Kapsam
Yazı; ücretsiz deneme, otomatik yenileme ve fiyat artışını, bildirim ve ispatı, fesih kanalını, kullanılmayan dönem iadesini, uygulama mağazası ve kart tahsilatını, karanlık tasarımı ve veri silmeyi ele alır.
Kısa Cevap
Dijital aboneliğin otomatik yenilenmesi ancak yenileme, ücret, dönem ve fesih yolu işlem öncesinde açıkça gösterilmişse bağlayıcı kabul edilebilir. Üyelik birkaç tıkla kurulurken fesih gizli veya aşırı zor olamaz.
Kuruluş ve Yenileme Onayı
Abonelik süresi, deneme bitiminde alınacak ücret, yenileme sıklığı ve iptal son tarihi ödeme öncesinde görünür olmalıdır. Yalnız genel şartların içinde saklanan otomatik yenileme, tüketicinin gerçek tercihini göstermeyebilir.
Ücretsiz Denemeden Ücretliye Geçiş
Kart bilgisinin doğrulama amacıyla alınması ile ücretli döneme açık onay aynı değildir. Deneme bitişi ve yaklaşan tahsilat makul zamanda hatırlatılmalı; önceden işaretli kutu veya belirsiz düğme kullanılmamalıdır.
Fiyat ve Kapsam Değişikliği
Yeni fiyat, para birimi, paket özelliği ve yürürlük tarihi yenilemeden önce bildirilmelidir. Esaslı değişiklik tüketiciye maliyetsiz fesih imkânı tanımadan uygulanırsa haksız şart ve yanıltıcı uygulama sorunu doğabilir.
Kolay Fesih
Aboneliği uygulama veya web üzerinden kuran kişi aynı kanalda anlaşılır adımlarla sona erdirebilmelidir. Sadece mesai saatinde telefon, sürekli yeni teklif ekranı veya fesih düğmesinin gizlenmesi karar özgürlüğünü zedeler.
Tahsilat ve İade
Fesih bildiriminin hangi dönem sonunda sonuç doğurduğu ve peşin alınan kullanılmamış kısmın iadesi sözleşme ile emredici kurallara göre belirlenir. Fesih sonrası çekim hata ise kart itirazı hizmet sağlayıcı başvurusuna paralel yapılabilir.
Aracı Mağaza ve Hesap Silme
Abonelik uygulama mağazası üzerinden kurulmuşsa tahsilat ve iptal mağaza hesabından yönetilebilir; hizmet sağlayıcı doğru yönlendirme yapmak zorundadır. Aboneliği feshetmek hesabı ve tüm veriyi silmekle aynı işlem değildir; kullanıcıya seçenek sunulmalıdır.
Delil Planı ve İspat Yükü
Kayıt ve ödeme ekranları, deneme teklifi ve yenileme şartları ile başlayan ispat planı, çok sayıda belge sunmak yerine her çekişmeli vakıayı doğru delille eşleştirmeyi gerektirir. İddianın dayanağı ile karşı tarafın muhtemel savunması iki ayrı sütunda kurulmalı; ispat yükünün kime ait olduğu ve delilin hangi kurumdan ne kadar süre içinde alınabileceği gösterilmelidir. Aşağıdaki kayıtlar bu nedenle birbirinin tekrarı değil, farklı vakıaları doğrulayan bir delil zinciridir.
Kayıt ve Ödeme Ekranları, Deneme Teklifi ve Yenileme Şartları
Kayıt ve ödeme ekranları, deneme teklifi ve yenileme şartları, yalnız dosyaya eklenecek bir kayıt değildir. Bu delilin hangi kurucu, engelleyici veya sona erdirici vakıayı gösterdiği; kim tarafından, hangi tarihte ve hangi işlem bağlamında oluşturulduğu dilekçede açıklanmalıdır. Belgenin tamamı görülmeden seçilmiş bir sayfa, ekran görüntüsü veya tarafça hazırlanmış özet üzerinden kesin sonuca gidilmemelidir.
Fiyat değişikliği, hatırlatma, fesih ve destek yazışmaları ile çapraz doğrulama yapılması, tarih, taraf, miktar ve işlem bağlantısındaki uyuşmazlıkları görünür kılar. Belge karşı tarafın veya üçüncü kişinin elindeyse ibraz talebi, kurum müzekkeresi, delil tespiti ya da bilirkişi incelemesi için hangi usul aracının kullanılacağı baştan belirlenmelidir. Elektronik kayıtlarda özgün dosya, zaman damgası, erişim geçmişi ve değişiklik izi korunmalı; hukuka aykırı elde edilen verinin ispat değeri ayrıca tartışılmalıdır.
Fiyat Değişikliği, Hatırlatma, Fesih ve Destek Yazışmaları
Fiyat değişikliği, hatırlatma, fesih ve destek yazışmaları bakımından ilk soru, kaydın mevcut olup olmadığı değil hangi tartışmalı olguyu ispatlayabildiğidir. Düzenleyen kişi veya kurum, düzenleme amacı, kayıt dönemi ve karşı tarafa aidiyet açıkça belirlenmelidir. Belgenin içeriği iddiayı yalnız dolaylı biçimde destekliyorsa aradaki çıkarım zinciri gösterilmeli; yorum, belgenin kendi ifadesi gibi sunulmamalıdır.
Bu kayıt, kart-ekstre tahsilatları, kullanım logu ve mağaza abonelik kaydı ile birlikte okunduğunda anlatım ile dış kaynak arasındaki uyum denetlenebilir. Çelişki varsa belgenin aslı, dayanak kayıtları ve düzenleyenin açıklaması istenmeli; eksiklik bilirkişinin hukukî nitelendirme yapması beklenerek kapatılmamalıdır. Kişisel veri, ticari sır veya soruşturma gizliliği içeren bölümlerde dosyaya sunma yöntemi ile inceleme hakkı arasında ölçülü bir çözüm kurulmalıdır.
Kart-Ekstre Tahsilatları, Kullanım Logu ve Mağaza Abonelik Kaydı
Kart-ekstre tahsilatları, kullanım logu ve mağaza abonelik kaydı, zaman içinde değişebilen veya kaybolabilen bir delil niteliği taşıyabilir. Bu nedenle kaynağın korunması, talep tarihinin belgelenmesi ve mümkünse değiştirilemez örneğin alınması esasa ilişkin tartışmadan önce ele alınmalıdır. Sonradan oluşturulan açıklama ile olay anındaki kayıt birbirinden ayrılmalı; boşluklar varsayımla tamamlanmamalıdır.
Kayıt ve ödeme ekranları, deneme teklifi ve yenileme şartları aynı olayın başka bir aşamasını gösteriyorsa iki kayıt arasındaki tarih ve işlem bağı kurulmalıdır. Delil, iddia sahibinin elinde değilse hangi makamdan hangi hukuki dayanakla isteneceği somutlaştırılmalı; ret hâlinde başvurulacak yol ve saklama süresi dosya notuna eklenmelidir. Güvenilirlik itirazı bekleniyorsa metadata, imza, mühür, log veya karşılaştırma örneği daha tahkikat başlamadan belirlenmelidir.
Dosyaya Konulacak Temel Kayıtlar
- Kayıt ve ödeme ekranları, deneme teklifi ve yenileme şartları
- Fiyat değişikliği, hatırlatma, fesih ve destek yazışmaları
- Kart-ekstre tahsilatları, kullanım logu ve mağaza abonelik kaydı
Usul ve Başvuru Sırası
İlk usul adımı “fesih hizmet sağlayıcı ve varsa uygulama mağazasında tamamlanıp teyit ekranı saklanır” olarak belirlenmiştir. Maddi hakkın varlığı ile bu hakkın hangi yol üzerinden korunacağı aynı soru değildir. Aşağıdaki sıra, somut olayın tarihine ve taraf sıfatlarına göre uyarlanmalı; zorunlu başvuru ile dava veya kanun yolu sürelerinin birbirini durdurup durdurmadığı ayrıca gösterilmelidir.
Usul Adımı: Fesih Hizmet Sağlayıcı ve Varsa Uygulama Mağazasında Tamamlanıp Teyit Ekranı Saklanır
Bu aşamada fesih hizmet sağlayıcı ve varsa uygulama mağazasında tamamlanıp teyit ekranı saklanır. Amaç, uyuşmazlığın doğru taraflar arasında, doğru merci önünde ve incelenebilir bir talep sonucuyla yürütülmesini sağlamaktır. Görev, kesin yetki, dava şartı arabuluculuk, zorunlu idari başvuru, harç ve tebligat sorunları maddi haklılıktan ayrı denetlenmelidir. Bir usul şartının sonradan tamamlanıp tamamlanamayacağı varsayımla değil, özel hüküm ve güncel içtihatla belirlenmelidir.
“Fesih hizmet sağlayıcı ve varsa uygulama mağazasında tamamlanıp teyit ekranı saklanır” adımı takvime işlendiğinde başvuru tarihi, teslim veya tebliğ belgesi, karşı tarafın cevabı ve varsa kesinleşme bilgisi aynı kayıt altında tutulmalıdır. Başvurunun yalnız yapılmış olması yeterli değildir; ileri sürülen vakıa ve taleplerin sonraki dava veya kanun yolunu daraltıp daraltmadığı da kontrol edilmelidir.
Usul Adımı: Fesih Sonrası Tahsilatta Şirkete Yazılı İade, Bankaya İse İşlem İtirazı Ayrı ve Zamanında Yapılır
İkinci adımda “fesih sonrası tahsilatta şirkete yazılı iade, bankaya ise işlem itirazı ayrı ve zamanında yapılır” işlemi yürütülür. Bu aşamada yalnız kabul edilebilirlik değil, incelemenin hangi vakıa ve talepler üzerinde yürütüleceği de belirlenir. Taraf teşkili, delillerin hangi sırayla toplanacağı, uzman incelemesinin kapsamı ve esaslı itirazların kararda karşılanması birlikte planlanmalıdır. Bilirkişiden hukukî sonuç değil, özel veya teknik bilgi gerektiren maddi tespit istenmelidir.
“Fesih sonrası tahsilatta şirkete yazılı iade, bankaya ise işlem itirazı ayrı ve zamanında yapılır” işleminin sonucu, sonraki başvuru veya infaz aşamasına elverişli bir belgeyle kayıt altına alınmalıdır. Kısmi kabul, feragat, sulh, ara karar veya ret varsa bunun hangi talebi ne ölçüde etkilediği açıkça işaretlenmeli; kanun yolu incelemesinde ileri sürülecek hata ilk derece aşamasındaki itirazla ilişkilendirilmelidir. Kişi, dönem, işlem ve tutar belirsizliği hükmün uygulanmasını güçleştireceğinden talep sonucu son kez bu aşamada denetlenmelidir.
Uygulama Sırası
- Fesih hizmet sağlayıcı ve varsa uygulama mağazasında tamamlanıp teyit ekranı saklanır.
- Fesih sonrası tahsilatta şirkete yazılı iade, bankaya ise işlem itirazı ayrı ve zamanında yapılır.
Süreler ve Hak Kaybı Riski
Süre Uyarısı
Deneme başlangıç-bitiş, yenileme, fiyat bildirimi, fesih ve her çekim tarihi kaydedilir. Bu süre hesaplanırken olay, öğrenme, usulüne uygun bildirim, başvuru, ret, son tutanak ve karar tarihleri tek kronolojide fakat ayrı hukuki nitelikleriyle gösterilmelidir. Başlangıç kanıtlanamıyorsa yalnız son gün hesabı güvenli sonuç vermez; tebligat parçası, UETS kaydı, başvuru alındısı veya noter belgesi dosyaya alınmalıdır.
“Deneme başlangıç-bitiş, yenileme, fiyat bildirimi, fesih ve her çekim tarihi kaydedilir” uyarısının zamanaşımı mı, hak düşürücü süre mi, usul süresi mi yoksa sözleşmesel bildirim süresi mi olduğu açıkça yazılmalıdır. Adli tatil, resmî tatil, elektronik tebligat, zorunlu arabuluculuk ve idari başvurunun etkisi her süre türünde aynı değildir.
Süre Uyarısı
Kart itirazı, cayma ve tüketici başvuru süreleri işlem türüne göre izlenir. Bu ikinci zaman kuralı, ilk süreyle aynı başlangıca veya aynı sonuca sahip kabul edilmemelidir. Öğrenme ile tebliğ, muacceliyet ile zarar tarihi, karar ile kesinleşme farklı hukuki olaylardır. Her tarih için dayanak belge ve uygulanacak hüküm yazılmadan yapılan tek satırlık takvim, hak kaybını önlemeye yetmez.
“Kart itirazı, cayma ve tüketici başvuru süreleri işlem türüne göre izlenir” uyarısı bakımından sürenin durması, kesilmesi veya yeniden başlaması ileri sürülüyorsa bunu doğuran başvurunun yetkili makama ve süresi içinde yapıldığı belgelenmelidir. Karşı tarafın süre itirazı bekleniyorsa alternatif başlangıç ihtimallerinin her biri ayrı hesaplanmalı; en erken biten güvenli tarih esas alınmalıdır. Acil koruma veya delil muhafazası mümkünse esas incelemenin tamamlanması beklenmeden ölçülü bir başvuru değerlendirilmelidir.
İleri Sürülebilecek Talepler
Aboneliğin ileriye etkili sona erdirilmesi ve haksız tahsilatın iadesi ekseninde kurulacak talep stratejisinde asıl, terditli veya yardımcı sonuçlar; karşı tarafın savunması ve delil durumu gözetilerek ayrılmalıdır. Aşağıdaki korumaların aynı dosyada birlikte istenip istenemeyeceği görev, harç, hukuki yarar ve mükerrerlik yönünden denetlenmelidir.
Aboneliğin İleriye Etkili Sona Erdirilmesi ve Haksız Tahsilatın İadesi
Aboneliğin ileriye etkili sona erdirilmesi ve haksız tahsilatın iadesi talebi, sonuç bölümünde açık, hüküm kurulabilir ve uygulanabilir biçimde gösterilmelidir. Talebin dayandığı vakıa, uygulanacak hüküm, ispat aracı, başlangıç tarihi ve varsa miktar veya hesap yöntemi birbirinden ayrılmalıdır. Mahkemenin hukuki nitelendirme yetkisi, tarafın vakıayı ve istediği hukuki korumayı belirsiz bırakmasına imkân vermez.
Haksız şartın uygulanmaması, kişisel verinin silinmesi ve kanıtlanan zararın giderilmesi ile ilişki ayrıca kurulmalıdır. Talepler birlikte hükme bağlanabiliyorsa yığılma; biri kabul edilmezse diğeri incelenecekse terdit; aynı hakkın seçimlik sonuçları söz konusuysa seçim sırası açıkça belirtilmelidir.
Haksız Şartın Uygulanmaması, Kişisel Verinin Silinmesi ve Kanıtlanan Zararın Giderilmesi
Haksız şartın uygulanmaması, kişisel verinin silinmesi ve kanıtlanan zararın giderilmesi isteminin asıl talebin reddine mi, başka bir hukukî nitelendirmeye mi yoksa giderilemeyen sonuca mı bağlandığı açıklanmalıdır. Konusu başlangıçta tam belirlenemiyorsa belirsizliğin nedeni ve incelemede kullanılacak veriler gösterilmeli; harç veya ferî sonuçlar ancak bu istem bakımından uygulanabiliyorsa ayrıca kurulmalıdır.
Bu sonuç, aboneliğin ileriye etkili sona erdirilmesi ve haksız tahsilatın iadesi talebiyle aynı zarar veya edimi iki kez karşılamamalıdır. Geçici koruma isteniyorsa güncel tehlike, yaklaşık ispat, teminat ve ölçülülük ayrıca gerekçelendirilmelidir. Kabul hâlinde hükmün hangi kişi veya kayıt üzerinde, hangi dönem ve kapsamla uygulanacağı talep sonucundan anlaşılabilmelidir.
Talep Kontrolü
- Aboneliğin ileriye etkili sona erdirilmesi ve haksız tahsilatın iadesi
- Haksız şartın uygulanmaması, kişisel verinin silinmesi ve kanıtlanan zararın giderilmesi
Sık Sorulan Uygulama Soruları
Deneme Bittiğinde Karttan Para Çekilebilir Mi?
Ücretli geçiş ve tutar önceden açıkça kabul edilmişse mümkündür; gizli veya belirsiz onay itiraz edilebilir.
Uygulamayı Silmek Aboneliği Bitirir Mi?
Genellikle hayır. Mağaza veya hizmet hesabındaki abonelik ayrıca iptal edilmelidir.
Fiyat Artışını Kabul Etmek Zorunda Mıyım?
Esaslı artış önceden bildirilip fesih seçeneği sunulmalıdır; sözleşme koşulu ve tüketici hukuku incelenir.
İptal Ettim Ama Ay Sonuna Kadar Kullanabilir Miyim?
Fesih teyidindeki dönem sonu ve peşin ödeme düzenine bakılır; anında kesinti ile dönem sonu yenilememe farklıdır.
Doğrulanmış Kanun Dayanağı
6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun — m.52/4
“Tüketici, belirsiz süreli veya süresi bir yıldan daha uzun olan belirli süreli abonelik sözleşmesini herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin” — Alıntının yeri: Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.52/4, ilk cümlenin başlangıcı.
Kanun alıntısı 2026-08-31 tarihinde TBMM, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kabul metni, m.52/4 üzerinden doğrulanmıştır. Güncel kanun metni somut olayın tarihi ve geçiş hükümleriyle birlikte ayrıca kontrol edilmelidir. Ücretsiz deneme bitimi, yenileme tarihi ve yeni ücret ödeme öncesinde açıkça gösterilmeli; iptal kanalı aboneliğin kuruluşundan daha ağır olmamalı, fesih zamanı ile sonraki tahsilatlar sistem kayıtlarıyla izlenmelidir.
Doktrindeki Yaklaşımlar
Selin Sert Sütçü: Mobil Telefon Abonelik Sözleşmelerindeki Otomatik Yenileme Kayıtları ve Bu Kayıtlara Karşı Tüketicinin Korunması
Otomatik yenileme kesintisiz hizmet sağlayabilir; fakat yeni dönem fiyatı, gerçek onay ve kolay fesih bulunmadığında tüketici aleyhine haksız sonuç doğurabilir.
“otomatik yenileme kayıtları her ne kadar tüketici lehine gibi görünse de” — Alıntının yeri: Öz, üçüncü paragraf.
Künye: Selin Sert Sütçü, “Mobil Telefon Abonelik Sözleşmelerindeki Otomatik Yenileme Kayıtları ve Bu Kayıtlara Karşı Tüketicinin Korunması”, Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2024, C. 14, S. 2, s. 1457-1481. Kalıcı yayın bağlantısı. Doğrulama tarihi: 2026-08-31. Öğretideki görüş bağlayıcı kural olmayıp kanun, içtihat ve somut olayla birlikte değerlendirilmelidir.
Doğrulanmış İçtihat
Danıştay Onüçüncü Daire, E. E.2021/3186, K. K.2025/2953, 06.10.2025
“taahhütlerin doğrudan ya da dolaylı şekilde otomatik olarak kendiliğinden uzamasına yönelik düzenlemelerle serbest tüketicilerin tedarikçi değişimini engellemek” — Alıntının yeri: İnceleme ve gerekçe, maddi olay bölümü.
Kararın sonucu: Rekabet ihlalinin tespiti hukuka uygun bulundu; ancak daha lehe ceza düzenlemesi değerlendirilmediği için ret kararı bozuldu ve dosya yeniden karar verilmek üzere gönderildi. Alıntı ve künye, 31.08.2026 tarihinde resmî karar tam metninden doğrulanmıştır. Kararın sonucu ile gerekçedeki bu cümle birlikte okunmalı; somut olayın maddi vakıaları farklı bir dosyaya kendiliğinden taşınmamalıdır.
Somut olayla benzerlik: Tüketici taahhüdünün kendiliğinden uzaması, çıkışın cayma bedeliyle zorlaştırılması ve açık yenileme iradesi, otomatik abonelik yenilemesinin temel hukukî sorunlarıyla örtüşür.
Kararın uygulanma sınırı: Uyuşmazlık dijital içerik aboneliği değil elektrik tedariki ve hâkim durumun kötüye kullanılması hakkındadır; bozma nedeni de cezanın lehe kurala göre yeniden belirlenmesidir.
Kaynakça
- Güncel mevzuat, karar ve öğretideki görüşler somut olayın tarihi esas alınarak ayrıca doğrulanmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay bakımından hukuki görüş veya taahhüt niteliğinde değildir.