Sigorta Sözleşmesinde Rizikonun İhbarı ve İspat Yükü

Kapsam

Yangın, hırsızlık, kasko ve işyeri sigortası, rizikonun zamanı ve nedeni, gecikmeksizin ihbar, hasarı azaltma, bilgi-belge verme, eksper, kasıt, ağır kusur, istisna ve muafiyet ele alınır. Sigorta ettiren rizikonun ve zararın teminat kapsamında gerçekleştiğini ortaya koyar; sigortacı teminat dışı hâl veya sorumluluğu azaltan ihlale dayanıyorsa bu savunmanın maddi koşulları ile zarar bağlantısını somutlamalıdır. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, sigorta sözleşmesinde rizikonun ihbarı ve ispat yükü konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Hukukî Sorunun Çerçevesi ve Ayrımlar

İncelemenin ilk ölçütü “sigortacı sözleşmede öngörülen rizikonun gerçekleşmesinden doğan zarardan sorumludur” kuralıdır. Sigorta ettiren rizikonun gerçekleştiğini öğrenince gecikmeksizin sigortacıya bildirmelidir. Ayrıca “geç ihbar ödenecek tutarda artışa neden olmuşsa kusurun ağırlığına göre tazminattan indirim yapılabilir” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Sigorta Sözleşmesinde Rizikonun İhbarı Ve İspat Yükü bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.1446/1

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Sigorta ettiren, rizikonun gerçekleştiğini öğrenince durumu gecikmeksizin sigortacıya bildirir.” — Alıntının yeri: Türk Ticaret Kanunu m.1446/1

Bu alıntı, Mevzuat Bilgi Sistemi, 31.08.2026 tarihinde indirilen resmî konsolide PDF, Türk Ticaret Kanunu m.1446/1 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Sigorta sözleşmesinde rizikonun ihbarı ve ispat yükü kapsamında m.1446/1 hükümleri riziko, muacceliyet, ihbar ve zamanaşımı bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.190, 266-287

Sigorta sözleşmesinde rizikonun ihbarı ve ispat yükü kapsamında m.190, 266-287 hükümleri ispat yükü ve bilirkişi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Sigortacılık Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu: m.30

Sigorta sözleşmesinde rizikonun ihbarı ve ispat yükü kapsamında m.30 hükümleri tahkim başvurusu bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Ticaret Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Fevzi Fırat Gözüyeşil: Sigorta Hukukunda Akdi Yükümlülükler (TTK m. 1449)

Yazar, rizikonun gerçekleştiğinin ispatı ile sigorta sözleşmesindeki akdi yükümlülüklerin ihlalinin tazminata etkisini birbirinden ayırmaktadır. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“Riziko olayının meydana geldiği ve birincil riziko tanımlaması kapsamına dâhil olduğu, genel hükümler dairesinde sigorta ettiren tarafından ispat edilmelidir.” — Alıntının yeri: s. 1089

Sigorta sözleşmesinde rizikonun ihbarı ve ispat yükü konusunda yararlanılan eser: Fevzi Fırat Gözüyeşil, “Sigorta Hukukunda Akdi Yükümlülükler (TTK m. 1449)”, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2025, C. 10, S. 2, s. 1081-1123. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Görev tarafların sıfatı ve poliçenin amacı nedeniyle asliye ticaret veya tüketici mahkemesi arasında değişebilir; arabuluculuk da bu nitelendirmeye bağlıdır. TTK m.1420'deki iki yıllık genel süre ile tazminat alacaklarında rizikodan başlayan altı yıllık mutlak süre birlikte kontrol edilir. İspat yükü TTK m.1409 ve HMK m.190 çerçevesinde, ihbar gecikmesinin zarara etkisinden ayrı ele alınır.

Uygulanacak Ölçütler

Sigortacı Sözleşmede Öngörülen Rizikonun Gerçekleşmesinden Doğan Zarardan Sorumludur.

“Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E. 2016/1335, K. 2016/6030 yönünden sigortacı sözleşmede öngörülen rizikonun gerçekleşmesinden doğan zarardan sorumludur” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok poliçe, özel ve genel şartlar ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve ihbarı rizikonun ispatı yerine koymak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Sigorta Ettiren Rizikonun Gerçekleştiğini Öğrenince Gecikmeksizin Sigortacıya Bildirmelidir.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E. 2016/1335, K. 2016/6030 yönünden sigorta ettiren rizikonun gerçekleştiğini öğrenince gecikmeksizin sigortacıya bildirmelidir. Bu ölçüt özellikle hasar ihbarı ve çağrı merkezi kaydı üzerinden sınanır. Rizikonun olay ve neden bakımından ispatı tamamlanmadan sonuca gidilmesi, poliçe istisnasını geniş yorumlamak ihtimalini güçlendirebilir.

Geç İhbar Ödenecek Tutarda Artışa Neden Olmuşsa Kusurun Ağırlığına Göre Tazminattan İndirim Yapılabilir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için olay yeri tutanak, fotoğraf ve kamera kayıtları ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E. 2016/1335, K. 2016/6030 yönünden geç ihbar ödenecek tutarda artışa neden olmuşsa kusurun ağırlığına göre tazminattan indirim yapılabilir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Sigortacı Teminat Dışı Hâl veya İstisnaya Dayanıyorsa Poliçe Hükmünün ve Somut Olay Koşulunun Gerçekleştiğini İspatlamalıdır.

“Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E. 2016/1335, K. 2016/6030 yönünden sigortacı teminat dışı hâl veya istisnaya dayanıyorsa poliçe hükmünün ve somut olay koşulunun gerçekleştiğini ispatlamalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok eksper ve teknik neden raporları ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve eksper raporunu kesin delil saymak savunması da ayrıca incelenmelidir.

İspat Planı ve Deliller

Poliçe, Özel ve Genel Şartlar.

“Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E. 2016/1335, K. 2016/6030 yönünden poliçe, özel ve genel şartlar” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken poliçe, özel ve genel şartlar ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Hasar İhbarı ve Çağrı Merkezi Kaydı.

“Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E. 2016/1335, K. 2016/6030 yönünden hasar ihbarı ve çağrı merkezi kaydı” kaydı, “Sigorta ettiren rizikonun gerçekleştiğini öğrenince gecikmeksizin sigortacıya bildirmelidir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Olay Yeri Tutanak, Fotoğraf ve Kamera Kayıtları.

Bu delil öncelikle “geç ihbar ödenecek tutarda artışa neden olmuşsa kusurun ağırlığına göre tazminattan indirim yapılabilir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E. 2016/1335, K. 2016/6030 yönünden olay yeri tutanak, fotoğraf ve kamera kayıtları” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Eksper ve Teknik Neden Raporları.

“Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E. 2016/1335, K. 2016/6030 yönünden eksper ve teknik neden raporları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken eksper ve teknik neden raporları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Fatura, Envanter ve Zarar Hesabı.

“Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E. 2016/1335, K. 2016/6030 yönünden fatura, envanter ve zarar hesabı” kaydı, “Sigortacı sözleşmede öngörülen rizikonun gerçekleşmesinden doğan zarardan sorumludur” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Görevli Merci ve Başvuru Sırası

Poliçe Dönemi ile Teminat Kapsamının Belirlenmesi.

“Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E. 2016/1335, K. 2016/6030 yönünden poliçe dönemi ile teminat kapsamının belirlenmesi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik poliçe, özel ve genel şartlar, sigorta tazminatı talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Rizikonun Olay ve Neden Bakımından İspatı.

“Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E. 2016/1335, K. 2016/6030 yönünden rizikonun olay ve neden bakımından ispatı” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Hasar ihbarı ve çağrı merkezi kaydı dosyaya alınmalı ve avans veya kısmi ödeme talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

İhbar Zamanı ile Gecikmenin Zarar Artışına Etkisinin İncelenmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; olay yeri tutanak, fotoğraf ve kamera kayıtları ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E. 2016/1335, K. 2016/6030 yönünden ihbar zamanı ile gecikmenin zarar artışına etkisinin incelenmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

İstisna ve Muafiyet Savunmasının Dar Yorumu.

“Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E. 2016/1335, K. 2016/6030 yönünden istisna ve muafiyet savunmasının dar yorumu” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik eksper ve teknik neden raporları, faiz talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Eksper Raporu ile Bağımsız Teknik İncelemenin Karşılaştırılması.

“Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E. 2016/1335, K. 2016/6030 yönünden eksper raporu ile bağımsız teknik incelemenin karşılaştırılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Fatura, envanter ve zarar hesabı dosyaya alınmalı ve hasar tespit ve bilirkişi incelemesi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Sürelerin Hesabı

Riziko Öğrenilince Gecikmeksizin İhbar Edilmelidir.

“Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E. 2016/1335, K. 2016/6030 yönünden riziko öğrenilince gecikmeksizin ihbar edilmelidir” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Sigorta Tazminatının Muacceliyeti TTK m.1427'deki İnceleme ve Belge Koşullarına Göre Belirlenir.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E. 2016/1335, K. 2016/6030 yönünden sigorta tazminatının muacceliyeti TTK m.1427'deki inceleme ve belge koşullarına göre belirlenir. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Sigorta Alacağının Zamanaşımı TTK m.1420 ve Özel Kanunlara Göre Hesaplanır.

“Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E. 2016/1335, K. 2016/6030 yönünden sigorta alacağının zamanaşımı TTK m.1420 ve özel kanunlara göre hesaplanır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. İhbar zamanı ile gecikmenin zarar artışına etkisinin incelenmesi yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Talep Sonucunun Kurulması

Sigorta Tazminatı.

“Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E. 2016/1335, K. 2016/6030 yönünden sigorta tazminatı” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Poliçe, özel ve genel şartlar bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Avans veya Kısmi Ödeme.

“Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E. 2016/1335, K. 2016/6030 yönünden avans veya kısmi ödeme” talebi, “Sigorta ettiren rizikonun gerçekleştiğini öğrenince gecikmeksizin sigortacıya bildirmelidir” koşuluyla ve hasar ihbarı ve çağrı merkezi kaydı deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Teminat Dışı Ret İşleminin Geçersizliği.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E. 2016/1335, K. 2016/6030 yönünden teminat dışı ret işleminin geçersizliği olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil olay yeri tutanak, fotoğraf ve kamera kayıtları, temel ölçüt ise “geç ihbar ödenecek tutarda artışa neden olmuşsa kusurun ağırlığına göre tazminattan indirim yapılabilir” olacaktır.

Faiz.

“Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E. 2016/1335, K. 2016/6030 yönünden faiz” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Eksper ve teknik neden raporları bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Hasar Tespit ve Bilirkişi İncelemesi.

“Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E. 2016/1335, K. 2016/6030 yönünden hasar tespit ve bilirkişi incelemesi” talebi, “Sigortacı sözleşmede öngörülen rizikonun gerçekleşmesinden doğan zarardan sorumludur” koşuluyla ve fatura, envanter ve zarar hesabı deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2016/1335, K. 2016/6030, 18.05.2016 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“sigortalı araç sürücüsünün kaza mahallini terk etmesi tek başına teminat dışı hal olarak kabul edilemeyeceği gibi, ispat külfetinin yer değiştirdiğini söylemek de mümkün değildir.” — Alıntının yeri: Gerekçe, son esas paragrafı

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: bozma.

Sigorta sözleşmesinde rizikonun ihbarı ve ispat yükü bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Sigortalı rizikonun gerçekleştiğini, sigortacı ise zararın teminat dışı olduğunu ispatlar; geç ihbar ancak ödenecek bedeli artırdığı ölçüde indirime yol açar ve olay yerinden ayrılma tek başına ispat yükünü değiştirmez. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Sürücünün kaza yerini terk etmesinin tek başına kasko teminatını ortadan kaldırıp kaldırmadığı ve ispat yüküne etkisi incelenmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Hile, kasıt, alkol veya geç bildirim nedeniyle zararın belirlenememesi ayrıca kanıtlanırsa sonuç değişebilir; karar yalnız olay yerinden ayrılmayı yeterli görmemiştir.

Karşı Görüşler ve Ret Riskleri

İhbarı Rizikonun İspatı Yerine Koymak.

“Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E. 2016/1335, K. 2016/6030 yönünden ihbarı rizikonun ispatı yerine koymak” riski gerçekleşirse sigorta tazminatı talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Poliçe İstisnasını Geniş Yorumlamak.

“Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E. 2016/1335, K. 2016/6030 yönünden poliçe istisnasını geniş yorumlamak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Rizikonun olay ve neden bakımından ispatı aşamasında hasar ihbarı ve çağrı merkezi kaydı kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Geç İhbar ile Zarar Artışı Bağını Kurmamak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E. 2016/1335, K. 2016/6030 yönünden geç ihbar ile zarar artışı bağını kurmamak”. Bu savunmaya verilecek cevap, olay yeri tutanak, fotoğraf ve kamera kayıtları delili ve “Geç ihbar ödenecek tutarda artışa neden olmuşsa kusurun ağırlığına göre tazminattan indirim yapılabilir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Eksper Raporunu Kesin Delil Saymak.

“Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E. 2016/1335, K. 2016/6030 yönünden eksper raporunu kesin delil saymak” riski gerçekleşirse faiz talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Envanter ve Gerçek Zarar Hesabını Belgelememek.

“Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E. 2016/1335, K. 2016/6030 yönünden envanter ve gerçek zarar hesabını belgelememek” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Eksper raporu ile bağımsız teknik incelemenin karşılaştırılması aşamasında fatura, envanter ve zarar hesabı kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• poliçe, özel ve genel şartlar
• hasar ihbarı ve çağrı merkezi kaydı
• olay yeri tutanak, fotoğraf ve kamera kayıtları
• eksper ve teknik neden raporları
• fatura, envanter ve zarar hesabı

• poliçe dönemi ile teminat kapsamının belirlenmesi
• rizikonun olay ve neden bakımından ispatı
• ihbar zamanı ile gecikmenin zarar artışına etkisinin incelenmesi
• istisna ve muafiyet savunmasının dar yorumu
• eksper raporu ile bağımsız teknik incelemenin karşılaştırılması

• Süre çizelgesinde Riziko öğrenilince gecikmeksizin ihbar edilmelidir. Sigorta tazminatının muacceliyeti TTK m.1427'deki inceleme ve belge koşullarına göre belirlenir. Sigorta alacağının zamanaşımı TTK m.1420 ve özel kanunlara göre hesaplanır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Sigortalı Zararın Poliçe Teminatı İçinde Gerçekleştiğini Hangi Ölçüde İspatlamalı; Sigortacı İstisna, Beyan Yükümlülüğü İhlali veya Geç İhbar Savunmasını Nasıl Kanıtlamalıdır?

Sigorta ettiren rizikonun ve zararın teminat kapsamında gerçekleştiğini ortaya koyar; sigortacı teminat dışı hâl veya sorumluluğu azaltan ihlale dayanıyorsa bu savunmanın maddi koşulları ile zarar bağlantısını somutlamalıdır. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; poliçe, özel ve genel şartlar ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

Poliçe, Özel ve Genel Şartlar Somut Olayın Hangi Unsurunu Kanıtlar?

Poliçe, özel ve genel şartlar, hasar ihbarı ve çağrı merkezi kaydı, olay yeri tutanak, fotoğraf ve kamera kayıtları birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Sigorta Sözleşmesinde Rizikonun İhbarı ve İspat Yükü Bakımından İlk Usul Adımından Sonra Hangi İşlemler Yapılmalıdır?

Poliçe dönemi ile teminat kapsamının belirlenmesi; rizikonun olay ve neden bakımından ispatı; ihbar zamanı ile gecikmenin zarar artışına etkisinin incelenmesi; istisna ve muafiyet savunmasının dar yorumu; eksper raporu ile bağımsız teknik incelemenin karşılaştırılması. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Sigorta Sözleşmesinde Rizikonun İhbarı ve İspat Yükü Bakımından Kritik Tarihler Nasıl Belirlenir?

Riziko öğrenilince gecikmeksizin ihbar edilmelidir. Sigorta tazminatının muacceliyeti TTK m.1427'deki inceleme ve belge koşullarına göre belirlenir. Sigorta alacağının zamanaşımı TTK m.1420 ve özel kanunlara göre hesaplanır.

Sigorta Tazminatı Talebi Hangi Vakıa ve Delillerle Somutlaştırılmalıdır?

Sigorta tazminatı, avans veya kısmi ödeme, teminat dışı ret işleminin geçersizliği, faiz, hasar tespit ve bilirkişi incelemesi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Sigortalı zararın poliçe teminatı içinde gerçekleştiğini hangi ölçüde ispatlamalı; sigortacı istisna, beyan yükümlülüğü ihlali veya geç ihbar savunmasını nasıl kanıtlamalıdır” sorusu, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Sigorta ettiren rizikonun ve zararın teminat kapsamında gerçekleştiğini ortaya koyar; sigortacı teminat dışı hâl veya sorumluluğu azaltan ihlale dayanıyorsa bu savunmanın maddi koşulları ile zarar bağlantısını somutlamalıdır.

Dosyanın ilk önceliği poliçe dönemi ile teminat kapsamının belirlenmesi, delil omurgası ise poliçe, özel ve genel şartlar ile hasar ihbarı ve çağrı merkezi kaydı arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Riziko öğrenilince gecikmeksizin ihbar edilmelidir. Sigorta tazminatı talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; ihbarı rizikonun ispatı yerine koymak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2016/1335, K. 2016/6030, 18.05.2016 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Sigortalı rizikonun gerçekleştiğini, sigortacı ise zararın teminat dışı olduğunu ispatlar; geç ihbar ancak ödenecek bedeli artırdığı ölçüde indirime yol açar ve olay yerinden ayrılma tek başına ispat yükünü değiştirmez.
• 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu — m.1446/1
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.190, 266-287
• 5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu — m.30
• Fevzi Fırat Gözüyeşil, “Sigorta Hukukunda Akdi Yükümlülükler (TTK m. 1449)”, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2025, C. 10, S. 2, s. 1081-1123
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru