasyon krokisi ile sınır tespiti ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Yapı Ruhsatı, Proje ve Ölçüm Kayıtları.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2009/3612, K. 2009/4980 yönünden yapı ruhsatı, proje ve ölçüm kayıtları” kaydı, “Her taşkınlık temlik hakkı doğurmaz; kötü niyet, zamanında itiraz, imar mevzuatının devre engel olması veya malik zararının ağır basması yıkım ve elatmanın önlenmesi sonucunu destekleyebilir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Komşu İhtarları ile İnşaat Tarihleri.

Bu delil öncelikle “somut dosyada maddi hak, görevli merci, süre, ispat yükü ve uygulanabilir talep sonucu ayrı katmanlarda denetlenmelidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2009/3612, K. 2009/4980 yönünden komşu ihtarları ile inşaat tarihleri” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Arsa ve Yapı Değeri Bilirkişi Verileri.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2009/3612, K. 2009/4980 yönünden arsa ve yapı değeri bilirkişi verileri” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken arsa ve yapı değeri bilirkişi verileri ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Dava Şartları ve Usul Adımları

Taşkın Bölümün Koordinat ve Yüzölçümüyle Belirlenmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; tapu ve kadastro paftaları ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2009/3612, K. 2009/4980 yönünden taşkın bölümün koordinat ve yüzölçümüyle belirlenmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Yapı Sahibinin İyi Niyeti ile İtiraz Zamanının Araştırılması.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2009/3612, K. 2009/4980 yönünden yapı sahibinin iyi niyeti ile itiraz zamanının araştırılması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik aplikasyon krokisi ile sınır tespiti, somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

İmar, İfraz ve Ayni Hak Kurulabilirliğinin Sorulması.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2009/3612, K. 2009/4980 yönünden imar, ifraz ve ayni hak kurulabilirliğinin sorulması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Yapı ruhsatı, proje ve ölçüm kayıtları dosyaya alınmalı ve somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Yıkım ile Temlik Seçeneklerinin Orantılılık Karşılaştırması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; komşu ihtarları ile inşaat tarihleri ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2009/3612, K. 2009/4980 yönünden yıkım ile temlik seçeneklerinin orantılılık karşılaştırması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Asliye Hukuk Mahkemesinde Tescil veya Müdahalenin Meni Davası.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2009/3612, K. 2009/4980 yönünden asliye hukuk mahkemesinde tescil veya müdahalenin meni davası” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik arsa ve yapı değeri bilirkişi verileri, somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Başvuru Takvimi ve Süre Riskleri

Malikin Öğrendiği Taşkınlığa Zamanında İtiraz Edip Etmediği Somut Olayda Önemlidir; Ayni Hak Talepleri Yanında Zarar ve Masraf Kalemlerinin Zamanaşımı Ayrıca Değerlendirilmelidir.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2009/3612, K. 2009/4980 yönünden malikin öğrendiği taşkınlığa zamanında itiraz edip etmediği somut olayda önemlidir; ayni hak talepleri yanında zarar ve masraf kalemlerinin zamanaşımı ayrıca değerlendirilmelidir” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Taşkın bölümün koordinat ve yüzölçümüyle belirlenmesi yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Zorunlu Ön Başvuru veya Özel İtiraz Yolu Varsa Genel Dava Yolundan Önce Kendi Süresinde Tamamlanmalıdır.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2009/3612, K. 2009/4980 yönünden somut uyuşmazlık bakımından zorunlu ön başvuru veya özel itiraz yolu varsa genel dava yolundan önce kendi süresinde tamamlanmalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Somut Dosyada Tebliğ, Öğrenme, Elektronik Başvuru ve İşlem Tarihleri Resmî Kayıtla Doğrulanmalı; Süre Hesabı Varsayıma Bırakılmamalıdır.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2009/3612, K. 2009/4980 yönünden somut dosyada tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmî kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

İstenebilecek Hukukî Koruma

Uygun Bedel Karşılığında Taşan Bölüm İçin Mülkiyet Devri veya İrtifak Hakkı Kurulması.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2009/3612, K. 2009/4980 yönünden uygun bedel karşılığında taşan bölüm için mülkiyet devri veya irtifak hakkı kurulması olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil tapu ve kadastro paftaları, temel ölçüt ise “tmk m.725; zarar gören malik süresinde itiraz etmemiş, yapı sahibi iyi niyetli ve durum haklı gösteriyorsa uygun bedel karşılığında taşan kısım için ayni hak veya arazi parçasının mülkiyetini isteme imkânı tanır” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Yönünden Ölçülü Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2009/3612, K. 2009/4980 yönünden somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Aplikasyon krokisi ile sınır tespiti bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Hukuka Aykırılığın Etkilerinin Giderilmesi.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2009/3612, K. 2009/4980 yönünden somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi” talebi, “Her taşkınlık temlik hakkı doğurmaz; kötü niyet, zamanında itiraz, imar mevzuatının devre engel olması veya malik zararının ağır basması yıkım ve elatmanın önlenmesi sonucunu destekleyebilir” koşuluyla ve yapı ruhsatı, proje ve ölçüm kayıtları deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2009/3612, K. 2009/4980, 29.04.2009 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“taşkın yapı sebebiyle temliken tescil kararı verilebilmesi için öncelikli koşul taşkın yapı sahibinin iyiniyetli olması, binanın yıkımının fahiş zarar doğurması” — Alıntının yeri: Gerekçe; TMK m.725 uyarınca temliken tescilin birlikte gerçekleşmesi gereken koşulları paragrafı

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: bozma.

Taşkın yapı nedeniyle temliken tescil bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Taşkın yapı nedeniyle temliken tescil; yapı sahibinin iyiniyeti, yıkımın aşırı zarar doğurması, yapı-zemin değer dengesi, uygun bedel ve yasal ifraz olanağı birlikte varsa mümkündür. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Komşu parseldeki binanın davacı taşınmazına taşması, yıkım talebi ve savunma yoluyla temliken tescil istemi doğrudan incelenmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Bozma özellikle ifraz edilebilir alanın belediye encümeni kararıyla belirlenmemesi ve taşkın olmayan kısımların da tescile katılması nedenlerine dayanır; koşulların gerçekleştiği kesinleşmemiştir.

İtirazlar, İstisnalar ve Uygulama Hataları

İyi Niyeti Yalnız Tapu Kaydını Bilmemekle Açıklayıp Aplikasyon ve Proje Özenini Araştırmamak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2009/3612, K. 2009/4980 yönünden iyi niyeti yalnız tapu kaydını bilmemekle açıklayıp aplikasyon ve proje özenini araştırmamak”. Bu savunmaya verilecek cevap, tapu ve kadastro paftaları delili ve “TMK m.725; zarar gören malik süresinde itiraz etmemiş, yapı sahibi iyi niyetli ve durum haklı gösteriyorsa uygun bedel karşılığında taşan kısım için ayni hak veya arazi parçasının mülkiyetini isteme imkânı tanır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Görev ve Süre Ayrımını Belgeye Bağlamamak.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2009/3612, K. 2009/4980 yönünden somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Maddi Vakıa ile Hukuki Nitelendirmeyi Aynı Cümlede Varsaymak.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2009/3612, K. 2009/4980 yönünden somut uyuşmazlık bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. İmar, ifraz ve ayni hak kurulabilirliğinin sorulması aşamasında yapı ruhsatı, proje ve ölçüm kayıtları kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Araştırmasında Güncel Resmî Metin Yerine İkincil Özetle Yetinmek.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2009/3612, K. 2009/4980 yönünden somut uyuşmazlık araştırmasında güncel resmî metin yerine ikincil özetle yetinmek”. Bu savunmaya verilecek cevap, komşu ihtarları ile inşaat tarihleri delili ve “somut dosyada maddi hak, görevli merci, süre, ispat yükü ve uygulanabilir talep sonucu ayrı katmanlarda denetlenmelidir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Talep Sonucunu Kabul Hâlinde Uygulanamayacak Belirsizlikte Kurmak.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2009/3612, K. 2009/4980 yönünden somut uyuşmazlık talep sonucunu kabul hâlinde uygulanamayacak belirsizlikte kurmak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• tapu ve kadastro paftaları
• aplikasyon krokisi ile sınır tespiti
• yapı ruhsatı, proje ve ölçüm kayıtları
• komşu ihtarları ile inşaat tarihleri
• arsa ve yapı değeri bilirkişi verileri

• taşkın bölümün koordinat ve yüzölçümüyle belirlenmesi
• yapı sahibinin iyi niyeti ile itiraz zamanının araştırılması
• imar, ifraz ve ayni hak kurulabilirliğinin sorulması
• yıkım ile temlik seçeneklerinin orantılılık karşılaştırması
• asliye hukuk mahkemesinde tescil veya müdahalenin meni davası

• Süre çizelgesinde Malikin öğrendiği taşkınlığa zamanında itiraz edip etmediği somut olayda önemlidir; ayni hak talepleri yanında zarar ve masraf kalemlerinin zamanaşımı ayrıca değerlendirilmelidir. Taşkın Yapı Nedeniyle Temliken Tescil bakımından zorunlu ön başvuru veya özel itiraz yolu varsa genel dava yolundan önce kendi süresinde tamamlanmalıdır. Taşkın Yapı Nedeniyle Temliken Tescil dosyasında tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmî kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Bir Yapının Komşu Taşınmaza Taşması Durumunda Yapı Sahibi Hangi Koşullarda Taşan Bölümün Bulunduğu Arazi Parçasının Mülkiyetini veya İrtifak Hakkını İsteyebilir?

TMK m.725; zarar gören malik süresinde itiraz etmemiş, yapı sahibi iyi niyetli ve durum haklı gösteriyorsa uygun bedel karşılığında taşan kısım için ayni hak veya arazi parçasının mülkiyetini isteme imkânı tanır. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; tapu ve kadastro paftaları ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

Hangi Kayıtlar Tapu ve Kadastro Paftaları ile Karşılaştırılmalıdır?

Tapu ve kadastro paftaları, aplikasyon krokisi ile sınır tespiti, yapı ruhsatı, proje ve ölçüm kayıtları birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Taşkın Yapı Nedeniyle Temliken Tescil Bakımından Doğru Merci ve Usul Yolu Hangi Verilerle Belirlenir?

Taşkın bölümün koordinat ve yüzölçümüyle belirlenmesi; yapı sahibinin iyi niyeti ile itiraz zamanının araştırılması; imar, ifraz ve ayni hak kurulabilirliğinin sorulması; yıkım ile temlik seçeneklerinin orantılılık karşılaştırması; asliye hukuk mahkemesinde tescil veya müdahalenin meni davası. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Taşkın Yapı Nedeniyle Temliken Tescil Bakımından Hangi Başlangıç Olayı Süreyi Başlatır?

Malikin öğrendiği taşkınlığa zamanında itiraz edip etmediği somut olayda önemlidir; ayni hak talepleri yanında zarar ve masraf kalemlerinin zamanaşımı ayrıca değerlendirilmelidir. Somut uyuşmazlık bakımından zorunlu ön başvuru veya özel itiraz yolu varsa genel dava yolundan önce kendi süresinde tamamlanmalıdır. Somut dosyada tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmî kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Uygun Bedel Karşılığında Taşan Bölüm İçin Mülkiyet Devri veya İrtifak Hakkı Kurulması İstemi Mahkemeden veya Yetkili Merciden Nasıl İstenmelidir?

Uygun bedel karşılığında taşan bölüm için mülkiyet devri veya irtifak hakkı kurulması, somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma, somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Bir yapının komşu taşınmaza taşması durumunda yapı sahibi hangi koşullarda taşan bölümün bulunduğu arazi parçasının mülkiyetini veya irtifak hakkını isteyebilir” sorusu, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu, 3194 Sayılı İmar Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. TMK m.725; zarar gören malik süresinde itiraz etmemiş, yapı sahibi iyi niyetli ve durum haklı gösteriyorsa uygun bedel karşılığında taşan kısım için ayni hak veya arazi parçasının mülkiyetini isteme imkânı tanır.

Dosyanın ilk önceliği taşkın bölümün koordinat ve yüzölçümüyle belirlenmesi, delil omurgası ise tapu ve kadastro paftaları ile aplikasyon krokisi ile sınır tespiti arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Malikin öğrendiği taşkınlığa zamanında itiraz edip etmediği somut olayda önemlidir; ayni hak talepleri yanında zarar ve masraf kalemlerinin zamanaşımı ayrıca değerlendirilmelidir. Uygun bedel karşılığında taşan bölüm için mülkiyet devri veya irtifak hakkı kurulması talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; iyi niyeti yalnız tapu kaydını bilmemekle açıklayıp aplikasyon ve proje özenini araştırmamak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2009/3612, K. 2009/4980, 29.04.2009 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Taşkın yapı nedeniyle temliken tescil; yapı sahibinin iyiniyeti, yıkımın aşırı zarar doğurması, yapı-zemin değer dengesi, uygun bedel ve yasal ifraz olanağı birlikte varsa mümkündür.
• 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu — m.725/2
• TBMM, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu kabul metni, m.725/2 — alıntı yeri: Türk Medenî Kanunu m.725/2, başlangıç bölümü
• 3194 Sayılı İmar Kanunu — m.15-18, 21
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.12, 190, 266-287
• Hatice Kübra Ercoşkun Şenol, “Hem Haksız Hem de Taşkın Yapı Niteliğindeki Yapılar”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2019, S. 38, s. 19-62
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru