Hizmet Tespiti Davasında Hak Düşürücü Süre

Kapsam

Sigortalılık niteliği, işe giriş bildirgesi, kısmi bildirim, kesintisiz çalışma, beş yıllık hak düşürücü süre, bordro ve komşu işyeri tanıkları ile kurumun feri müdahalesi incelenir. Hizmet tespiti sosyal güvenlik hakkına ilişkin kamu düzeni davasıdır; mahkeme taraf delilleriyle yetinmeyip çalışma olgusunu çevresel ve kurumsal kayıtlarla araştırmalıdır. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, hizmet tespiti davasında hak düşürücü süre konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Hukukî Sorunun Çerçevesi ve Ayrımlar

İncelemenin ilk ölçütü “sigortalılık hak ve yükümlülüğünden vazgeçilemez” kuralıdır. Kuruma hiç bildirilmeyen hizmetler için kanundaki beş yıllık hak düşürücü süre dönem bazında uygulanır. Ayrıca “işe giriş bildirgesi veya kısmi bildirim gibi kurumun çalışmadan haberdar olduğu haller süre değerlendirmesini etkileyebilir” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Hizmet Tespiti Davasında Hak Düşürücü Süre bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu: m.86/9

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak” — Alıntının yeri: Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.86/9, orta bölüm

Bu alıntı, TBMM, 5510 sayılı Kanun kabul metni, m.86/9 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Hizmet tespiti davasında hak düşürücü süre kapsamında m.86/9 hükümleri sigortalılık ve hizmet tespiti bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İş Mahkemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu: m.4-5

Hizmet tespiti davasında hak düşürücü süre kapsamında m.4-5 hükümleri görev ve yargılama bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.31, 190

Hizmet tespiti davasında hak düşürücü süre kapsamında m.31, 190 hükümleri aydınlatma ve ispat bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Recep Makas: Sigortalının Kesintisiz (Blok) Çalışması Hâlinde Bildirilmeyen Dönem Bakımından Hak Düşürücü Sürenin Başlangıcı (Karar İncelemesi)

Kesintisiz çalışma içinde kısmen bildirilen hizmetlerde hak düşürücü sürenin her bildirimsiz dönem için mekanik değil, Kurumun bilgi sahibi olması ve blok çalışmanın bütünlüğü gözetilerek ele alınmasını inceler. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“Bu tespite ilişkin hizmet tespit davasının beş yıllık hak düşümü süresi içinde açılması gerekir.” — Alıntının yeri: Öz

Hizmet tespiti davasında hak düşürücü süre konusunda yararlanılan eser: Recep Makas, “Sigortalının Kesintisiz (Blok) Çalışması Hâlinde Bildirilmeyen Dönem Bakımından Hak Düşürücü Sürenin Başlangıcı (Karar İncelemesi)”, Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 2024, C. 14, S. 1, s. 87-105. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Dava, tespiti istenen dönemdeki işverene veya doğru işverenlere karşı açılmalıdır. Mahkeme davayı SGK'ye re'sen ihbar eder; Kurum davalı yanında fer'î müdahil olarak katılır ve özel hükümdeki kanun yolu yetkilerini kullanır. Her ay için işe giriş bildirgesi, aylık prim belgesi, ücret bordrosu, banka kaydı, vergi ve işyeri dosyası celbedilmeli; işverenlik sıfatı, işyeri devri, alt işverenlik, tasfiye ve hak düşürücü süre etkisi dönem bazında ayrıca belirlenmelidir. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; alıntı gösterilen TBMM kabul/değişiklik metni veya Resmî Gazete değişiklik metniyle karşılaştırılmıştır. MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından güncel konsolide metin ve olay tarihindeki yürürlük ayrıca kontrol edilmelidir. Beş yıllık süre bütün hizmet tespiti davalarında aynı şekilde işlemez; Kuruma bildirim, kesintisiz çalışma, kamu belgesi ve sigortalılık türü yönünden içtihadi istisnalar somut dönem bazında ayrıca kontrol edilmelidir.

Uyuşmazlığın Hukuki Analiz Omurgası

Hizmet Tespiti Davasında Hak Düşürücü Süre dosyasında önce çözülmesi gereken ana mesele, “Kuruma bildirilmeyen çalışma hangi süre içinde ve hangi güçlü, inandırıcı delillerle tespit ettirilebilir?” sorusudur. Bu soru tek bir kanun maddesine indirgenmemelidir. İlk olarak tarafların hukuki sıfatı, hakkı doğurduğu ileri sürülen işlem veya olay, karşı tarafın itirazı ve istenen hüküm ayrı satırlarda gösterilmelidir. Ardından “Sigortalılık hak ve yükümlülüğünden vazgeçilemez.” ölçütü kurucu vakıalarla eşleştirilmeli; “Çalışma olgusu kuşkuya yer vermeyecek biçimde bordro, komşu işyeri ve resmi kayıtlarla araştırılmalıdır.” kuralının iddiayı sınırlandırıp sınırlandırmadığı incelenmelidir. Böyle bir mesele haritası, maddi hukuk tartışmasını görev, süre ve ispat sorunlarından ayırır; dilekçenin hem vakıa hem talep bölümünde aynı hukuki tezin izlenebilmesini sağlar.

Hizmet Tespiti Davasında Hak Düşürücü Süre bakımından ispat planı, dosyadaki belgelerin yalnız listesinden ibaret tutulmamalıdır. SGK hizmet dökümü ve işyeri dosyası hakkın doğumuna, kapsamına veya ihlaline ilişkin hangi vakıayı kanıtlıyorsa bu bağlantı açıkça yazılmalıdır. İşe giriş bildirgesi ise ilk kaydın tarihini, tarafını ya da içeriğini doğrulayan bağımsız kayıt olarak değerlendirilmelidir. Belgenin aslı, düzenleyeni, oluşturulma zamanı ve sonraki değişiklikleri belirlenmeden yalnız ekran görüntüsüne veya taraf anlatımına dayanılması sağlıklı değildir. Karşı tarafın ileri sürebileceği aidiyet, kapsam, sahtelik, ödeme, zamanaşımı ya da yetki itirazı için ayrıca karşı delil sütunu açılmalı; ispat yükü her çekişmeli vakıa yönünden bağımsız belirlenmelidir.

Hizmet Tespiti Davasında Hak Düşürücü Süre uyuşmazlığında usul takvimi talep edilen dönemlerin ay bazında gösterilmesi ile başlatılmalıdır. Dava veya başvuru öncesi zorunlu yol, görevli ve yetkili merci, harç, tebligat, kesinleşme ve kanun yolu tarihleri aynı çizelgede fakat ayrı hukuki nitelikleriyle tutulmalıdır. Dava hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıllık hak düşürücü süre içinde açılmalıdır. Bu uyarı uygulanırken yalnız son gün hesaplanmamalı; sürenin hangi olayla başladığı, bildirimin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı ve adli tatil ya da özel süre hükmünün etkisi de yazılı biçimde gerekçelendirilmelidir. Çalışma süresi ile prime esas kazancın ayrılması aşamasında verilecek kararın infaza veya fiilî uygulamaya elverişli olması için hüküm sonucunun kişi, işlem, dönem ve tutar bakımından tereddüt doğurmayacak açıklıkta kurulması gerekir.

Hizmet Tespiti Davasında Hak Düşürücü Süre yönünden talep stratejisi hazırlanırken sigortalı hizmetin tespiti ile çalışma gün sayısının belirlenmesi aynı hukuki sonucun farklı anlatımlarıymış gibi üst üste yazılmamalıdır. Her talebin dayandığı vakıa, kanun hükmü, ispat aracı, faiz veya feri sonuç ve kabul hâlinde kurulması istenen hüküm ayrı gösterilmelidir. Talepler birbirini dışlıyorsa terdit sırası; birlikte hükmedilebiliyorsa yığılma ilişkisi; miktar başlangıçta tam belirlenemiyorsa bunun maddi ve usuli nedeni açıklanmalıdır. Geçici koruma istenmesi, esas talebin peşinen kabulü anlamına gelmeyecek biçimde güncel tehlike ve orantılılıkla sınırlandırılmalıdır. Böylece mahkeme, tarafın gerçekte hangi hukuki korumayı istediğini yorum yoluyla tamamlamak zorunda kalmaz.

Hizmet Tespiti Davasında Hak Düşürücü Süre hakkında karşı görüş analizi yapılmadan hazırlanan metin, dosyanın güçlü tarafını gösterse bile kararın bozulma veya reddedilme riskini yeterince karşılamaz. Özellikle tüm dönemi tek süre hesabına tabi tutmak ihtimali; karşı tarafın en güçlü savunması kabul edilerek test edilmelidir. Bu savunmanın hangi maddi vakıaya ve hangi kanuni sonuca dayandığı ayrıştırıldıktan sonra, cevabın kanun alıntısı, delil ve içtihatla ayrı ayrı desteklenmesi gerekir. Yargıtay kararının esas ve karar numarasının doğru olması tek başına yeterli değildir; kararın olayları, uygulanan kanun metninin tarihi, inceleme türü ve sonucu eldeki dosyayla karşılaştırılmalıdır. Farklı belirleyici vakıa varsa karar emsal diye değil, ayrıştırılarak kullanılmalıdır.

Uygulanacak Ölçütler

Sigortalılık Hak ve Yükümlülüğünden Vazgeçilemez.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için SGK hizmet dökümü ve işyeri dosyası ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/7368, K. 2023/8781 yönünden sigortalılık hak ve yükümlülüğünden vazgeçilemez” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Kuruma Hiç Bildirilmeyen Hizmetler İçin Kanundaki Beş Yıllık Hak Düşürücü Süre Dönem Bazında Uygulanır.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/7368, K. 2023/8781 yönünden kuruma hiç bildirilmeyen hizmetler için kanundaki beş yıllık hak düşürücü süre dönem bazında uygulanır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok işe giriş bildirgesi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve yalnız işçi tanığı dinlemek savunması da ayrıca incelenmelidir.

İşe Giriş Bildirgesi veya Kısmi Bildirim Gibi Kurumun Çalışmadan Haberdar Olduğu Haller Süre Değerlendirmesini Etkileyebilir.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/7368, K. 2023/8781 yönünden işe giriş bildirgesi veya kısmi bildirim gibi kurumun çalışmadan haberdar olduğu haller süre değerlendirmesini etkileyebilir. Bu ölçüt özellikle ücret ve banka kayıtları üzerinden sınanır. Kurum dosyalarının getirtilmesi tamamlanmadan sonuca gidilmesi, işyeri kapsam ve faaliyeti araştırmamak ihtimalini güçlendirebilir.

Çalışma Olgusu Kuşkuya Yer Vermeyecek Biçimde Bordro, Komşu İşyeri ve Resmi Kayıtlarla Araştırılmalıdır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için bordro ile komşu işyeri tanıkları ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/7368, K. 2023/8781 yönünden çalışma olgusu kuşkuya yer vermeyecek biçimde bordro, komşu işyeri ve resmi kayıtlarla araştırılmalıdır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

İspat Planı ve Deliller

SGK Hizmet Dökümü ve İşyeri Dosyası.

Bu delil öncelikle “sigortalılık hak ve yükümlülüğünden vazgeçilemez” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/7368, K. 2023/8781 yönünden SGK hizmet dökümü ve işyeri dosyası” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

İşe Giriş Bildirgesi.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/7368, K. 2023/8781 yönünden işe giriş bildirgesi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken işe giriş bildirgesi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Ücret ve Banka Kayıtları.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/7368, K. 2023/8781 yönünden ücret ve banka kayıtları” kaydı, “İşe giriş bildirgesi veya kısmi bildirim gibi kurumun çalışmadan haberdar olduğu haller süre değerlendirmesini etkileyebilir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Bordro ile Komşu İşyeri Tanıkları.

Bu delil öncelikle “çalışma olgusu kuşkuya yer vermeyecek biçimde bordro, komşu işyeri ve resmi kayıtlarla araştırılmalıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/7368, K. 2023/8781 yönünden bordro ile komşu işyeri tanıkları” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Vergi, Meslek Odası ve İşyeri Ruhsat Kayıtları.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/7368, K. 2023/8781 yönünden vergi, meslek odası ve işyeri ruhsat kayıtları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken vergi, meslek odası ve işyeri ruhsat kayıtları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Görevli Merci ve Başvuru Sırası

Talep Edilen Dönemlerin Ay Bazında Gösterilmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; SGK hizmet dökümü ve işyeri dosyası ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/7368, K. 2023/8781 yönünden talep edilen dönemlerin ay bazında gösterilmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

İşveren Taraf Sıfatı ile SGK'ye Re'sen İhbar ve Fer'î Müdahale Düzeninin Kurulması.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/7368, K. 2023/8781 yönünden işveren taraf sıfatı ile SGK'ye re'sen ihbar ve fer'î müdahale düzeninin kurulması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik işe giriş bildirgesi, çalışma gün sayısının belirlenmesi talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Kurum Dosyalarının Getirtilmesi.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/7368, K. 2023/8781 yönünden kurum dosyalarının getirtilmesi” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Ücret ve banka kayıtları dosyaya alınmalı ve prime esas kazancın tespiti talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Bordro ve Çevre Tanıklarının Resen Araştırılması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; bordro ile komşu işyeri tanıkları ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/7368, K. 2023/8781 yönünden bordro ve çevre tanıklarının resen araştırılması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Çalışma Süresi ile Prime Esas Kazancın Ayrılması.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/7368, K. 2023/8781 yönünden çalışma süresi ile prime esas kazancın ayrılması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik vergi, meslek odası ve işyeri ruhsat kayıtları, davanın süre yönünden reddi talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Sürelerin Hesabı

Dava Hizmetin Geçtiği Yılın Sonundan Başlayarak Beş Yıllık Hak Düşürücü Süre İçinde Açılmalıdır.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/7368, K. 2023/8781 yönünden dava hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıllık hak düşürücü süre içinde açılmalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Talep edilen dönemlerin ay bazında gösterilmesi yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Bildirilen ve Bildirilmeyen Dönemler Süre Bakımından Ayrı Değerlendirilir.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/7368, K. 2023/8781 yönünden bildirilen ve bildirilmeyen dönemler süre bakımından ayrı değerlendirilir” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

İşverenin veya İşyerinin Değiştiği Dönemler Ayrı Çizelgede Gösterilmelidir.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/7368, K. 2023/8781 yönünden işverenin veya işyerinin değiştiği dönemler ayrı çizelgede gösterilmelidir. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Talep Sonucunun Kurulması

Sigortalı Hizmetin Tespiti.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/7368, K. 2023/8781 yönünden sigortalı hizmetin tespiti olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil SGK hizmet dökümü ve işyeri dosyası, temel ölçüt ise “sigortalılık hak ve yükümlülüğünden vazgeçilemez” olacaktır.

Çalışma Gün Sayısının Belirlenmesi.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/7368, K. 2023/8781 yönünden çalışma gün sayısının belirlenmesi” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. İşe giriş bildirgesi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Prime Esas Kazancın Tespiti.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/7368, K. 2023/8781 yönünden prime esas kazancın tespiti” talebi, “İşe giriş bildirgesi veya kısmi bildirim gibi kurumun çalışmadan haberdar olduğu haller süre değerlendirmesini etkileyebilir” koşuluyla ve ücret ve banka kayıtları deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Kurum Kayıtlarının Düzeltilmesi.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/7368, K. 2023/8781 yönünden kurum kayıtlarının düzeltilmesi olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil bordro ile komşu işyeri tanıkları, temel ölçüt ise “çalışma olgusu kuşkuya yer vermeyecek biçimde bordro, komşu işyeri ve resmi kayıtlarla araştırılmalıdır” olacaktır.

Davanın Süre Yönünden Reddi.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/7368, K. 2023/8781 yönünden davanın süre yönünden reddi” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Vergi, meslek odası ve işyeri ruhsat kayıtları bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2023/7368, K. 2023/8781, 19.09.2023 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“hak düşürücü sürenin işlemesini önleyecek nitelikte bir durumun varlığının da davacı tarafından iddia ve ispat edilmemiş olması” — Alıntının yeri: Gerekçe; denetmen raporu öncesindeki kesintili hizmet dönemi ve hak düşürücü süre paragrafı

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: onama.

Hizmet tespiti davasında hak düşürücü süre bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Hizmet tespitinde yönetmelikte sayılan belgeler bulunmayan kesintili dönemler için beş yıllık hak düşürücü süre uygulanır; süreyi önleyen olgu davacı tarafından ispatlanmalıdır. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Kuruma bildirilmeyen ve belgeye bağlanmayan eski çalışma döneminin hizmet tespiti ile beş yıllık hak düşürücü süre doğrudan incelenmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Denetmen raporuyla kayıt altına alınan dönem değil, ondan önceki kesintili ve belgesiz dönem süreye takılmıştır; kesintisiz bildirilen çalışma farklı değerlendirilebilir.

Karşı Görüşler ve Ret Riskleri

Tüm Dönemi Tek Süre Hesabına Tabi Tutmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/7368, K. 2023/8781 yönünden tüm dönemi tek süre hesabına tabi tutmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, SGK hizmet dökümü ve işyeri dosyası delili ve “Sigortalılık hak ve yükümlülüğünden vazgeçilemez” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Yalnız İşçi Tanığı Dinlemek.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/7368, K. 2023/8781 yönünden yalnız işçi tanığı dinlemek” riski gerçekleşirse çalışma gün sayısının belirlenmesi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

İşyeri Kapsam ve Faaliyeti Araştırmamak.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/7368, K. 2023/8781 yönünden işyeri kapsam ve faaliyeti araştırmamak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Kurum dosyalarının getirtilmesi aşamasında ücret ve banka kayıtları kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Hizmet Süresiyle Kazanç Tespitini Karıştırmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/7368, K. 2023/8781 yönünden hizmet süresiyle kazanç tespitini karıştırmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, bordro ile komşu işyeri tanıkları delili ve “Çalışma olgusu kuşkuya yer vermeyecek biçimde bordro, komşu işyeri ve resmi kayıtlarla araştırılmalıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Doğru İşvereni Belirlememek veya SGK'ye İhbar Düzenini Davalı Sıfatıyla Karıştırmak.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/7368, K. 2023/8781 yönünden doğru işvereni belirlememek veya SGK'ye ihbar düzenini davalı sıfatıyla karıştırmak” riski gerçekleşirse davanın süre yönünden reddi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• SGK hizmet dökümü ve işyeri dosyası
• işe giriş bildirgesi
• ücret ve banka kayıtları
• bordro ile komşu işyeri tanıkları
• vergi, meslek odası ve işyeri ruhsat kayıtları

• talep edilen dönemlerin ay bazında gösterilmesi
• işveren taraf sıfatı ile SGK'ye re'sen ihbar ve fer'î müdahale düzeninin kurulması
• kurum dosyalarının getirtilmesi
• bordro ve çevre tanıklarının resen araştırılması
• çalışma süresi ile prime esas kazancın ayrılması

• Süre çizelgesinde Dava hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıllık hak düşürücü süre içinde açılmalıdır. Bildirilen ve bildirilmeyen dönemler süre bakımından ayrı değerlendirilir. İşverenin veya işyerinin değiştiği dönemler ayrı çizelgede gösterilmelidir.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Kuruma Bildirilmeyen Çalışma Hangi Süre İçinde ve Hangi Güçlü, İnandırıcı Delillerle Tespit Ettirilebilir?

Hizmet tespiti sosyal güvenlik hakkına ilişkin kamu düzeni davasıdır; mahkeme taraf delilleriyle yetinmeyip çalışma olgusunu çevresel ve kurumsal kayıtlarla araştırmalıdır. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; SGK hizmet dökümü ve işyeri dosyası ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

İspat Planında SGK Hizmet Dökümü ve İşyeri Dosyası Neden Önemlidir?

SGK hizmet dökümü ve işyeri dosyası, işe giriş bildirgesi, ücret ve banka kayıtları birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Hizmet Tespiti Davasında Hak Düşürücü Süre Bakımından Başvuru Sırası Nasıl Kurulmalıdır?

Talep edilen dönemlerin ay bazında gösterilmesi; işveren taraf sıfatı ile SGK'ye re'sen ihbar ve fer'î müdahale düzeninin kurulması; kurum dosyalarının getirtilmesi; bordro ve çevre tanıklarının resen araştırılması; çalışma süresi ile prime esas kazancın ayrılması. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Hizmet Tespiti Davasında Hak Düşürücü Süre Bakımından Süre Kaybını Önlemek İçin Hangi Tarihler Resmî Kayıtla Belgelenmelidir?

Dava hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıllık hak düşürücü süre içinde açılmalıdır. Bildirilen ve bildirilmeyen dönemler süre bakımından ayrı değerlendirilir. İşverenin veya işyerinin değiştiği dönemler ayrı çizelgede gösterilmelidir.

Sigortalı Hizmetin Tespiti Talep Sonucunda Nasıl Somutlaştırılır?

Sigortalı hizmetin tespiti, çalışma gün sayısının belirlenmesi, prime esas kazancın tespiti, kurum kayıtlarının düzeltilmesi, davanın süre yönünden reddi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Kuruma bildirilmeyen çalışma hangi süre içinde ve hangi güçlü, inandırıcı delillerle tespit ettirilebilir” sorusu, 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, 7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Hizmet tespiti sosyal güvenlik hakkına ilişkin kamu düzeni davasıdır; mahkeme taraf delilleriyle yetinmeyip çalışma olgusunu çevresel ve kurumsal kayıtlarla araştırmalıdır.

Dosyanın ilk önceliği talep edilen dönemlerin ay bazında gösterilmesi, delil omurgası ise SGK hizmet dökümü ve işyeri dosyası ile işe giriş bildirgesi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Dava hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıllık hak düşürücü süre içinde açılmalıdır. Sigortalı hizmetin tespiti talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; tüm dönemi tek süre hesabına tabi tutmak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2023/7368, K. 2023/8781, 19.09.2023 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Hizmet tespitinde yönetmelikte sayılan belgeler bulunmayan kesintili dönemler için beş yıllık hak düşürücü süre uygulanır; süreyi önleyen olgu davacı tarafından ispatlanmalıdır.
• 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu — m.86/9
• TBMM, 5510 sayılı Kanun kabul metni, m.86/9 — alıntı yeri: Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.86/9, orta bölüm
• 7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu — m.4-5
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.31, 190
• Recep Makas, “Sigortalının Kesintisiz (Blok) Çalışması Hâlinde Bildirilmeyen Dönem Bakımından Hak Düşürücü Sürenin Başlangıcı (Karar İncelemesi)”, Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 2024, C. 14, S. 1, s. 87-105
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru