Kapsam
5651 sayılı Kanundaki farklı usuller, sulh ceza kararı, içerik çıkarma, URL ve alan adı engeli, haber arşivi, unutulma hakkı, itiraz ve bireysel başvuru ele alınır. Erişim engeli ancak açık kanuni yola dayanarak, içeriğin bağlamı ve daha hafif araçların yeterliliği incelenerek, kapsamı belirli ve gerekçeli biçimde uygulanabilir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.
Bu çalışma, internet içeriğinin engellenmesi ve ifade özgürlüğü konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.
Başvurunun Konusu ve Korunan Temel Hak
İncelemenin ilk ölçütü “erişim engeli ancak açık kanuni yola dayanarak, içeriğin bağlamı ve daha hafif araçların yeterliliği incelenerek, kapsamı belirli ve gerekçeli biçimde uygulanabilir” kuralıdır. Karar, hangi söz veya görselin hangi kişilik değerini neden ihlal ettiğini ve müdahalenin zorunluluğunu somutlaştırmalıdır. Ayrıca “ifade özgürlüğü gerçek dışı isnat, özel hayatın çekirdeği veya masumiyet karinesine ağır müdahaleyi sınırsız korumaz” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.
İnternet İçeriğinin Engellenmesi ve İfade Özgürlüğü bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.
Resmî Mevzuat Haritası
5651 Sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Hakkında Kanun: m.8, 8/A, 9 ve İlgili Hükümler
İnternet içeriğinin engellenmesi ve ifade özgürlüğü kapsamında m.8, 8/A, 9 ve ilgili hükümler hükümleri içerik çıkarma ve erişim engeli bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.
2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası: m.26/1
Doğrulanmış Kanun Alıntısı
“Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir.” — Alıntının yeri: Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m.26/1
Bu alıntı, Mevzuat Bilgi Sistemi, 31.08.2026 tarihinde indirilen resmî konsolide PDF, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m.26/1 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.
İnternet içeriğinin engellenmesi ve ifade özgürlüğü kapsamında m.26/1 hükümleri özel hayat, ifade ve basın özgürlüğü bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.
6216 Sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun: m.45-50
İnternet içeriğinin engellenmesi ve ifade özgürlüğü kapsamında m.45-50 hükümleri bireysel başvuru bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.
Doktrindeki Yaklaşımlar
Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.
İsmail Demez: 5651 Sayılı Kanun’un İnternet Adreslerine Erişimin Engellenmesine İlişkin 9. Maddesinin İptali ve Öneriler
Yazar, 5651 sayılı Kanun m.9'un iptal gerekçesini, ifade özgürlüğüne müdahale sorunlarını ve yeni bir düzenleme için önerileri incelemektedir. Bu yaklaşım, bu başvuru içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.
“Anayasa Mahkemesi yaşanan sorunun 5651 sayılı Kanun’un yapısından kaynaklandığını belirterek söz konusu Kanun’un 9. maddesinin iptaline karar vermiştir.” — Alıntının yeri: Öz
İnternet içeriğinin engellenmesi ve ifade özgürlüğü konusunda yararlanılan eser: İsmail Demez, “5651 Sayılı Kanun’un İnternet Adreslerine Erişimin Engellenmesine İlişkin 9. Maddesinin İptali ve Öneriler”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2024, S. 60, s. 177-212. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.
Somut Dosyada Usul ve Delil Notu
5651 sayılı Kanun m.9 güncel yürürlük dayanağı gibi kullanılamaz; hüküm iptal edilmiştir. Somut kararın m.8, m.8/A, m.9/A veya başka bir dayanağa dayanıp dayanmadığı ve olay tarihi kontrol edilmelidir. Sulh ceza hâkimliği kararlarında itiraz, idari erişim tedbirlerinde idari yargı ihtimali ayrı değerlendirilir. Olağan yol tüketildikten sonra AYM süresi otuz gündür; arabuluculuk yoktur. 5651 sayılı Kanun m.9 iptal edilmiştir; madde güncel maddi hukuk dayanağı olarak değil, yalnız tarihsel düzenleme ve iptal tartışması bağlamında kullanılabilir.
Kabul Edilebilirlik ve İhlal Ölçütleri
Erişim Engeli Ancak Açık Kanuni Yola Dayanarak, İçeriğin Bağlamı ve Daha Hafif Araçların Yeterliliği İncelenerek, Kapsamı Belirli ve Gerekçeli Biçimde Uygulanabilir.
Bu kuralın olayda karşılık bulması için içeriğin tarihli ve tam ekran kaydı ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu Wikimedia Foundation Inc. ve Diğerleri, B. No: 2017/22355 yönünden erişim engeli ancak açık kanuni yola dayanarak, içeriğin bağlamı ve daha hafif araçların yeterliliği incelenerek, kapsamı belirli ve gerekçeli biçimde uygulanabilir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.
Karar, Hangi Söz veya Görselin Hangi Kişilik Değerini Neden İhlal Ettiğini ve Müdahalenin Zorunluluğunu Somutlaştırmalıdır.
“Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu Wikimedia Foundation Inc. ve Diğerleri, B. No: 2017/22355 yönünden karar, hangi söz veya görselin hangi kişilik değerini neden ihlal ettiğini ve müdahalenin zorunluluğunu somutlaştırmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok URL listesi ve yayıncı bilgisi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak savunması da ayrıca incelenmelidir.
İfade Özgürlüğü Gerçek Dışı İsnat, Özel Hayatın Çekirdeği veya Masumiyet Karinesine Ağır Müdahaleyi Sınırsız Korumaz.
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu Wikimedia Foundation Inc. ve Diğerleri, B. No: 2017/22355 yönünden ifade özgürlüğü gerçek dışı isnat, özel hayatın çekirdeği veya masumiyet karinesine ağır müdahaleyi sınırsız korumaz. Bu ölçüt özellikle ihtar ve platform başvuruları üzerinden sınanır. URL bazlı talebin hazırlanması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, bu başvuru bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak ihtimalini güçlendirebilir.
Bu Başvuru İncelemesinde Görev, Süre, İspat Yükü, Gerekçe ve Ölçülülük Birbirinden Ayrılarak Denetlenmelidir.
Bu kuralın olayda karşılık bulması için içeriğin tarihli ve tam ekran kaydı ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu Wikimedia Foundation Inc. ve Diğerleri, B. No: 2017/22355 yönünden bu başvuru incelemesinde görev, süre, ispat yükü, gerekçe ve ölçülülük birbirinden ayrılarak denetlenmelidir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.
Nihai Karar, Mağduriyet ve Başvuru Ekleri
İçeriğin Tarihli ve Tam Ekran Kaydı.
Bu delil öncelikle “erişim engeli ancak açık kanuni yola dayanarak, içeriğin bağlamı ve daha hafif araçların yeterliliği incelenerek, kapsamı belirli ve gerekçeli biçimde uygulanabilir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu Wikimedia Foundation Inc. ve Diğerleri, B. No: 2017/22355 yönünden içeriğin tarihli ve tam ekran kaydı” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.
URL Listesi ve Yayıncı Bilgisi.
“Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu Wikimedia Foundation Inc. ve Diğerleri, B. No: 2017/22355 yönünden URL listesi ve yayıncı bilgisi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken URL listesi ve yayıncı bilgisi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.
İhtar ve Platform Başvuruları.
“Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu Wikimedia Foundation Inc. ve Diğerleri, B. No: 2017/22355 yönünden ihtar ve platform başvuruları” kaydı, “İfade özgürlüğü gerçek dışı isnat, özel hayatın çekirdeği veya masumiyet karinesine ağır müdahaleyi sınırsız korumaz” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.
Başvuru Yollarının Tüketilmesi ve Form Usulü
Uygun Kanuni Başvuru Yolunun Seçilmesi.
Bu aşamada içeriğin tarihli ve tam ekran kaydı ile ileri sürülen temel hak ihlali arasındaki bağ kurulmalıdır. “Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu Wikimedia Foundation Inc. ve Diğerleri, B. No: 2017/22355 yönünden uygun kanuni başvuru yolunun seçilmesi” adımından sonra form, ekler, gönderim ve özel süre kaydı ayrı tutulmalıdır.
İçeriğin Bağlam ve Hedef Kişi Yönünden Ayrıştırılması.
“Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu Wikimedia Foundation Inc. ve Diğerleri, B. No: 2017/22355 yönünden içeriğin bağlam ve hedef kişi yönünden ayrıştırılması” işlemi yürütülürken yetki, süre, kabul edilebilirlik ve esas incelemesi birbirine karıştırılmaz. Eksik URL listesi ve yayıncı bilgisi, bu başvuru yönünden geçici hukuki koruma talebinin incelenmesini engelleyebilir.
URL Bazlı Talebin Hazırlanması.
“Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu Wikimedia Foundation Inc. ve Diğerleri, B. No: 2017/22355 yönünden URL bazlı talebin hazırlanması” işlemi, bireysel başvurunun ayrı bir kabul edilebilirlik aşamasıdır. İhtar ve platform başvuruları dosyaya alınmalı; olağan yolların tüketildiği, nihai karar ve kişisel-güncel mağduriyet gösterilmelidir.
Nihai Karar, Tebliğ ve Başvuru Süresi
Sulh Ceza Hakimliği Kararına İtiraz Süresi ve Bireysel Başvurunun Otuz Günlük Süresi, Kararın Öğrenilme Belgeleriyle Ayrı Ayrı Hesaplanmalıdır.
“Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu Wikimedia Foundation Inc. ve Diğerleri, B. No: 2017/22355 yönünden sulh ceza hakimliği kararına itiraz süresi ve bireysel başvurunun otuz günlük süresi, kararın öğrenilme belgeleriyle ayrı ayrı hesaplanmalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Uygun kanuni başvuru yolunun seçilmesi yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.
Bu Başvuru Bakımından Özel Başvuru veya Ön Karar Yolu Varsa Genel Dava Süresinden Önce Tamamlanmalıdır.
“Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu Wikimedia Foundation Inc. ve Diğerleri, B. No: 2017/22355 yönünden bu başvuru bakımından özel başvuru veya ön karar yolu varsa genel dava süresinden önce tamamlanmalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.
Somut Dosyada Tebliğ, Öğrenme ve Elektronik Gönderim Tarihleri Ayrı Belgelerle Doğrulanmalı; Süre Hesabı Varsayıma Bırakılmamalıdır.
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu Wikimedia Foundation Inc. ve Diğerleri, B. No: 2017/22355 yönünden somut dosyada tebliğ, öğrenme ve elektronik gönderim tarihleri ayrı belgelerle doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.
İhlal Tespiti, Giderim ve İstisnai Tedbir
Ölçüsüz Erişim Engeli Kararının Kaldırılması veya Hedefli İçerik Çıkarma.
“Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu Wikimedia Foundation Inc. ve Diğerleri, B. No: 2017/22355 yönünden ölçüsüz erişim engeli kararının kaldırılması veya hedefli içerik çıkarma” sonucu isteniyorsa kişisel ve güncel mağduriyet ile ihlal arasındaki bağ açıkça gösterilmelidir. Dayanak belge içeriğin tarihli ve tam ekran kaydı, temel ölçüt ise “erişim engeli ancak açık kanuni yola dayanarak, içeriğin bağlamı ve daha hafif araçların yeterliliği incelenerek, kapsamı belirli ve gerekçeli biçimde uygulanabilir” olacaktır.
Bu Başvuru Yönünden Geçici Hukuki Koruma.
“Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu Wikimedia Foundation Inc. ve Diğerleri, B. No: 2017/22355 yönünden bu başvuru yönünden geçici hukuki koruma” isteminin başvuru formundaki olay ve hak şikâyetiyle uyumu açıklanmalıdır. URL listesi ve yayıncı bilgisi bulunmadığında giderim talebi varsayımla genişletilmemelidir.
Bu Başvuru Yönünden Maddi Sonucun ve Ferilerin Belirlenmesi.
“Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu Wikimedia Foundation Inc. ve Diğerleri, B. No: 2017/22355 yönünden bu başvuru yönünden maddi sonucun ve ferilerin belirlenmesi” istemi, “İfade özgürlüğü gerçek dışı isnat, özel hayatın çekirdeği veya masumiyet karinesine ağır müdahaleyi sınırsız korumaz” ölçütü ve ihtar ve platform başvuruları ile ilişkilendirilmelidir. Kabul edilebilirlik, ihlal tespiti ve giderim sonuçları ayrı kurulmalıdır.
Resmî Karar ve Kurum Uygulaması
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, Wikimedia Foundation Inc. ve Diğerleri, B. No: 2017/22355, 26.12.2019 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı
Doğrulanmış Karar Alıntısı
“Bu şekilde süresiz hale gelen kısıtlamaların -internet sitesinin tamamına erişimin engellendiği de dikkate alındığında- ifade özgürlüğü üzerinde oldukça orantısız bir müdahale teşkil edeceği açıktır.” — Alıntının yeri: Esas, demokratik toplum düzeni ve ölçülülük, § 96
Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: ihlal.
İnternet içeriğinin engellenmesi ve ifade özgürlüğü bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Tekil içerikler nedeniyle bütün internet sitesine süresizleşen erişim engeli ifade özgürlüğü üzerinde orantısız müdahale oluşturabilir. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.
Somut olayla benzerlik: Bütün siteye erişim engelinin gereklilik, gerekçe ve orantılılık denetimini doğrudan yapmaktadır.
Kararın uygulanma sınırı: Wikipedia'nın tamamına iki içerik nedeniyle ve URL engeli teknik olarak uygulanamadığı gerekçesiyle getirilen süresizleşen tedbir söz konusudur.
Kabul Edilemezlik ve Temellendirme Riskleri
İçeriğin Tamamını ve Bağlamını Dosyaya Sunmadan Tek Cümle Üzerinden Kesin İhlal Sonucu Çıkarmak.
Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu Wikimedia Foundation Inc. ve Diğerleri, B. No: 2017/22355 yönünden içeriğin tamamını ve bağlamını dosyaya sunmadan tek cümle üzerinden kesin ihlal sonucu çıkarmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, içeriğin tarihli ve tam ekran kaydı delili ve “Erişim engeli ancak açık kanuni yola dayanarak, içeriğin bağlamı ve daha hafif araçların yeterliliği incelenerek, kapsamı belirli ve gerekçeli biçimde uygulanabilir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.
Somut Uyuşmazlıkta Görev ve Süre Ayrımını Belgeye Bağlamamak.
“Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu Wikimedia Foundation Inc. ve Diğerleri, B. No: 2017/22355 yönünden somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak” riski gerçekleşirse bu başvuru yönünden geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.
Bu Başvuru Bakımından Maddi Vakıa ile Hukuki Nitelendirmeyi Aynı Cümlede Varsaymak.
“Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu Wikimedia Foundation Inc. ve Diğerleri, B. No: 2017/22355 yönünden bu başvuru bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. URL bazlı talebin hazırlanması aşamasında ihtar ve platform başvuruları kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.
Bu Başvuru Araştırmasında Resmi Kaynağın Güncel Metni Yerine İkincil Özetle Yetinmek.
Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu Wikimedia Foundation Inc. ve Diğerleri, B. No: 2017/22355 yönünden bu başvuru araştırmasında resmi kaynağın güncel metni yerine ikincil özetle yetinmek”. Bu savunmaya verilecek cevap, içeriğin tarihli ve tam ekran kaydı delili ve “bu başvuru incelemesinde görev, süre, ispat yükü, gerekçe ve ölçülülük birbirinden ayrılarak denetlenmelidir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.
Bu Başvuru Talep Sonucunu Kabul Halinde Uygulanamayacak Belirsizlikte Kurmak.
“Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu Wikimedia Foundation Inc. ve Diğerleri, B. No: 2017/22355 yönünden bu başvuru talep sonucunu kabul halinde uygulanamayacak belirsizlikte kurmak” riski gerçekleşirse bu başvuru yönünden geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.
Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi
- içeriğin tarihli ve tam ekran kaydı
- URL listesi ve yayıncı bilgisi
- ihtar ve platform başvuruları
- uygun kanuni başvuru yolunun seçilmesi
- içeriğin bağlam ve hedef kişi yönünden ayrıştırılması
- URL bazlı talebin hazırlanması
- Süre çizelgesinde Sulh ceza hakimliği kararına itiraz süresi ve bireysel başvurunun otuz günlük süresi, kararın öğrenilme belgeleriyle ayrı ayrı hesaplanmalıdır. İnternet İçeriğinin Engellenmesi ve İfade Özgürlüğü bakımından özel başvuru veya ön karar yolu varsa genel dava süresinden önce tamamlanmalıdır. İnternet İçeriğinin Engellenmesi ve İfade Özgürlüğü dosyasında tebliğ, öğrenme ve elektronik gönderim tarihleri ayrı belgelerle doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.
Sık Sorulan Uygulama Soruları
Kişilik Hakkı veya Kamu Düzeni Gerekçesiyle İçeriğe Müdahale Edilirken URL Temelli Sınırlama, Bağlam ve Karşıt Menfaatler Nasıl Değerlendirilir?
Erişim engeli ancak açık kanuni yola dayanarak, içeriğin bağlamı ve daha hafif araçların yeterliliği incelenerek, kapsamı belirli ve gerekçeli biçimde uygulanabilir. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; içeriğin tarihli ve tam ekran kaydı ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.
İçeriğin Tarihli ve Tam Ekran Kaydı Tek Başına Yeterli Midir?
İçeriğin tarihli ve tam ekran kaydı, URL listesi ve yayıncı bilgisi, ihtar ve platform başvuruları birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.
İnternet İçeriğinin Engellenmesi ve İfade Özgürlüğü Bakımından İlk Usul Adımı Neden Önemlidir?
Uygun kanuni başvuru yolunun seçilmesi; içeriğin bağlam ve hedef kişi yönünden ayrıştırılması; URL bazlı talebin hazırlanması. Başvuru yollarının tüketilmesi, nihai karar, tebliğ, özel süre, form ve eklerin eksiksizliği ayrı ayrı doğrulanmalıdır.
İnternet İçeriğinin Engellenmesi ve İfade Özgürlüğü Bakımından Tebliğ ve Öğrenme Kayıtları Nasıl Tutulmalıdır?
Sulh ceza hakimliği kararına itiraz süresi ve bireysel başvurunun otuz günlük süresi, kararın öğrenilme belgeleriyle ayrı ayrı hesaplanmalıdır. Bu başvuru bakımından özel başvuru veya ön karar yolu varsa genel dava süresinden önce tamamlanmalıdır. Somut dosyada tebliğ, öğrenme ve elektronik gönderim tarihleri ayrı belgelerle doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.
Ölçüsüz Erişim Engeli Kararının Kaldırılması veya Hedefli İçerik Çıkarma Hangi Delillere Dayanmalıdır?
Ölçüsüz erişim engeli kararının kaldırılması veya hedefli içerik çıkarma, bu başvuru yönünden geçici hukuki koruma, bu başvuru yönünden maddi sonucun ve ferilerin belirlenmesi kabul edilebilirlik, ihlal ve giderim katmanlarına ayrılmalıdır. Kişisel mağduriyet ve uygun giderim bağı başvuru formunda açıkça kurulmalıdır.
Sonuç
Bu başvuru bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Kişilik hakkı veya kamu düzeni gerekçesiyle içeriğe müdahale edilirken URL temelli sınırlama, bağlam ve karşıt menfaatler nasıl değerlendirilir” sorusu, 5651 Sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Hakkında Kanun, 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, 6216 Sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Erişim engeli ancak açık kanuni yola dayanarak, içeriğin bağlamı ve daha hafif araçların yeterliliği incelenerek, kapsamı belirli ve gerekçeli biçimde uygulanabilir.
Dosyanın ilk önceliği uygun kanuni başvuru yolunun seçilmesi, delil omurgası ise içeriğin tarihli ve tam ekran kaydı ile URL listesi ve yayıncı bilgisi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Sulh ceza hakimliği kararına itiraz süresi ve bireysel başvurunun otuz günlük süresi, kararın öğrenilme belgeleriyle ayrı ayrı hesaplanmalıdır. Ölçüsüz erişim engeli kararının kaldırılması veya hedefli içerik çıkarma talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; içeriğin tamamını ve bağlamını dosyaya sunmadan tek cümle üzerinden kesin ihlal sonucu çıkarmak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.
Kaynakça ve Karar Doğrulaması
- Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, Wikimedia Foundation Inc. ve Diğerleri, B. No: 2017/22355, 26.12.2019 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Tekil içerikler nedeniyle bütün internet sitesine süresizleşen erişim engeli ifade özgürlüğü üzerinde orantısız müdahale oluşturabilir.
- 5651 Sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Hakkında Kanun — m.8, 8/A, 9 ve ilgili hükümler
- 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m.26/1
- 6216 Sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun — m.45-50
- İsmail Demez, “5651 Sayılı Kanun’un İnternet Adreslerine Erişimin Engellenmesine İlişkin 9. Maddesinin İptali ve Öneriler”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2024, S. 60, s. 177-212
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay bakımından hukuki görüş veya taahhüt niteliğinde değildir.