İnançlı İşleme Dayalı Tapu İptali ve Tescil

Kapsam

Teminat amaçlı devir, vekâlet ve muvazaadan fark, yazılı inanç belgesi, delil başlangıcı, yemin, borcun sona ermesi, zamanaşımı ve üçüncü kişiye devir incelenir. İnançlı işlemde tapu devri gerçek olmakla birlikte devralan, taraflar arasındaki inanç anlaşmasına göre mülkiyeti belirli amaçla kullanıp koşul gerçekleşince geri vermekle yükümlüdür. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, inançlı işleme dayalı tapu iptali ve tescil konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Uyuşmazlığın Hukukî Niteliği

İncelemenin ilk ölçütü “inanç anlaşması kural olarak yazılı delille ispatlanmalıdır” kuralıdır. Karşı taraf elinden çıkmış delil başlangıcı bulunursa tanık dahil diğer delillerle tamamlanabilir. Ayrıca “tapu devrinin gerçek olması, geri verme borcunun varlığına engel değildir” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

İnançlı İşleme Dayalı Tapu İptali ve Tescil bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.26

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Taraflar, bir sözleşmenin içeriğini kanunda öngörülen sınırlar içinde özgürce belirleyebilirler.” — Alıntının yeri: Türk Borçlar Kanunu m.26

Bu alıntı, TBMM, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kabul metni, m.26 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

İnançlı işleme dayalı tapu iptali ve tescil kapsamında m.26 hükümleri sözleşme özgürlüğü ve karşılıklı borçlar bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Medeni Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu: m.706, 1023-1025

İnançlı işleme dayalı tapu iptali ve tescil kapsamında m.706, 1023-1025 hükümleri taşınmaz devri ve sicil güveni bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.200-202, 225

İnançlı işleme dayalı tapu iptali ve tescil kapsamında m.200-202, 225 hükümleri senet, delil başlangıcı ve yemin bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Hayreddin Fırat Mehmetoğlu: Türk Hukukunda İnançlı İşlemler

İnanç anlaşması ile dış işlem arasındaki yapıyı, teminat amaçlı mülkiyet devrini, lex commissoria sınırını ve inanç konusu hakkın geri devri borcunu sistematik biçimde inceler. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“İnançlı işlem, Türk hukukunda yasal bir düzenlemeye sahip olmamakla beraber uygulamada sıklıkla karşılaşılan bir kurumdur.” — Alıntının yeri: Öz

İnançlı işleme dayalı tapu iptali ve tescil konusunda yararlanılan eser: Hayreddin Fırat Mehmetoğlu, “Türk Hukukunda İnançlı İşlemler”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 2023, C. 29, S. 2, s. 1604-1643. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Tapu devrinin görünürde kesin olmakla birlikte belirli şartta geri verileceğini gösteren yazılı inanç anlaşması, banka hareketleri, borç ilişkisi ve taraf yazışmaları birlikte sunulmalıdır. İspat başlangıcı veya senetle ispat istisnası somutlaştırılmadan yalnız tanığa dayanılmamalı; borcun ifası, hesaplaşma ve geri devir şartının gerçekleştiği belirlenerek tapu iptali-tescil ile bedel talebi terditli kurulmalıdır. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; alıntı gösterilen TBMM kabul/değişiklik metni veya Resmî Gazete değişiklik metniyle karşılaştırılmıştır. MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından güncel konsolide metin ve olay tarihindeki yürürlük ayrıca kontrol edilmelidir. İnançlı işlem kanunda özel olarak düzenlenmemiştir; TBK m.26 yalnız sözleşme özgürlüğü zeminidir. 05.02.1947 tarihli 20/6 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı, yazılı delil rejimi ve lex commissoria yasağı ayrıca doğrulanmalıdır.

Uyuşmazlığın Hukuki Analiz Omurgası

İnançlı İşleme Dayalı Tapu İptali ve Tescil dosyasında önce çözülmesi gereken ana mesele, “Bir taşınmazın mülkiyeti teminat veya geçici amaçla devredilmişse geri verme borcu hangi delillerle kanıtlanabilir?” sorusudur. Bu soru tek bir kanun maddesine indirgenmemelidir. İlk olarak tarafların hukuki sıfatı, hakkı doğurduğu ileri sürülen işlem veya olay, karşı tarafın itirazı ve istenen hüküm ayrı satırlarda gösterilmelidir. Ardından “İnanç anlaşması kural olarak yazılı delille ispatlanmalıdır.” ölçütü kurucu vakıalarla eşleştirilmeli; “Üçüncü kişinin iyiniyetle ayni hak kazanımı ve devralanın tazminat sorumluluğu ayrı değerlendirilir.” kuralının iddiayı sınırlandırıp sınırlandırmadığı incelenmelidir. Böyle bir mesele haritası, maddi hukuk tartışmasını görev, süre ve ispat sorunlarından ayırır; dilekçenin hem vakıa hem talep bölümünde aynı hukuki tezin izlenebilmesini sağlar.

İnançlı İşleme Dayalı Tapu İptali ve Tescil bakımından ispat planı, dosyadaki belgelerin yalnız listesinden ibaret tutulmamalıdır. Tapu resmi senedi hakkın doğumuna, kapsamına veya ihlaline ilişkin hangi vakıayı kanıtlıyorsa bu bağlantı açıkça yazılmalıdır. İnanç sözleşmesi veya karşı yazı ise ilk kaydın tarihini, tarafını ya da içeriğini doğrulayan bağımsız kayıt olarak değerlendirilmelidir. Belgenin aslı, düzenleyeni, oluşturulma zamanı ve sonraki değişiklikleri belirlenmeden yalnız ekran görüntüsüne veya taraf anlatımına dayanılması sağlıklı değildir. Karşı tarafın ileri sürebileceği aidiyet, kapsam, sahtelik, ödeme, zamanaşımı ya da yetki itirazı için ayrıca karşı delil sütunu açılmalı; ispat yükü her çekişmeli vakıa yönünden bağımsız belirlenmelidir.

İnançlı İşleme Dayalı Tapu İptali ve Tescil uyuşmazlığında usul takvimi işlemin inançlı devir olarak nitelendirilmesi ile başlatılmalıdır. Dava veya başvuru öncesi zorunlu yol, görevli ve yetkili merci, harç, tebligat, kesinleşme ve kanun yolu tarihleri aynı çizelgede fakat ayrı hukuki nitelikleriyle tutulmalıdır. Geri verme alacağının muacceliyetine göre zamanaşımı ayrıca hesaplanır. Bu uyarı uygulanırken yalnız son gün hesaplanmamalı; sürenin hangi olayla başladığı, bildirimin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı ve adli tatil ya da özel süre hükmünün etkisi de yazılı biçimde gerekçelendirilmelidir. Tescil veya tazminat hükmü kurulması aşamasında verilecek kararın infaza veya fiilî uygulamaya elverişli olması için hüküm sonucunun kişi, işlem, dönem ve tutar bakımından tereddüt doğurmayacak açıklıkta kurulması gerekir.

İnançlı İşleme Dayalı Tapu İptali ve Tescil yönünden talep stratejisi hazırlanırken tapu iptali ve tescil ile geri verme borcunun ifası aynı hukuki sonucun farklı anlatımlarıymış gibi üst üste yazılmamalıdır. Her talebin dayandığı vakıa, kanun hükmü, ispat aracı, faiz veya feri sonuç ve kabul hâlinde kurulması istenen hüküm ayrı gösterilmelidir. Talepler birbirini dışlıyorsa terdit sırası; birlikte hükmedilebiliyorsa yığılma ilişkisi; miktar başlangıçta tam belirlenemiyorsa bunun maddi ve usuli nedeni açıklanmalıdır. Geçici koruma istenmesi, esas talebin peşinen kabulü anlamına gelmeyecek biçimde güncel tehlike ve orantılılıkla sınırlandırılmalıdır. Böylece mahkeme, tarafın gerçekte hangi hukuki korumayı istediğini yorum yoluyla tamamlamak zorunda kalmaz.

İnançlı İşleme Dayalı Tapu İptali ve Tescil hakkında karşı görüş analizi yapılmadan hazırlanan metin, dosyanın güçlü tarafını gösterse bile kararın bozulma veya reddedilme riskini yeterince karşılamaz. Özellikle inançlı işlemi muvazaa olarak kurmak ihtimali; karşı tarafın en güçlü savunması kabul edilerek test edilmelidir. Bu savunmanın hangi maddi vakıaya ve hangi kanuni sonuca dayandığı ayrıştırıldıktan sonra, cevabın kanun alıntısı, delil ve içtihatla ayrı ayrı desteklenmesi gerekir. Yargıtay kararının esas ve karar numarasının doğru olması tek başına yeterli değildir; kararın olayları, uygulanan kanun metninin tarihi, inceleme türü ve sonucu eldeki dosyayla karşılaştırılmalıdır. Farklı belirleyici vakıa varsa karar emsal diye değil, ayrıştırılarak kullanılmalıdır.

Kural, İstisna ve Değerlendirme

İnanç Anlaşması Kural Olarak Yazılı Delille İspatlanmalıdır.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2005/14-395, K. 2005/421 yönünden inanç anlaşması kural olarak yazılı delille ispatlanmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok tapu resmi senedi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve inançlı işlemi muvazaa olarak kurmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Karşı Taraf Elinden Çıkmış Delil Başlangıcı Bulunursa Tanık Dahil Diğer Delillerle Tamamlanabilir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2005/14-395, K. 2005/421 yönünden karşı taraf elinden çıkmış delil başlangıcı bulunursa tanık dahil diğer delillerle tamamlanabilir. Bu ölçüt özellikle inanç sözleşmesi veya karşı yazı üzerinden sınanır. Yazılı delil veya başlangıcının belirlenmesi tamamlanmadan sonuca gidilmesi, yazılı delil gereğini atlamak ihtimalini güçlendirebilir.

Tapu Devrinin Gerçek Olması, Geri Verme Borcunun Varlığına Engel Değildir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için banka kredi ve ödeme kayıtları ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2005/14-395, K. 2005/421 yönünden tapu devrinin gerçek olması, geri verme borcunun varlığına engel değildir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Üçüncü Kişinin İyiniyetle Ayni Hak Kazanımı ve Devralanın Tazminat Sorumluluğu Ayrı Değerlendirilir.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2005/14-395, K. 2005/421 yönünden üçüncü kişinin iyiniyetle ayni hak kazanımı ve devralanın tazminat sorumluluğu ayrı değerlendirilir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok mesaj ve elektronik yazışmalar ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve teminat borcu hesabını yapmamak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Dosyanın Delil Omurgası

Tapu Resmi Senedi.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2005/14-395, K. 2005/421 yönünden tapu resmi senedi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken tapu resmi senedi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

İnanç Sözleşmesi veya Karşı Yazı.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2005/14-395, K. 2005/421 yönünden inanç sözleşmesi veya karşı yazı” kaydı, “Karşı taraf elinden çıkmış delil başlangıcı bulunursa tanık dahil diğer delillerle tamamlanabilir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Banka Kredi ve Ödeme Kayıtları.

Bu delil öncelikle “tapu devrinin gerçek olması, geri verme borcunun varlığına engel değildir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2005/14-395, K. 2005/421 yönünden banka kredi ve ödeme kayıtları” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Mesaj ve Elektronik Yazışmalar.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2005/14-395, K. 2005/421 yönünden mesaj ve elektronik yazışmalar” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken mesaj ve elektronik yazışmalar ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Borcun Kapandığını Gösteren Hesaplar.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2005/14-395, K. 2005/421 yönünden borcun kapandığını gösteren hesaplar” kaydı, “İnanç anlaşması kural olarak yazılı delille ispatlanmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Doğru Merci ve İzlenecek Yol

İşlemin İnançlı Devir Olarak Nitelendirilmesi.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2005/14-395, K. 2005/421 yönünden işlemin inançlı devir olarak nitelendirilmesi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik tapu resmi senedi, tapu iptali ve tescil talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Yazılı Delil veya Başlangıcının Belirlenmesi.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2005/14-395, K. 2005/421 yönünden yazılı delil veya başlangıcının belirlenmesi” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. İnanç sözleşmesi veya karşı yazı dosyaya alınmalı ve geri verme borcunun ifası talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Teminat Borcu ve Geri Verme Koşulunun Hesabı.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; banka kredi ve ödeme kayıtları ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2005/14-395, K. 2005/421 yönünden teminat borcu ve geri verme koşulunun hesabı” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Son Malik İyiniyetinin Araştırılması.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2005/14-395, K. 2005/421 yönünden son malik iyiniyetinin araştırılması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik mesaj ve elektronik yazışmalar, ihtiyati tedbir talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Tescil veya Tazminat Hükmü Kurulması.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2005/14-395, K. 2005/421 yönünden tescil veya tazminat hükmü kurulması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Borcun kapandığını gösteren hesaplar dosyaya alınmalı ve alacak ve faiz talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Kritik Tarihler ve Süre Çizelgesi

Geri Verme Alacağının Muacceliyetine Göre Zamanaşımı Ayrıca Hesaplanır.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2005/14-395, K. 2005/421 yönünden geri verme alacağının muacceliyetine göre zamanaşımı ayrıca hesaplanır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Taşınmazın Üçüncü Kişiye Devri Riski Varsa Tedbir Gecikmeden İstenmelidir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2005/14-395, K. 2005/421 yönünden taşınmazın üçüncü kişiye devri riski varsa tedbir gecikmeden istenmelidir. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Yemin Deliline Dayanılacaksa Delil Bildirme Aşaması Kaçırılmamalıdır.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2005/14-395, K. 2005/421 yönünden yemin deliline dayanılacaksa delil bildirme aşaması kaçırılmamalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Teminat borcu ve geri verme koşulunun hesabı yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Hükümde Yer Alması Gereken Talepler

Tapu İptali ve Tescil.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2005/14-395, K. 2005/421 yönünden tapu iptali ve tescil” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Tapu resmi senedi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Geri Verme Borcunun İfası.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2005/14-395, K. 2005/421 yönünden geri verme borcunun ifası” talebi, “Karşı taraf elinden çıkmış delil başlangıcı bulunursa tanık dahil diğer delillerle tamamlanabilir” koşuluyla ve inanç sözleşmesi veya karşı yazı deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Bedel Tazminatı.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2005/14-395, K. 2005/421 yönünden bedel tazminatı olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil banka kredi ve ödeme kayıtları, temel ölçüt ise “tapu devrinin gerçek olması, geri verme borcunun varlığına engel değildir” olacaktır.

İhtiyati Tedbir.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2005/14-395, K. 2005/421 yönünden ihtiyati tedbir” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Mesaj ve elektronik yazışmalar bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Alacak ve Faiz.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2005/14-395, K. 2005/421 yönünden alacak ve faiz” talebi, “İnanç anlaşması kural olarak yazılı delille ispatlanmalıdır” koşuluyla ve borcun kapandığını gösteren hesaplar deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2005/14-395, K. 2005/421, 29.06.2005 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“Yazılı delil ile kanıtlanabilir. Bu yazılı delil, olayın kanıtlanmasına tek başına yeterli olmalı ve kendisine inanç gösterenin imzasını taşımalıdır.” — Alıntının yeri: Gerekçe; inanç sözleşmesinin ispatında aranacak yazılı delilin açıklandığı paragraf

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: bozma.

İnançlı işleme dayalı tapu iptali ve tescil bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: İnançlı işleme dayalı tapu iptali ve tescil istemi, kural olarak karşı tarafın imzasını taşıyan yazılı delille; delil başlangıcı varsa diğer delillerle kanıtlanabilir. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Taşınmazın inanç sözleşmesiyle devredildiği iddiasına dayalı tapu iptali ve tescil davasında yazılı delil, delil başlangıcı ve yemin imkânı doğrudan incelenmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Karar, davacının yazılı delil veya karşı taraf elinden çıkmış delil başlangıcı sunamadığı ve sair delillere dayandığı olayla sınırlıdır; ikrar, sonradan düzenlenen belge ve HMK m.202 uygulaması somut belgeye göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Muhtemel Savunmalar ve Ayrılan Durumlar

İnançlı İşlemi Muvazaa Olarak Kurmak.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2005/14-395, K. 2005/421 yönünden inançlı işlemi muvazaa olarak kurmak” riski gerçekleşirse tapu iptali ve tescil talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Yazılı Delil Gereğini Atlamak.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2005/14-395, K. 2005/421 yönünden yazılı delil gereğini atlamak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Yazılı delil veya başlangıcının belirlenmesi aşamasında inanç sözleşmesi veya karşı yazı kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Tek Taraflı Belgeyi Karşı Taraf Elinden Çıkmış Saymak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2005/14-395, K. 2005/421 yönünden tek taraflı belgeyi karşı taraf elinden çıkmış saymak”. Bu savunmaya verilecek cevap, banka kredi ve ödeme kayıtları delili ve “Tapu devrinin gerçek olması, geri verme borcunun varlığına engel değildir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Teminat Borcu Hesabını Yapmamak.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2005/14-395, K. 2005/421 yönünden teminat borcu hesabını yapmamak” riski gerçekleşirse ihtiyati tedbir talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Son Malik İyiniyetini İncelememek.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2005/14-395, K. 2005/421 yönünden son malik iyiniyetini incelememek” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Tescil veya tazminat hükmü kurulması aşamasında borcun kapandığını gösteren hesaplar kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• tapu resmi senedi
• inanç sözleşmesi veya karşı yazı
• banka kredi ve ödeme kayıtları
• mesaj ve elektronik yazışmalar
• borcun kapandığını gösteren hesaplar

• işlemin inançlı devir olarak nitelendirilmesi
• yazılı delil veya başlangıcının belirlenmesi
• teminat borcu ve geri verme koşulunun hesabı
• son malik iyiniyetinin araştırılması
• tescil veya tazminat hükmü kurulması

• Süre çizelgesinde Geri verme alacağının muacceliyetine göre zamanaşımı ayrıca hesaplanır. Taşınmazın üçüncü kişiye devri riski varsa tedbir gecikmeden istenmelidir. Yemin deliline dayanılacaksa delil bildirme aşaması kaçırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Bir Taşınmazın Mülkiyeti Teminat veya Geçici Amaçla Devredilmişse Geri Verme Borcu Hangi Delillerle Kanıtlanabilir?

İnançlı işlemde tapu devri gerçek olmakla birlikte devralan, taraflar arasındaki inanç anlaşmasına göre mülkiyeti belirli amaçla kullanıp koşul gerçekleşince geri vermekle yükümlüdür. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; tapu resmi senedi ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

Hangi Kayıtlar Tapu Resmi Senedi ile Karşılaştırılmalıdır?

Tapu resmi senedi, inanç sözleşmesi veya karşı yazı, banka kredi ve ödeme kayıtları birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

İnançlı İşleme Dayalı Tapu İptali ve Tescil Bakımından Doğru Merci ve Usul Yolu Hangi Verilerle Belirlenir?

İşlemin inançlı devir olarak nitelendirilmesi; yazılı delil veya başlangıcının belirlenmesi; teminat borcu ve geri verme koşulunun hesabı; son malik iyiniyetinin araştırılması; tescil veya tazminat hükmü kurulması. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

İnançlı İşleme Dayalı Tapu İptali ve Tescil Bakımından Hangi Başlangıç Olayı Süreyi Başlatır?

Geri verme alacağının muacceliyetine göre zamanaşımı ayrıca hesaplanır. Taşınmazın üçüncü kişiye devri riski varsa tedbir gecikmeden istenmelidir. Yemin deliline dayanılacaksa delil bildirme aşaması kaçırılmamalıdır.

İnançlı İşleme Dayalı Tapu İptali ve Tescil Bakımından Tapu İptali ve Tescil İstemi Mahkemeden veya Yetkili Merciden Nasıl İstenmelidir?

Tapu iptali ve tescil, geri verme borcunun ifası, bedel tazminatı, ihtiyati tedbir, alacak ve faiz somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Bir taşınmazın mülkiyeti teminat veya geçici amaçla devredilmişse geri verme borcu hangi delillerle kanıtlanabilir” sorusu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. İnançlı işlemde tapu devri gerçek olmakla birlikte devralan, taraflar arasındaki inanç anlaşmasına göre mülkiyeti belirli amaçla kullanıp koşul gerçekleşince geri vermekle yükümlüdür.

Dosyanın ilk önceliği işlemin inançlı devir olarak nitelendirilmesi, delil omurgası ise tapu resmi senedi ile inanç sözleşmesi veya karşı yazı arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Geri verme alacağının muacceliyetine göre zamanaşımı ayrıca hesaplanır. Tapu iptali ve tescil talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; inançlı işlemi muvazaa olarak kurmak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2005/14-395, K. 2005/421, 29.06.2005 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: İnançlı işleme dayalı tapu iptali ve tescil istemi, kural olarak karşı tarafın imzasını taşıyan yazılı delille; delil başlangıcı varsa diğer delillerle kanıtlanabilir.
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.26
• TBMM, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kabul metni, m.26 — alıntı yeri: Türk Borçlar Kanunu m.26
• 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu — m.706, 1023-1025
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.200-202, 225
• Hayreddin Fırat Mehmetoğlu, “Türk Hukukunda İnançlı İşlemler”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 2023, C. 29, S. 2, s. 1604-1643
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru