Zorunlu Geçit Hakkı ve Güzergâhın Belirlenmesi

Kapsam

Mutlak ve nispi geçit ihtiyacı, tarımsal araç, konut ve işletme kullanımı, pafta ve topoğrafya, alternatif rotalar, paylı mülkiyet, imar yolu, bedel ve tapuya tescil ele alınır. Zorunlu geçit objektif ulaşım ihtiyacını giderirken yükümlü taşınmaza en az zarar veren, kesintisiz ve fiilen kullanılabilir güzergâhı seçmeli; fedakârlık tam bedelle denkleştirilmelidir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, zorunlu geçit hakkı ve güzergâhın belirlenmesi konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Maddî Hukuk ve Usulün Birlikte Değerlendirilmesi

İncelemenin ilk ölçütü “genel yola yeterli çıkışı bulunmayan malik komşularından tam bedel karşılığında geçit isteyebilir” kuralıdır. Önce mülkiyet ve yol durumuna en uygun komşu, sonra en az zarar görecek taşınmaz tercih edilir. Ayrıca “güzergâh kesintisiz biçimde genel yola ulaşmalı ve bütün ara parsel maliklerine husumet yöneltilmelidir” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Zorunlu Geçit Hakkı Ve Güzergâhın Belirlenmesi bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu: m.747/1

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Taşınmazından genel yola çıkmak için yeterli geçidi bulunmayan malik, tam bir bedel karşılığında bir geçit hakkı tanınmasını komşularından isteyebilir.” — Alıntının yeri: TMK m.747/1

Bu alıntı, Mevzuat Bilgi Sistemi, Türk Medeni Kanunu TMK m.747/1 resmî metni üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Alıntı 31.08.2026 tarihli güncel metni gösterir; somut olayın tarihindeki düzenleme ve geçiş hükümleri ayrıca kontrol edilmelidir.

Zorunlu geçit hakkı ve güzergâhın belirlenmesi kapsamında m.747/1 hükümleri zorunlu geçit ve diğer zorunlu irtifaklar bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.266-291

Zorunlu geçit hakkı ve güzergâhın belirlenmesi kapsamında m.266-291 hükümleri bilirkişi, keşif ve teknik inceleme bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Medeni Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Mustafa Hayri Tacın: Uygulama Bakımından Zorunlu Geçit Hakkı Davası

Yazar, geçit ihtiyacını, güzergâh belirleme ölçütlerini, taraf teşkilini ve bedeli uygulama bakımından incelemektedir. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“Bir taşınmazdan, ekonomik amacına uygun olarak yararlanmak için, o taşınmazın mutlaka genel yol ile bağlantısı bulunmalıdır.” — Alıntının yeri: Öz

Zorunlu geçit hakkı ve güzergâhın belirlenmesi konusunda yararlanılan eser: Mustafa Hayri Tacın, “Uygulama Bakımından Zorunlu Geçit Hakkı Davası”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2016, S. 28, s. 389-414. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Uyuşmazlığı Çözen Hukukî Kriterler

Genel Yola Yeterli Çıkışı Bulunmayan Malik Komşularından Tam Bedel Karşılığında Geçit İsteyebilir.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden genel yola yeterli çıkışı bulunmayan malik komşularından tam bedel karşılığında geçit isteyebilir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok tapu ve kadastro paftaları ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve yalnız en kısa yolu seçmek savunması da ayrıca incelenmelidir.

Önce Mülkiyet ve Yol Durumuna En Uygun Komşu, Sonra En Az Zarar Görecek Taşınmaz Tercih Edilir.

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden önce mülkiyet ve yol durumuna en uygun komşu, sonra en az zarar görecek taşınmaz tercih edilir. Bu ölçüt özellikle imar planı ve yol durumu üzerinden sınanır. Bütün alternatif rotaların keşifte gösterilmesi tamamlanmadan sonuca gidilmesi, ara parsel maliklerini davaya katmamak ihtimalini güçlendirebilir.

Güzergâh Kesintisiz Biçimde Genel Yola Ulaşmalı ve Bütün Ara Parsel Maliklerine Husumet Yöneltilmelidir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için yerinde keşif ile topoğrafik ölçüm ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden güzergâh kesintisiz biçimde genel yola ulaşmalı ve bütün ara parsel maliklerine husumet yöneltilmelidir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Geçit Genişliği Taşınmazın Objektif İhtiyacını Karşılayacak Ancak Yükü Gereksiz Büyütmeyecek Ölçüde Belirlenir.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden geçit genişliği taşınmazın objektif ihtiyacını karşılayacak ancak yükü gereksiz büyütmeyecek ölçüde belirlenir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok alternatif güzergâh krokileri ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve ihtiyaçtan geniş yol kurmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Çekişmeli Vakıalar Nasıl İspatlanır?

Tapu ve Kadastro Paftaları.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden tapu ve kadastro paftaları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken tapu ve kadastro paftaları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

İmar Planı ve Yol Durumu.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden imar planı ve yol durumu” kaydı, “Önce mülkiyet ve yol durumuna en uygun komşu, sonra en az zarar görecek taşınmaz tercih edilir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Yerinde Keşif ile Topoğrafik Ölçüm.

Bu delil öncelikle “güzergâh kesintisiz biçimde genel yola ulaşmalı ve bütün ara parsel maliklerine husumet yöneltilmelidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden yerinde keşif ile topoğrafik ölçüm” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Alternatif Güzergâh Krokileri.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden alternatif güzergâh krokileri” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken alternatif güzergâh krokileri ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Değer Kaybı ve Geçit Bedeli Bilirkişi Raporu.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden değer kaybı ve geçit bedeli bilirkişi raporu” kaydı, “Genel yola yeterli çıkışı bulunmayan malik komşularından tam bedel karşılığında geçit isteyebilir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Başvurudan Hükme Usul Haritası

Mevcut Yol Bağlantısının Yeterliliğinin İncelenmesi.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden mevcut yol bağlantısının yeterliliğinin incelenmesi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik tapu ve kadastro paftaları, zorunlu geçit irtifakı kurulması talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Bütün Alternatif Rotaların Keşifte Gösterilmesi.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden bütün alternatif rotaların keşifte gösterilmesi” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. İmar planı ve yol durumu dosyaya alınmalı ve güzergâhın belirlenmesi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Kesintisiz Güzergâhtaki Maliklerin Davaya Dahil Edilmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; yerinde keşif ile topoğrafik ölçüm ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden kesintisiz güzergâhtaki maliklerin davaya dahil edilmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

İhtiyaca Uygun Genişlik ve Kullanım Türünün Belirlenmesi.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden ihtiyaca uygun genişlik ve kullanım türünün belirlenmesi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik alternatif güzergâh krokileri, tapuya tescil talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Bedelin Depo Edilmesi ve İrtifakın Tescili.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden bedelin depo edilmesi ve irtifakın tescili” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Değer kaybı ve geçit bedeli bilirkişi raporu dosyaya alınmalı ve mevcut geçidin değiştirilmesi veya kaldırılması talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Asliye Hukuk Mahkemesi Görevli ve Taşınmazın Bulunduğu Yer Kesin Yetkilidir. Muhtemel Güzergâh Maliklerinin Tamamı Davaya Katılmalı, Geçit Bedeli Depo Edilmelidir.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; tapu ve kadastro paftaları ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden asliye hukuk mahkemesi görevli ve taşınmazın bulunduğu yer kesin yetkilidir. Muhtemel güzergâh maliklerinin tamamı davaya katılmalı, geçit bedeli depo edilmelidir” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Zamanaşımı, Hak Düşürücü Süre ve Tebligat

Geçit İhtiyacı Devam Ettiği Sürece Ayni Talep Gündeme Gelebilir.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden geçit ihtiyacı devam ettiği sürece ayni talep gündeme gelebilir” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Bedelin Yatırılması İçin Verilen Kesin Süreye Uyulmalıdır.

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden bedelin yatırılması için verilen kesin süreye uyulmalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

İmar Yolunun Açılması veya Parselasyon Değişikliği Sonrası Geçidin Değiştirilmesi Ayrıca Değerlendirilebilir.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden imar yolunun açılması veya parselasyon değişikliği sonrası geçidin değiştirilmesi ayrıca değerlendirilebilir” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Kesintisiz güzergâhtaki maliklerin davaya dahil edilmesi yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Asıl, Ferî ve Geçici Talepler

Zorunlu Geçit İrtifakı Kurulması.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden zorunlu geçit irtifakı kurulması” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Tapu ve kadastro paftaları bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Güzergâhın Belirlenmesi.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden güzergâhın belirlenmesi” talebi, “Önce mülkiyet ve yol durumuna en uygun komşu, sonra en az zarar görecek taşınmaz tercih edilir” koşuluyla ve imar planı ve yol durumu deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Geçit Bedelinin Tespiti.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden geçit bedelinin tespiti olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil yerinde keşif ile topoğrafik ölçüm, temel ölçüt ise “güzergâh kesintisiz biçimde genel yola ulaşmalı ve bütün ara parsel maliklerine husumet yöneltilmelidir” olacaktır.

Tapuya Tescil.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden tapuya tescil” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Alternatif güzergâh krokileri bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Mevcut Geçidin Değiştirilmesi veya Kaldırılması.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden mevcut geçidin değiştirilmesi veya kaldırılması” talebi, “Genel yola yeterli çıkışı bulunmayan malik komşularından tam bedel karşılığında geçit isteyebilir” koşuluyla ve değer kaybı ve geçit bedeli bilirkişi raporu deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, E. 2016/10903, K. 2019/497, 17.01.2019 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakârlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır.” — Alıntının yeri: Gerekçe, zorunlu geçit genel ilkeleri paragrafı

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: kısmi bozma/kısmi onama.

Zorunlu geçit hakkı ve güzergâhın belirlenmesi bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Zorunlu geçit, yararlanan taşınmazların genel yola kesintisiz ulaşmasını sağlamalı; güzergâh belirlenirken fedakârlığın denkleştirilmesi ve kesintisizlik ilkeleri birlikte gözetilmelidir. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Zorunlu geçidin güzergâhı belirlenirken yola ulaşma ihtiyacı ile yük altına girecek taşınmaz malikinin fedakârlığı arasında denge kurulması incelenmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Salt en kısa güzergâh her olayda üstün değildir; genel yola bağlantı, kullanım ihtiyacı, taşınmaz bütünlüğü ve zarar miktarı birlikte tartılmalıdır.

Dosyanın Zayıf Noktaları ve Savunmalar

Yalnız En Kısa Yolu Seçmek.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden yalnız en kısa yolu seçmek” riski gerçekleşirse zorunlu geçit irtifakı kurulması talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Ara Parsel Maliklerini Davaya Katmamak.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden ara parsel maliklerini davaya katmamak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Bütün alternatif rotaların keşifte gösterilmesi aşamasında imar planı ve yol durumu kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Genel Yola Kadar Kesintiyi Tamamlamamak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden genel yola kadar kesintiyi tamamlamamak”. Bu savunmaya verilecek cevap, yerinde keşif ile topoğrafik ölçüm delili ve “Güzergâh kesintisiz biçimde genel yola ulaşmalı ve bütün ara parsel maliklerine husumet yöneltilmelidir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

İhtiyaçtan Geniş Yol Kurmak.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden ihtiyaçtan geniş yol kurmak” riski gerçekleşirse tapuya tescil talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Bedeli Geçit Kurulmadan Önce Güncellememek.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2016/10903, K. 2019/497 yönünden bedeli geçit kurulmadan önce güncellememek” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Bedelin depo edilmesi ve irtifakın tescili aşamasında değer kaybı ve geçit bedeli bilirkişi raporu kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• tapu ve kadastro paftaları
• imar planı ve yol durumu
• yerinde keşif ile topoğrafik ölçüm
• alternatif güzergâh krokileri
• değer kaybı ve geçit bedeli bilirkişi raporu

• mevcut yol bağlantısının yeterliliğinin incelenmesi
• bütün alternatif rotaların keşifte gösterilmesi
• kesintisiz güzergâhtaki maliklerin davaya dahil edilmesi
• ihtiyaca uygun genişlik ve kullanım türünün belirlenmesi
• bedelin depo edilmesi ve irtifakın tescili
• Asliye hukuk mahkemesi görevli ve taşınmazın bulunduğu yer kesin yetkilidir. Muhtemel güzergâh maliklerinin tamamı davaya katılmalı, geçit bedeli depo edilmelidir.

• Süre çizelgesinde Geçit ihtiyacı devam ettiği sürece ayni talep gündeme gelebilir. Bedelin yatırılması için verilen kesin süreye uyulmalıdır. İmar yolunun açılması veya parselasyon değişikliği sonrası geçidin değiştirilmesi ayrıca değerlendirilebilir.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Taşınmazın Genel Yola Yeterli Bağlantısı Yoksa Hangi Komşu Parseller Üzerinden, Ne Genişlikte ve Hangi Bedelle Geçit Kurulmalıdır?

Zorunlu geçit objektif ulaşım ihtiyacını giderirken yükümlü taşınmaza en az zarar veren, kesintisiz ve fiilen kullanılabilir güzergâhı seçmeli; fedakârlık tam bedelle denkleştirilmelidir. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; tapu ve kadastro paftaları ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

Tapu ve Kadastro Paftaları Somut Olayın Hangi Unsurunu Kanıtlar?

Tapu ve kadastro paftaları, imar planı ve yol durumu, yerinde keşif ile topoğrafik ölçüm birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Zorunlu Geçit Hakkı ve Güzergâhın Belirlenmesi Bakımından İlk Usul Adımından Sonra Hangi İşlemler Yapılmalıdır?

Mevcut yol bağlantısının yeterliliğinin incelenmesi; bütün alternatif rotaların keşifte gösterilmesi; kesintisiz güzergâhtaki maliklerin davaya dahil edilmesi; ihtiyaca uygun genişlik ve kullanım türünün belirlenmesi; bedelin depo edilmesi ve irtifakın tescili; Asliye hukuk mahkemesi görevli ve taşınmazın bulunduğu yer kesin yetkilidir. Muhtemel güzergâh maliklerinin tamamı davaya katılmalı, geçit bedeli depo edilmelidir. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Zorunlu Geçit Hakkı ve Güzergâhın Belirlenmesi Bakımından Kritik Tarihler Nasıl Belirlenir?

Geçit ihtiyacı devam ettiği sürece ayni talep gündeme gelebilir. Bedelin yatırılması için verilen kesin süreye uyulmalıdır. İmar yolunun açılması veya parselasyon değişikliği sonrası geçidin değiştirilmesi ayrıca değerlendirilebilir.

Zorunlu Geçit İrtifakı Kurulması Talebi Hangi Vakıa ve Delillerle Somutlaştırılmalıdır?

Zorunlu geçit irtifakı kurulması, güzergâhın belirlenmesi, geçit bedelinin tespiti, tapuya tescil, mevcut geçidin değiştirilmesi veya kaldırılması somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Taşınmazın genel yola yeterli bağlantısı yoksa hangi komşu parseller üzerinden, ne genişlikte ve hangi bedelle geçit kurulmalıdır” sorusu, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Zorunlu geçit objektif ulaşım ihtiyacını giderirken yükümlü taşınmaza en az zarar veren, kesintisiz ve fiilen kullanılabilir güzergâhı seçmeli; fedakârlık tam bedelle denkleştirilmelidir.

Dosyanın ilk önceliği mevcut yol bağlantısının yeterliliğinin incelenmesi, delil omurgası ise tapu ve kadastro paftaları ile imar planı ve yol durumu arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Geçit ihtiyacı devam ettiği sürece ayni talep gündeme gelebilir. Zorunlu geçit irtifakı kurulması talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; yalnız en kısa yolu seçmek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, E. 2016/10903, K. 2019/497, 17.01.2019 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Zorunlu geçit, yararlanan taşınmazların genel yola kesintisiz ulaşmasını sağlamalı; güzergâh belirlenirken fedakârlığın denkleştirilmesi ve kesintisizlik ilkeleri birlikte gözetilmelidir.
• 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu — m.747/1
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.266-291
• Mustafa Hayri Tacın, “Uygulama Bakımından Zorunlu Geçit Hakkı Davası”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2016, S. 28, s. 389-414
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru