Kapsam
İnceleme, geçerli haczin dava bakımından işlevi, satış isteme süreci, konusuz kalma, hukukî yarar ve yargılama giderleriyle sınırlıdır.
Kısa Cevap
İstihkak davasının devamı, dava konusu mal üzerinde hukuken varlığını sürdüren bir hacze bağlıdır; haciz düşerse davanın konusu ve gider sonucu ayrıca değerlendirilir.
Davanın Konusu Olarak Haciz
İstihkak davası soyut mülkiyet tespiti değil, belirli icra dosyasında belirli mala yönelmiş haczin kaldırılması istemidir.
Haczin Güncel Durumu
Haciz kurulduktan sonra satış istenmemesi, ödeme veya fek gibi olaylar haczin dava sonuna kadar sürüp sürmediğini değiştirir.
Dava Şartı ve Hukukî Yarar
Başlangıçta hiç geçerli haciz bulunmaması ile sonradan haczin düşmesi aynı usul sonucu altında değerlendirilmemelidir.
Konusuz Kalma
Dava açıldığında var olan haciz sonradan kalkmışsa esasa ilişkin karar ihtiyacı ortadan kalkabilir, fakat başlangıçtaki haklılık önemini korur.
Yenilenen Haciz
Aynı mal üzerine sonraki tarihte konulan yeni haczin eski davanın otomatik konusu olup olmadığı dosya ve taraflar bakımından ayrıca incelenir.
Gider ve Vekâlet Ücreti
Konusuz kalmada giderler, dava tarihindeki haklılık ve haczin kalkmasına hangi tarafın davranışının yol açtığı gözetilerek paylaştırılır.
Delil Planı ve İspat Yükü
İcra dosyası haciz ve satış talebi hareketleri ile başlayan ispat planı, çok sayıda belge sunmak yerine her çekişmeli vakıayı doğru delille eşleştirmeyi gerektirir. İddianın dayanağı ile karşı tarafın muhtemel savunması iki ayrı sütunda kurulmalı; ispat yükünün kime ait olduğu ve delilin hangi kurumdan ne kadar süre içinde alınabileceği gösterilmelidir. Aşağıdaki kayıtlar bu nedenle birbirinin tekrarı değil, farklı vakıaları doğrulayan bir delil zinciridir.
İcra Dosyası Haciz ve Satış Talebi Hareketleri
İcra dosyası haciz ve satış talebi hareketleri, yalnız dosyaya eklenecek bir kayıt değildir. Bu delilin hangi kurucu, engelleyici veya sona erdirici vakıayı gösterdiği; kim tarafından, hangi tarihte ve hangi işlem bağlamında oluşturulduğu dilekçede açıklanmalıdır. Belgenin tamamı görülmeden seçilmiş bir sayfa, ekran görüntüsü veya tarafça hazırlanmış özet üzerinden kesin sonuca gidilmemelidir.
Fek, ödeme veya haczin düşmesine ilişkin belgeler ile çapraz doğrulama yapılması, tarih, taraf, miktar ve işlem bağlantısındaki uyuşmazlıkları görünür kılar. Belge karşı tarafın veya üçüncü kişinin elindeyse ibraz talebi, kurum müzekkeresi, delil tespiti ya da bilirkişi incelemesi için hangi usul aracının kullanılacağı baştan belirlenmelidir. Elektronik kayıtlarda özgün dosya, zaman damgası, erişim geçmişi ve değişiklik izi korunmalı; hukuka aykırı elde edilen verinin ispat değeri ayrıca tartışılmalıdır.
Fek, Ödeme veya Haczin Düşmesine İlişkin Belgeler
Fek, ödeme veya haczin düşmesine ilişkin belgeler bakımından ilk soru, kaydın mevcut olup olmadığı değil hangi tartışmalı olguyu ispatlayabildiğidir. Düzenleyen kişi veya kurum, düzenleme amacı, kayıt dönemi ve karşı tarafa aidiyet açıkça belirlenmelidir. Belgenin içeriği iddiayı yalnız dolaylı biçimde destekliyorsa aradaki çıkarım zinciri gösterilmeli; yorum, belgenin kendi ifadesi gibi sunulmamalıdır.
Bu kayıt, dava ve tebligat tarihleri ile birlikte okunduğunda anlatım ile dış kaynak arasındaki uyum denetlenebilir. Çelişki varsa belgenin aslı, dayanak kayıtları ve düzenleyenin açıklaması istenmeli; eksiklik bilirkişinin hukukî nitelendirme yapması beklenerek kapatılmamalıdır. Kişisel veri, ticari sır veya soruşturma gizliliği içeren bölümlerde dosyaya sunma yöntemi ile inceleme hakkı arasında ölçülü bir çözüm kurulmalıdır.
Dava ve Tebligat Tarihleri
Dava ve tebligat tarihleri, zaman içinde değişebilen veya kaybolabilen bir delil niteliği taşıyabilir. Bu nedenle kaynağın korunması, talep tarihinin belgelenmesi ve mümkünse değiştirilemez örneğin alınması esasa ilişkin tartışmadan önce ele alınmalıdır. Sonradan oluşturulan açıklama ile olay anındaki kayıt birbirinden ayrılmalı; boşluklar varsayımla tamamlanmamalıdır.
İcra dosyası haciz ve satış talebi hareketleri aynı olayın başka bir aşamasını gösteriyorsa iki kayıt arasındaki tarih ve işlem bağı kurulmalıdır. Delil, iddia sahibinin elinde değilse hangi makamdan hangi hukuki dayanakla isteneceği somutlaştırılmalı; ret hâlinde başvurulacak yol ve saklama süresi dosya notuna eklenmelidir. Güvenilirlik itirazı bekleniyorsa metadata, imza, mühür, log veya karşılaştırma örneği daha tahkikat başlamadan belirlenmelidir.
Dosyaya Konulacak Temel Kayıtlar
- İcra dosyası haciz ve satış talebi hareketleri
- Fek, ödeme veya haczin düşmesine ilişkin belgeler
- Dava ve tebligat tarihleri
Usul ve Başvuru Sırası
İlk usul adımı “hükümden önce icra dosyasının güncel haciz durumu yeniden sorulur” olarak belirlenmiştir. Maddi hakkın varlığı ile bu hakkın hangi yol üzerinden korunacağı aynı soru değildir. Aşağıdaki sıra, somut olayın tarihine ve taraf sıfatlarına göre uyarlanmalı; zorunlu başvuru ile dava veya kanun yolu sürelerinin birbirini durdurup durdurmadığı ayrıca gösterilmelidir.
Usul Adımı: Hükümden Önce İcra Dosyasının Güncel Haciz Durumu Yeniden Sorulur
Bu aşamada hükümden önce icra dosyasının güncel haciz durumu yeniden sorulur. Amaç, uyuşmazlığın doğru taraflar arasında, doğru merci önünde ve incelenebilir bir talep sonucuyla yürütülmesini sağlamaktır. Görev, kesin yetki, dava şartı arabuluculuk, zorunlu idari başvuru, harç ve tebligat sorunları maddi haklılıktan ayrı denetlenmelidir. Bir usul şartının sonradan tamamlanıp tamamlanamayacağı varsayımla değil, özel hüküm ve güncel içtihatla belirlenmelidir.
“Hükümden önce icra dosyasının güncel haciz durumu yeniden sorulur” adımı takvime işlendiğinde başvuru tarihi, teslim veya tebliğ belgesi, karşı tarafın cevabı ve varsa kesinleşme bilgisi aynı kayıt altında tutulmalıdır. Başvurunun yalnız yapılmış olması yeterli değildir; ileri sürülen vakıa ve taleplerin sonraki dava veya kanun yolunu daraltıp daraltmadığı da kontrol edilmelidir.
Usul Adımı: Konusuz Kalma İhtimalinde Taraflara Gider ve Haklılık Konusunda Açıklama İmkânı Verilir
İkinci adımda “konusuz kalma ihtimalinde taraflara gider ve haklılık konusunda açıklama imkânı verilir” işlemi yürütülür. Bu aşamada yalnız kabul edilebilirlik değil, incelemenin hangi vakıa ve talepler üzerinde yürütüleceği de belirlenir. Taraf teşkili, delillerin hangi sırayla toplanacağı, uzman incelemesinin kapsamı ve esaslı itirazların kararda karşılanması birlikte planlanmalıdır. Bilirkişiden hukukî sonuç değil, özel veya teknik bilgi gerektiren maddi tespit istenmelidir.
“Konusuz kalma ihtimalinde taraflara gider ve haklılık konusunda açıklama imkânı verilir” işleminin sonucu, sonraki başvuru veya infaz aşamasına elverişli bir belgeyle kayıt altına alınmalıdır. Kısmi kabul, feragat, sulh, ara karar veya ret varsa bunun hangi talebi ne ölçüde etkilediği açıkça işaretlenmeli; kanun yolu incelemesinde ileri sürülecek hata ilk derece aşamasındaki itirazla ilişkilendirilmelidir. Kişi, dönem, işlem ve tutar belirsizliği hükmün uygulanmasını güçleştireceğinden talep sonucu son kez bu aşamada denetlenmelidir.
Uygulama Sırası
- Hükümden önce icra dosyasının güncel haciz durumu yeniden sorulur.
- Konusuz kalma ihtimalinde taraflara gider ve haklılık konusunda açıklama imkânı verilir.
Süreler ve Hak Kaybı Riski
Süre Uyarısı
Satış isteme ve haczin yenilenme tarihleri icra dosyasından doğrulanır. Bu süre hesaplanırken olay, öğrenme, usulüne uygun bildirim, başvuru, ret, son tutanak ve karar tarihleri tek kronolojide fakat ayrı hukuki nitelikleriyle gösterilmelidir. Başlangıç kanıtlanamıyorsa yalnız son gün hesabı güvenli sonuç vermez; tebligat parçası, UETS kaydı, başvuru alındısı veya noter belgesi dosyaya alınmalıdır.
“Satış isteme ve haczin yenilenme tarihleri icra dosyasından doğrulanır” uyarısının zamanaşımı mı, hak düşürücü süre mi, usul süresi mi yoksa sözleşmesel bildirim süresi mi olduğu açıkça yazılmalıdır. Adli tatil, resmî tatil, elektronik tebligat, zorunlu arabuluculuk ve idari başvurunun etkisi her süre türünde aynı değildir.
Süre Uyarısı
İstihkak davası süresi ilk haczin tebliğ veya öğrenme belgesine göre hesaplanır. Bu ikinci zaman kuralı, ilk süreyle aynı başlangıca veya aynı sonuca sahip kabul edilmemelidir. Öğrenme ile tebliğ, muacceliyet ile zarar tarihi, karar ile kesinleşme farklı hukuki olaylardır. Her tarih için dayanak belge ve uygulanacak hüküm yazılmadan yapılan tek satırlık takvim, hak kaybını önlemeye yetmez.
“İstihkak davası süresi ilk haczin tebliğ veya öğrenme belgesine göre hesaplanır” uyarısı bakımından sürenin durması, kesilmesi veya yeniden başlaması ileri sürülüyorsa bunu doğuran başvurunun yetkili makama ve süresi içinde yapıldığı belgelenmelidir. Karşı tarafın süre itirazı bekleniyorsa alternatif başlangıç ihtimallerinin her biri ayrı hesaplanmalı; en erken biten güvenli tarih esas alınmalıdır. Acil koruma veya delil muhafazası mümkünse esas incelemenin tamamlanması beklenmeden ölçülü bir başvuru değerlendirilmelidir.
İleri Sürülebilecek Talepler
Haciz sürüyorsa istihkakın kabulü ve haczin kaldırılması ekseninde kurulacak talep stratejisinde asıl, terditli veya yardımcı sonuçlar; karşı tarafın savunması ve delil durumu gözetilerek ayrılmalıdır. Aşağıdaki korumaların aynı dosyada birlikte istenip istenemeyeceği görev, harç, hukuki yarar ve mükerrerlik yönünden denetlenmelidir.
Haciz Sürüyorsa İstihkakın Kabulü ve Haczin Kaldırılması
Haciz sürüyorsa istihkakın kabulü ve haczin kaldırılması talebi, sonuç bölümünde açık, hüküm kurulabilir ve uygulanabilir biçimde gösterilmelidir. Talebin dayandığı vakıa, uygulanacak hüküm, ispat aracı, başlangıç tarihi ve varsa miktar veya hesap yöntemi birbirinden ayrılmalıdır. Mahkemenin hukuki nitelendirme yetkisi, tarafın vakıayı ve istediği hukuki korumayı belirsiz bırakmasına imkân vermez.
Haciz kalkmışsa konusuz kalma ile dava tarihindeki haklılığa göre gider kararı ile ilişki ayrıca kurulmalıdır. Talepler birlikte hükme bağlanabiliyorsa yığılma; biri kabul edilmezse diğeri incelenecekse terdit; aynı hakkın seçimlik sonuçları söz konusuysa seçim sırası açıkça belirtilmelidir.
Haciz Kalkmışsa Konusuz Kalma ile Dava Tarihindeki Haklılığa Göre Gider Kararı
Haciz kalkmışsa konusuz kalma ile dava tarihindeki haklılığa göre gider kararı isteminin asıl talebin reddine mi, başka bir hukukî nitelendirmeye mi yoksa giderilemeyen sonuca mı bağlandığı açıklanmalıdır. Konusu başlangıçta tam belirlenemiyorsa belirsizliğin nedeni ve incelemede kullanılacak veriler gösterilmeli; harç veya ferî sonuçlar ancak bu istem bakımından uygulanabiliyorsa ayrıca kurulmalıdır.
Bu sonuç, haciz sürüyorsa istihkakın kabulü ve haczin kaldırılması talebiyle aynı zarar veya edimi iki kez karşılamamalıdır. Geçici koruma isteniyorsa güncel tehlike, yaklaşık ispat, teminat ve ölçülülük ayrıca gerekçelendirilmelidir. Kabul hâlinde hükmün hangi kişi veya kayıt üzerinde, hangi dönem ve kapsamla uygulanacağı talep sonucundan anlaşılabilmelidir.
Talep Kontrolü
- Haciz sürüyorsa istihkakın kabulü ve haczin kaldırılması
- Haciz kalkmışsa konusuz kalma ile dava tarihindeki haklılığa göre gider kararı
Sık Sorulan Uygulama Soruları
Haciz Düştükten Sonra Dava Devam Eder Mi?
Esas hakkında karar ihtiyacı ortadan kalkabilir; gider ve vekâlet ücreti için dava tarihindeki durum incelenir.
Yeni Haciz Eski Davaya Eklenir Mi?
Yeni haczin dosyası, tarihi ve tarafları incelenmeden otomatik olarak eski davanın konusu sayılmaz.
Geçerli Haczi Kim Kontrol Eder?
Mahkeme, davanın konusunu etkileyen haciz durumunu güncel icra dosyasından denetlemelidir.
Konusuz Kalmada Gider Kime Yüklenir?
Dava açıldığı sırada hangi tarafın haklı olduğu ve konusuzluğa yol açan olay değerlendirilir.
Doğrulanmış Kanun Dayanağı
2004 Sayılı İcra ve İflâs Kanunu — m.96/1
“üçüncü bir şahıs tarafından o mal üzerinde mülkiyet veya rehin hakkı iddia edildiği takdirde” — Alıntının yeri: 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu m.96/1, ilk cümlenin orta bölümü.
Kanun alıntısı 2026-08-31 tarihinde TBMM, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu kabul metni, m.96/1, s.18 üzerinden doğrulanmıştır. Güncel kanun metni somut olayın tarihi ve geçiş hükümleriyle birlikte ayrıca kontrol edilmelidir. Haciz tutanağı, malın bulunduğu yer, kimin zilyetliğinde olduğu, muhafaza işlemi ve haczin kaldırılıp kaldırılmadığı önce denetlenmelidir. Geçersiz veya sona ermiş haciz, istihkak davasının konusu ve hukuki yararı üzerinde sonuç doğurur; mülkiyet faturası tek başına zilyetlik karinelerinin incelenmesini gereksiz kılmaz.
Doktrindeki Yaklaşımlar
Aziz Taşdelen: Genel İcra Hukuku ile Karşılaştırmalı Kamu İcra Hukukunda Hacizde İstihkak İddiaları ve Davaları
Makale, istihkak iddiasını soyut mülkiyet tartışması olarak değil, usulüne uygun ve varlığını sürdüren hacze bağlı özel icra hukuku koruması olarak konumlandırmaktadır.
“İcra memurunun (veya tahsil dairesi memurunun) usulüne uygun bir haciz işlemi yapmış olması, istihkak iddiasında bulunulması veya istihkak davasının açılabilmesinde önemli bir unsurdur” — Alıntının yeri: s.125, ‘Genel Olarak’ başlığı, son paragraf.
Künye: Aziz Taşdelen, “Genel İcra Hukuku ile Karşılaştırmalı Kamu İcra Hukukunda Hacizde İstihkak İddiaları ve Davaları”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2004, C. 53, S. 2, s. 121-140. Kalıcı yayın bağlantısı. Doğrulama tarihi: 2026-08-31. Öğretideki görüş bağlayıcı kural olmayıp kanun, içtihat ve somut olayla birlikte değerlendirilmelidir.
Doğrulanmış İçtihat
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2025/7789, K. 2026/259, 21.01.2026
“istihkak davası açılır ise satış isteme süresi işlemeyecek olup şikayet başvurusu ise satış isteme süresini kesmeyecektir.” — Alıntının yeri: Gerekçe, “istihkak davası açılır ise satış isteme süresi...” ibaresinin yer aldığı paragraf.
Kararın sonucu: kısmen bozma, kısmen onama. Alıntı ve künye, 31.08.2026 tarihinde resmî karar tam metninden doğrulanmıştır. Kararın sonucu ile gerekçedeki bu cümle birlikte okunmalı; somut olayın maddi vakıaları farklı bir dosyaya kendiliğinden taşınmamalıdır.
Somut olayla benzerlik: İstihkak davası ile şikâyet başvurusunun satış isteme süresine farklı etkileri ve geçerli haciz koşulu incelenmiştir.
Kararın uygulanma sınırı: Başvurunun gerçek hukukî niteliği, haciz tarihi ve uygulanacak geçiş hükmü belirlenmeden süre sonucu genellenemez.
Kaynakça ve Karar Doğrulaması
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay bakımından hukuki görüş veya taahhüt niteliğinde değildir.