Ticaret ve Şirketler Hukuku

Ticari İşletme Devrinde Borçların Geçişi

Ticari İşletme Devrinde Borçların Geçişi; Ticari işletmenin aktif ve pasifleriyle devrinde işletmeye sürekli özgülenmiş unsurlar ile borçlar kanundaki bildirim veya ilan sonucuna göre devralana geçebilir; devredenin süreli müteselsil sorumluluğu ve özel izinler ayrıca incelenir. Delil, başvuru sırası, süre ve karşı görüşlerle birlikte incelenmektedir.

Sorumlu yazarAv. Ali Armağan KILIÇ
Yayın tarihi
Son güncelleme
Okuma süresi3.440 kelime · 16 dk

Kapsam

Ticari İşletme Devrinde Borçların Geçişi yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Ticari işletmenin aktif ve pasifleriyle devrinde işletmeye sürekli özgülenmiş unsurlar ile borçlar kanundaki bildirim veya ilan sonucuna göre devralana geçebilir; devredenin süreli müteselsil sorumluluğu ve özel izinler ayrıca incelenir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, ticari işletme devrinde borçların geçişi konusunda 4 Eylül 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Uyuşmazlığın Hukukî Niteliği

İncelemenin ilk ölçütü “ticari işletmenin aktif ve pasifleriyle devrinde işletmeye sürekli özgülenmiş unsurlar ile borçlar kanundaki bildirim veya ilan sonucuna göre devralana geçebilir; devredenin süreli müteselsil sorumluluğu ve özel izinler ayrıca incelenir” kuralıdır. Tarafların iç ilişkide borcu dışlaması alacaklıyı her zaman bağlamaz; buna karşılık işletmeyle ilgisiz kişisel borçlar, devredilemez izinler ve tek tek devri gereken varlıklar otomatik geçiş kapsamında sayılamaz. Ayrıca “devir sözleşmesi ve envanter, ticaret sicili ilanı, alacaklı bildirimleri, ticari defterler, personel listesi, kira ve lisanslar, tapu-araç-sınai hak kayıtları, vergi-sgk borç dökümleri ve kapanış bilançosu hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Ticari İşletme Devrinde Borçların Geçişi bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.202-203

Ticari işletme devrinde borçların geçişi kapsamında m.202-203 hükümleri malvarlığı ve işletme devri bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Ticaret Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.11, 18, 30, 194 ve 553

Ticari işletme devrinde borçların geçişi kapsamında m.11, 18, 30, 194 ve 553 hükümleri ticari işletme, tescil ve sorumluluk bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İş Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

4857 Sayılı İş Kanunu: m.6

Ticari işletme devrinde borçların geçişi kapsamında m.6 hükümleri işyeri devrinin iş sözleşmelerine etkisi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Kural, İstisna ve Değerlendirme

Ticari İşletmenin Aktif ve Pasifleriyle Devrinde İşletmeye Sürekli Özgülenmiş Unsurlar ile Borçlar Kanundaki Bildirim veya İlan Sonucuna Göre Devralana Geçebilir; Devredenin Süreli Müteselsil Sorumluluğu ve Özel İzinler Ayrıca İncelenir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için devir sözleşmesi ve envanter, ticaret sicili ilanı, alacaklı bildirimleri, ticari defterler, personel listesi, kira ve lisanslar, tapu-araç-sınai hak kayıtları, vergi-SGK borç dökümleri ve kapanış bilançosu ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay ticari işletme borçların geçişi resmî kayıtları yönünden ticari işletmenin aktif ve pasifleriyle devrinde işletmeye sürekli özgülenmiş unsurlar ile borçlar kanundaki bildirim veya ilan sonucuna göre devralana geçebilir; devredenin süreli müteselsil sorumluluğu ve özel izinler ayrıca incelenir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Tarafların İç İlişkide Borcu Dışlaması Alacaklıyı Her Zaman Bağlamaz; Buna Karşılık İşletmeyle İlgisiz Kişisel Borçlar, Devredilemez İzinler ve Tek Tek Devri Gereken Varlıklar Otomatik Geçiş Kapsamında Sayılamaz.

“Yargıtay ticari işletme borçların geçişi emsal taraması yönünden tarafların iç ilişkide borcu dışlaması alacaklıyı her zaman bağlamaz; buna karşılık işletmeyle ilgisiz kişisel borçlar, devredilemez izinler ve tek tek devri gereken varlıklar otomatik geçiş kapsamında sayılamaz” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Devir Sözleşmesi ve Envanter, Ticaret Sicili İlanı, Alacaklı Bildirimleri, Ticari Defterler, Personel Listesi, Kira ve Lisanslar, Tapu-Araç-Sınai Hak Kayıtları, Vergi-SGK Borç Dökümleri ve Kapanış Bilançosu Hukuki Sonuca Bağlanmadan Önce Kaynağı, Tarihi, Kapsamı ve Karşı Kayıtlarla Uyumu Bakımından Doğrulanmalıdır.

Resmî Gazete ticari işletme borçların geçişi yürürlük denetimi yönünden devir sözleşmesi ve envanter, ticaret sicili ilanı, alacaklı bildirimleri, ticari defterler, personel listesi, kira ve lisanslar, tapu-araç-sınai hak kayıtları, vergi-SGK borç dökümleri ve kapanış bilançosu hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır. Bu ölçüt özellikle tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar üzerinden sınanır. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak ihtimalini güçlendirebilir.

Dosyanın Delil Omurgası

Devir Sözleşmesi ve Envanter, Ticaret Sicili İlanı, Alacaklı Bildirimleri, Ticari Defterler, Personel Listesi, Kira ve Lisanslar, Tapu-Araç-Sınai Hak Kayıtları, Vergi-SGK Borç Dökümleri ve Kapanış Bilançosu.

Bu delil öncelikle “ticari işletmenin aktif ve pasifleriyle devrinde işletmeye sürekli özgülenmiş unsurlar ile borçlar kanundaki bildirim veya ilan sonucuna göre devralana geçebilir; devredenin süreli müteselsil sorumluluğu ve özel izinler ayrıca incelenir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay ticari işletme borçların geçişi resmî kayıtları yönünden devir sözleşmesi ve envanter, ticaret sicili ilanı, alacaklı bildirimleri, ticari defterler, personel listesi, kira ve lisanslar, tapu-araç-sınai hak kayıtları, vergi-SGK borç dökümleri ve kapanış bilançosu” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Somut Uyuşmazlığa Dayanak Sözleşme, Karar, Bildirim veya Sicil Kaydının Tam Metni, Ekleri ve Değişiklik Geçmişi.

“Yargıtay ticari işletme borçların geçişi emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Resmî Gazete ticari işletme borçların geçişi yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” kaydı, “devir sözleşmesi ve envanter, ticaret sicili ilanı, alacaklı bildirimleri, ticari defterler, personel listesi, kira ve lisanslar, tapu-araç-sınai hak kayıtları, vergi-SGK borç dökümleri ve kapanış bilançosu hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “ticari işletmenin aktif ve pasifleriyle devrinde işletmeye sürekli özgülenmiş unsurlar ile borçlar kanundaki bildirim veya ilan sonucuna göre devralana geçebilir; devredenin süreli müteselsil sorumluluğu ve özel izinler ayrıca incelenir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay ticari işletme borçların geçişi resmî kayıtları yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Doğru Merci ve İzlenecek Yol

İşletmeye Ait Her Aktif, Borç, Sözleşme, Çalışan ve İzin İçin Devir Yöntemi, Üçüncü Kişi Onayı ve Sorumluluk Süresini Gösteren Kapanış Listesi Hazırlamak.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; devir sözleşmesi ve envanter, ticaret sicili ilanı, alacaklı bildirimleri, ticari defterler, personel listesi, kira ve lisanslar, tapu-araç-sınai hak kayıtları, vergi-SGK borç dökümleri ve kapanış bilançosu ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay ticari işletme borçların geçişi resmî kayıtları yönünden işletmeye ait her aktif, borç, sözleşme, çalışan ve izin için devir yöntemi, üçüncü kişi onayı ve sorumluluk süresini gösteren kapanış listesi hazırlamak” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Görev, Yetki, Taraf Sıfatı, Harç ve Yalnız Kanunun Açıkça Aradığı Hâllerde Dava Şartı veya Zorunlu Ön Başvurunun Ayrı Ayrı Doğrulanması.

“Yargıtay ticari işletme borçların geçişi emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete ticari işletme borçların geçişi yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar dosyaya alınmalı ve asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Somut Tehlike Varsa Geçici Hukuki Koruma İhtiyacının Yaklaşık İspat, Ölçülülük, Teminat ve Karşı Tarafın Dinlenilmesi Yönlerinden Değerlendirilmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay ticari işletme borçların geçişi resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Kritik Tarihler ve Süre Çizelgesi

Bildirim ve İlan Gecikmeden Tamamlanmalı; Devredenin Müteselsil Sorumluluk Süresi, Alacağın Muacceliyeti ve Özel Sicil Tescilleri Ayrı Takvimde İzlenmelidir.

“Yargıtay ticari işletme borçların geçişi resmî kayıtları yönünden bildirim ve ilan gecikmeden tamamlanmalı; devredenin müteselsil sorumluluk süresi, alacağın muacceliyeti ve özel sicil tescilleri ayrı takvimde izlenmelidir” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. İşletmeye ait her aktif, borç, sözleşme, çalışan ve izin için devir yöntemi, üçüncü kişi onayı ve sorumluluk süresini gösteren kapanış listesi hazırlamak yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tebliğ, Öğrenme, İlan, Ödeme ve Elektronik Erişim Tarihlerinden Hangisinin Süreyi Başlattığı İlgili Özel Hükümle Eşleştirilmeli; Hak Düşürücü Süre, Zamanaşımı ve Kanun Yolu Süresi Birbirine Karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay ticari işletme borçların geçişi emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Hükümde Yer Alması Gereken Talepler

Devir Kapsamının ve Borç Sorumluluğunun Tespiti, Gerekli Sicil ve Bildirimlerin Tamamlanması, Açıklanmayan Borç Nedeniyle Tazmin veya Uyarlama.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay ticari işletme borçların geçişi resmî kayıtları yönünden devir kapsamının ve borç sorumluluğunun tespiti, gerekli sicil ve bildirimlerin tamamlanması, açıklanmayan borç nedeniyle tazmin veya uyarlama olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil devir sözleşmesi ve envanter, ticaret sicili ilanı, alacaklı bildirimleri, ticari defterler, personel listesi, kira ve lisanslar, tapu-araç-sınai hak kayıtları, vergi-SGK borç dökümleri ve kapanış bilançosu, temel ölçüt ise “ticari işletmenin aktif ve pasifleriyle devrinde işletmeye sürekli özgülenmiş unsurlar ile borçlar kanundaki bildirim veya ilan sonucuna göre devralana geçebilir; devredenin süreli müteselsil sorumluluğu ve özel izinler ayrıca incelenir” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay ticari işletme borçların geçişi emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Asıl Talebe Bağlı Faiz, Tazminat, Gider veya Diğer Ferilerin Her Biri İçin Ayrı Hukuki Dayanak ve Başlangıç Tarihi.

“Resmî Gazete ticari işletme borçların geçişi yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” talebi, “devir sözleşmesi ve envanter, ticaret sicili ilanı, alacaklı bildirimleri, ticari defterler, personel listesi, kira ve lisanslar, tapu-araç-sınai hak kayıtları, vergi-SGK borç dökümleri ve kapanış bilançosu hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” koşuluyla ve tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay — Ticari İşletme Borçların Geçişi Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “ticari işletme borçların geçişi resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından ticari işletmenin aktif ve pasifleriyle devrinde işletmeye sürekli özgülenmiş unsurlar ile borçlar kanundaki bildirim veya ilan sonucuna göre devralana geçebilir; devredenin süreli müteselsil sorumluluğu ve özel izinler ayrıca incelenir. yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Ticari İşletme Borçların Geçişi Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “ticari işletme borçların geçişi emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; tarafların iç ilişkide borcu dışlaması alacaklıyı her zaman bağlamaz; buna karşılık işletmeyle ilgisiz kişisel borçlar, devredilemez izinler ve tek tek devri gereken varlıklar otomatik geçiş kapsamında sayılamaz. savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Ticari İşletme Borçların Geçişi Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “ticari işletme borçların geçişi yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Muhtemel Savunmalar ve Ayrılan Durumlar

Tek Sözleşmeyle Tapu, Ruhsat, Marka ve Tüm Borçların Üçüncü Kişilere Karşı Kendiliğinden Geçtiğini Varsaymak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay ticari işletme borçların geçişi resmî kayıtları yönünden tek sözleşmeyle tapu, ruhsat, marka ve tüm borçların üçüncü kişilere karşı kendiliğinden geçtiğini varsaymak”. Bu savunmaya verilecek cevap, devir sözleşmesi ve envanter, ticaret sicili ilanı, alacaklı bildirimleri, ticari defterler, personel listesi, kira ve lisanslar, tapu-araç-sınai hak kayıtları, vergi-SGK borç dökümleri ve kapanış bilançosu delili ve “Ticari işletmenin aktif ve pasifleriyle devrinde işletmeye sürekli özgülenmiş unsurlar ile borçlar kanundaki bildirim veya ilan sonucuna göre devralana geçebilir; devredenin süreli müteselsil sorumluluğu ve özel izinler ayrıca incelenir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay ticari işletme borçların geçişi emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete ticari işletme borçların geçişi yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması aşamasında tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

  • devir sözleşmesi ve envanter, ticaret sicili ilanı, alacaklı bildirimleri, ticari defterler, personel listesi, kira ve lisanslar, tapu-araç-sınai hak kayıtları, vergi-SGK borç dökümleri ve kapanış bilançosu
  • Ticari İşletme Devrinde Borçların Geçişi uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
  • tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
  • taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar
  • işletmeye ait her aktif, borç, sözleşme, çalışan ve izin için devir yöntemi, üçüncü kişi onayı ve sorumluluk süresini gösteren kapanış listesi hazırlamak
  • görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
  • çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
  • somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi
  • Süre çizelgesinde Bildirim ve ilan gecikmeden tamamlanmalı; devredenin müteselsil sorumluluk süresi, alacağın muacceliyeti ve özel sicil tescilleri ayrı takvimde izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Ticari İşletme Devrinde Borçların Geçişi Bakımından İlk Usul Adımından Sonra Hangi İşlemler Yapılmalıdır?

İşletmeye ait her aktif, borç, sözleşme, çalışan ve izin için devir yöntemi, üçüncü kişi onayı ve sorumluluk süresini gösteren kapanış listesi hazırlamak; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Ticari İşletme Devrinde Borçların Geçişi Bakımından Kritik Tarihler Nasıl Belirlenir?

Bildirim ve ilan gecikmeden tamamlanmalı; devredenin müteselsil sorumluluk süresi, alacağın muacceliyeti ve özel sicil tescilleri ayrı takvimde izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Devir Kapsamının ve Borç Sorumluluğunun Tespiti, Gerekli Sicil ve Bildirimlerin Tamamlanması, Açıklanmayan Borç Nedeniyle Tazmin veya Uyarlama Talebi Hangi Vakıa ve Delillerle Somutlaştırılmalıdır?

Devir kapsamının ve borç sorumluluğunun tespiti, gerekli sicil ve bildirimlerin tamamlanması, açıklanmayan borç nedeniyle tazmin veya uyarlama, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Ticari İşletme Devrinde Borçların Geçişi bakımından uygulanacak ana kural, ispatlanması gereken maddi vakıalar ve doğru başvuru sırası nasıl belirlenir” sorusu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, 4857 Sayılı İş Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Ticari işletmenin aktif ve pasifleriyle devrinde işletmeye sürekli özgülenmiş unsurlar ile borçlar kanundaki bildirim veya ilan sonucuna göre devralana geçebilir; devredenin süreli müteselsil sorumluluğu ve özel izinler ayrıca incelenir.

Dosyanın ilk önceliği işletmeye ait her aktif, borç, sözleşme, çalışan ve izin için devir yöntemi, üçüncü kişi onayı ve sorumluluk süresini gösteren kapanış listesi hazırlamak, delil omurgası ise devir sözleşmesi ve envanter, ticaret sicili ilanı, alacaklı bildirimleri, ticari defterler, personel listesi, kira ve lisanslar, tapu-araç-sınai hak kayıtları, vergi-SGK borç dökümleri ve kapanış bilançosu ile Ticari İşletme Devrinde Borçların Geçişi uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Bildirim ve ilan gecikmeden tamamlanmalı; devredenin müteselsil sorumluluk süresi, alacağın muacceliyeti ve özel sicil tescilleri ayrı takvimde izlenmelidir. Devir kapsamının ve borç sorumluluğunun tespiti, gerekli sicil ve bildirimlerin tamamlanması, açıklanmayan borç nedeniyle tazmin veya uyarlama talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; tek sözleşmeyle tapu, ruhsat, marka ve tüm borçların üçüncü kişilere karşı kendiliğinden geçtiğini varsaymak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

Ticaret ve Şirketler Hukuku6 mevzuat, içtihat ve doktrin bağlantısıYayın ilkelerimiz
Ticari İşletme Devrinde Borçların Geçişi konulu makale görseli
Makale görseli
AYNI ALANDA
Ticaret ve Şirketler HukukuTicari Vekilin Yetkisi ve İşletme Sahibinin Sorumluluğu

Ticari Vekilin Yetkisi ve İşletme Sahibinin Sorumluluğu; Ticari vekil, işletmenin alışılmış bütün işlemleri için yetkilendirilebilir; taşınmaz devri, kambiyo taahhüdü veya ödünç alma gibi özel yetki gerektiren işlemlerde yetki belgesi ve üçüncü kişinin iyi niyeti belirleyicidir. Delil, başvuru sırası, süre ve karşı görüşlerle birlikte incelenmektedir.

İncele →
Ticaret ve Şirketler HukukuFatura İtirazı ve Ticari Defterlerle İspat

Fatura İtirazı ve Ticari Defterlerle İspat; Faturaya süresinde itiraz edilmemesi içeriğinin her unsurunu kesinleştirmez; sözleşmenin kurulması, mal veya hizmetin teslimi ve bedel borcu ticari defterler ile diğer deliller birlikte değerlendirilir. Delil, başvuru sırası, süre ve karşı görüşlerle birlikte incelenmektedir.

İncele →
Ticaret ve Şirketler HukukuÇekte İbraz Süreleri, Zamanaşımı ve Sebepsiz Zenginleşme

Çekte İbraz Süreleri, Zamanaşımı ve Sebepsiz Zenginleşme; Çek alacağı bakımından ibraz yeri ve düzenleme yerine göre kanuni süre, karşılıksızlık tespiti ve kambiyo zamanaşımı ayrı hesaplanır; kambiyo hakkı düşse bile düzenleyene karşı sebepsiz zenginleşme talebi belirli koşullarda korunabilir. Delil, başvuru sırası, süre ve karşı görüşlerle birlikte incelenmektedir.

İncele →