Kapsam
Yazı; scooterın hukukî konumunu, sürücü ve işletmeci yükümlülüklerini, cihaz ayıbını, diğer araç ve yol idaresi sorumluluğunu, bedensel zararı, delil ve sigorta yollarını ele alır.
Kısa Cevap
Elektrikli scooter kazasında sorumluluk yalnız sürücüye ait olmayabilir. Kural ihlali, cihaz bakımı, yol kusuru, başka araç veya yayanın davranışı ve işletmecinin organizasyonu zarara katkıları oranında incelenir.
Kazanın Tarafları ve Araç Niteliği
Kiralık veya kişisel scooter, motor gücü ve kullanım şekline göre trafik düzeni içinde değerlendirilir. Sürücü, işleten platform, üretici, çarpan araç sahibi ve yolun bakımından sorumlu idare aynı olayda farklı hukukî sebeplerle taraf olabilir.
Scooter Sürücüsünün Yükümlülüğü
Hız, geçiş yeri, yaya alanı, taşıma yasağı, görünürlük ve alkol gibi kurallara aykırılık kusur değerlendirmesine girer. Kask veya koruyucu ekipman eksikliği kazayı doğurmasa bile zararın artmasına etkisi yönünden tartışılabilir.
İşletmeci ve Bakım Sorumluluğu
Kiralama şirketi fren, lastik, aydınlatma ve hız sınırlama sistemini güvenli tutmalı; arızalı cihazı dolaşımdan çıkarmalı ve riskleri kullanıcıya açıkça bildirmelidir. Son bakım ve arıza bildirim kaydı kritik delildir.
Ürün Ayıbı ve Yazılım
Frenin kilitlenmesi, gazın takılı kalması, batarya yangını veya konum kilidinin yanlış çalışması üretim, tasarım ya da yazılım kusurundan kaynaklanabilir. Cihaz incelenmeden iade veya onarım yapılması teknik delili yok edebilir.
Yol, Araç ve Yaya Katkısı
Çukur, bozuk rögar, yetersiz işaretleme, hatalı park, kapı açma veya kontrolsüz yaya çıkışı kazanın ortak nedeni olabilir. Her davranışın çarpışmayı ve zararın ağırlığını ne ölçüde etkilediği uzman raporuyla ayrılır.
Zarar ve Başvuru
Tedavi gideri, geçici-sürekli iş göremezlik, bakım ihtiyacı, kazanç kaybı, eşya hasarı ve manevi zarar belgelenir. İlgili sigorta, işleten, sürücü, üretici veya idareye başvuru yolları olayın taraflarına göre birlikte planlanır.
Delil Planı ve İspat Yükü
Kaza tutanağı, kamera, fotoğraf ve konum-zaman kayıtları ile başlayan ispat planı, çok sayıda belge sunmak yerine her çekişmeli vakıayı doğru delille eşleştirmeyi gerektirir. İddianın dayanağı ile karşı tarafın muhtemel savunması iki ayrı sütunda kurulmalı; ispat yükünün kime ait olduğu ve delilin hangi kurumdan ne kadar süre içinde alınabileceği gösterilmelidir. Aşağıdaki kayıtlar bu nedenle birbirinin tekrarı değil, farklı vakıaları doğrulayan bir delil zinciridir.
Kaza Tutanağı, Kamera, Fotoğraf ve Konum-Zaman Kayıtları
Kaza tutanağı, kamera, fotoğraf ve konum-zaman kayıtları, yalnız dosyaya eklenecek bir kayıt değildir. Bu delilin hangi kurucu, engelleyici veya sona erdirici vakıayı gösterdiği; kim tarafından, hangi tarihte ve hangi işlem bağlamında oluşturulduğu dilekçede açıklanmalıdır. Belgenin tamamı görülmeden seçilmiş bir sayfa, ekran görüntüsü veya tarafça hazırlanmış özet üzerinden kesin sonuca gidilmemelidir.
Scooter sürüş kaydı, arıza bildirimi ve bakım geçmişi ile çapraz doğrulama yapılması, tarih, taraf, miktar ve işlem bağlantısındaki uyuşmazlıkları görünür kılar. Belge karşı tarafın veya üçüncü kişinin elindeyse ibraz talebi, kurum müzekkeresi, delil tespiti ya da bilirkişi incelemesi için hangi usul aracının kullanılacağı baştan belirlenmelidir. Elektronik kayıtlarda özgün dosya, zaman damgası, erişim geçmişi ve değişiklik izi korunmalı; hukuka aykırı elde edilen verinin ispat değeri ayrıca tartışılmalıdır.
Scooter Sürüş Kaydı, Arıza Bildirimi ve Bakım Geçmişi
Scooter sürüş kaydı, arıza bildirimi ve bakım geçmişi bakımından ilk soru, kaydın mevcut olup olmadığı değil hangi tartışmalı olguyu ispatlayabildiğidir. Düzenleyen kişi veya kurum, düzenleme amacı, kayıt dönemi ve karşı tarafa aidiyet açıkça belirlenmelidir. Belgenin içeriği iddiayı yalnız dolaylı biçimde destekliyorsa aradaki çıkarım zinciri gösterilmeli; yorum, belgenin kendi ifadesi gibi sunulmamalıdır.
Bu kayıt, hastane kayıtları, işgöremezlik belgeleri ve hasar faturaları ile birlikte okunduğunda anlatım ile dış kaynak arasındaki uyum denetlenebilir. Çelişki varsa belgenin aslı, dayanak kayıtları ve düzenleyenin açıklaması istenmeli; eksiklik bilirkişinin hukukî nitelendirme yapması beklenerek kapatılmamalıdır. Kişisel veri, ticari sır veya soruşturma gizliliği içeren bölümlerde dosyaya sunma yöntemi ile inceleme hakkı arasında ölçülü bir çözüm kurulmalıdır.
Hastane Kayıtları, İşgöremezlik Belgeleri ve Hasar Faturaları
Hastane kayıtları, işgöremezlik belgeleri ve hasar faturaları, zaman içinde değişebilen veya kaybolabilen bir delil niteliği taşıyabilir. Bu nedenle kaynağın korunması, talep tarihinin belgelenmesi ve mümkünse değiştirilemez örneğin alınması esasa ilişkin tartışmadan önce ele alınmalıdır. Sonradan oluşturulan açıklama ile olay anındaki kayıt birbirinden ayrılmalı; boşluklar varsayımla tamamlanmamalıdır.
Kaza tutanağı, kamera, fotoğraf ve konum-zaman kayıtları aynı olayın başka bir aşamasını gösteriyorsa iki kayıt arasındaki tarih ve işlem bağı kurulmalıdır. Delil, iddia sahibinin elinde değilse hangi makamdan hangi hukuki dayanakla isteneceği somutlaştırılmalı; ret hâlinde başvurulacak yol ve saklama süresi dosya notuna eklenmelidir. Güvenilirlik itirazı bekleniyorsa metadata, imza, mühür, log veya karşılaştırma örneği daha tahkikat başlamadan belirlenmelidir.
Dosyaya Konulacak Temel Kayıtlar
- Kaza tutanağı, kamera, fotoğraf ve konum-zaman kayıtları
- Scooter sürüş kaydı, arıza bildirimi ve bakım geçmişi
- Hastane kayıtları, işgöremezlik belgeleri ve hasar faturaları
Usul ve Başvuru Sırası
İlk usul adımı “cihaz kusuru iddiasında scooter kimliği belirlenip teknik incelemeye elverişli hâlde korunması istenir” olarak belirlenmiştir. Maddi hakkın varlığı ile bu hakkın hangi yol üzerinden korunacağı aynı soru değildir. Aşağıdaki sıra, somut olayın tarihine ve taraf sıfatlarına göre uyarlanmalı; zorunlu başvuru ile dava veya kanun yolu sürelerinin birbirini durdurup durdurmadığı ayrıca gösterilmelidir.
Usul Adımı: Cihaz Kusuru İddiasında Scooter Kimliği Belirlenip Teknik İncelemeye Elverişli Hâlde Korunması İstenir
Bu aşamada cihaz kusuru iddiasında scooter kimliği belirlenip teknik incelemeye elverişli hâlde korunması istenir. Amaç, uyuşmazlığın doğru taraflar arasında, doğru merci önünde ve incelenebilir bir talep sonucuyla yürütülmesini sağlamaktır. Görev, kesin yetki, dava şartı arabuluculuk, zorunlu idari başvuru, harç ve tebligat sorunları maddi haklılıktan ayrı denetlenmelidir. Bir usul şartının sonradan tamamlanıp tamamlanamayacağı varsayımla değil, özel hüküm ve güncel içtihatla belirlenmelidir.
“Cihaz kusuru iddiasında scooter kimliği belirlenip teknik incelemeye elverişli hâlde korunması istenir” adımı takvime işlendiğinde başvuru tarihi, teslim veya tebliğ belgesi, karşı tarafın cevabı ve varsa kesinleşme bilgisi aynı kayıt altında tutulmalıdır. Başvurunun yalnız yapılmış olması yeterli değildir; ileri sürülen vakıa ve taleplerin sonraki dava veya kanun yolunu daraltıp daraltmadığı da kontrol edilmelidir.
Usul Adımı: Kusur ve Bedensel Zarar İçin Trafik Tekniği ile Tıp Değerlendirmeleri Birbirinden Ayrılarak Raporlanır
İkinci adımda “kusur ve bedensel zarar için trafik tekniği ile tıp değerlendirmeleri birbirinden ayrılarak raporlanır” işlemi yürütülür. Bu aşamada yalnız kabul edilebilirlik değil, incelemenin hangi vakıa ve talepler üzerinde yürütüleceği de belirlenir. Taraf teşkili, delillerin hangi sırayla toplanacağı, uzman incelemesinin kapsamı ve esaslı itirazların kararda karşılanması birlikte planlanmalıdır. Bilirkişiden hukukî sonuç değil, özel veya teknik bilgi gerektiren maddi tespit istenmelidir.
“Kusur ve bedensel zarar için trafik tekniği ile tıp değerlendirmeleri birbirinden ayrılarak raporlanır” işleminin sonucu, sonraki başvuru veya infaz aşamasına elverişli bir belgeyle kayıt altına alınmalıdır. Kısmi kabul, feragat, sulh, ara karar veya ret varsa bunun hangi talebi ne ölçüde etkilediği açıkça işaretlenmeli; kanun yolu incelemesinde ileri sürülecek hata ilk derece aşamasındaki itirazla ilişkilendirilmelidir. Kişi, dönem, işlem ve tutar belirsizliği hükmün uygulanmasını güçleştireceğinden talep sonucu son kez bu aşamada denetlenmelidir.
Uygulama Sırası
- Cihaz kusuru iddiasında scooter kimliği belirlenip teknik incelemeye elverişli hâlde korunması istenir.
- Kusur ve bedensel zarar için trafik tekniği ile tıp değerlendirmeleri birbirinden ayrılarak raporlanır.
Süreler ve Hak Kaybı Riski
Süre Uyarısı
Kaza, işletmeci bildirimi, tedavi ve zararın kalıcılaştığı tarihler kaydedilir. Bu süre hesaplanırken olay, öğrenme, usulüne uygun bildirim, başvuru, ret, son tutanak ve karar tarihleri tek kronolojide fakat ayrı hukuki nitelikleriyle gösterilmelidir. Başlangıç kanıtlanamıyorsa yalnız son gün hesabı güvenli sonuç vermez; tebligat parçası, UETS kaydı, başvuru alındısı veya noter belgesi dosyaya alınmalıdır.
“Kaza, işletmeci bildirimi, tedavi ve zararın kalıcılaştığı tarihler kaydedilir” uyarısının zamanaşımı mı, hak düşürücü süre mi, usul süresi mi yoksa sözleşmesel bildirim süresi mi olduğu açıkça yazılmalıdır. Adli tatil, resmî tatil, elektronik tebligat, zorunlu arabuluculuk ve idari başvurunun etkisi her süre türünde aynı değildir.
Süre Uyarısı
Sigorta, idari başvuru ve tazminat süreleri sorumlu türüne göre ayrı izlenir. Bu ikinci zaman kuralı, ilk süreyle aynı başlangıca veya aynı sonuca sahip kabul edilmemelidir. Öğrenme ile tebliğ, muacceliyet ile zarar tarihi, karar ile kesinleşme farklı hukuki olaylardır. Her tarih için dayanak belge ve uygulanacak hüküm yazılmadan yapılan tek satırlık takvim, hak kaybını önlemeye yetmez.
“Sigorta, idari başvuru ve tazminat süreleri sorumlu türüne göre ayrı izlenir” uyarısı bakımından sürenin durması, kesilmesi veya yeniden başlaması ileri sürülüyorsa bunu doğuran başvurunun yetkili makama ve süresi içinde yapıldığı belgelenmelidir. Karşı tarafın süre itirazı bekleniyorsa alternatif başlangıç ihtimallerinin her biri ayrı hesaplanmalı; en erken biten güvenli tarih esas alınmalıdır. Acil koruma veya delil muhafazası mümkünse esas incelemenin tamamlanması beklenmeden ölçülü bir başvuru değerlendirilmelidir.
İleri Sürülebilecek Talepler
Bedensel ve maddi zararların kusur oranında tazmini ekseninde kurulacak talep stratejisinde asıl, terditli veya yardımcı sonuçlar; karşı tarafın savunması ve delil durumu gözetilerek ayrılmalıdır. Aşağıdaki korumaların aynı dosyada birlikte istenip istenemeyeceği görev, harç, hukuki yarar ve mükerrerlik yönünden denetlenmelidir.
Bedensel ve Maddi Zararların Kusur Oranında Tazmini
Bedensel ve maddi zararların kusur oranında tazmini talebi, sonuç bölümünde açık, hüküm kurulabilir ve uygulanabilir biçimde gösterilmelidir. Talebin dayandığı vakıa, uygulanacak hüküm, ispat aracı, başlangıç tarihi ve varsa miktar veya hesap yöntemi birbirinden ayrılmalıdır. Mahkemenin hukuki nitelendirme yetkisi, tarafın vakıayı ve istediği hukuki korumayı belirsiz bırakmasına imkân vermez.
Ayıplı cihaz bedeli, eşya hasarı ve koşulları varsa manevi tazminat ile ilişki ayrıca kurulmalıdır. Talepler birlikte hükme bağlanabiliyorsa yığılma; biri kabul edilmezse diğeri incelenecekse terdit; aynı hakkın seçimlik sonuçları söz konusuysa seçim sırası açıkça belirtilmelidir.
Ayıplı Cihaz Bedeli, Eşya Hasarı ve Koşulları Varsa Manevi Tazminat
Ayıplı cihaz bedeli, eşya hasarı ve koşulları varsa manevi tazminat isteminin asıl talebin reddine mi, başka bir hukukî nitelendirmeye mi yoksa giderilemeyen sonuca mı bağlandığı açıklanmalıdır. Konusu başlangıçta tam belirlenemiyorsa belirsizliğin nedeni ve incelemede kullanılacak veriler gösterilmeli; harç veya ferî sonuçlar ancak bu istem bakımından uygulanabiliyorsa ayrıca kurulmalıdır.
Bu sonuç, bedensel ve maddi zararların kusur oranında tazmini talebiyle aynı zarar veya edimi iki kez karşılamamalıdır. Geçici koruma isteniyorsa güncel tehlike, yaklaşık ispat, teminat ve ölçülülük ayrıca gerekçelendirilmelidir. Kabul hâlinde hükmün hangi kişi veya kayıt üzerinde, hangi dönem ve kapsamla uygulanacağı talep sonucundan anlaşılabilmelidir.
Talep Kontrolü
- Bedensel ve maddi zararların kusur oranında tazmini
- Ayıplı cihaz bedeli, eşya hasarı ve koşulları varsa manevi tazminat
Sık Sorulan Uygulama Soruları
Kasksız Olmak Bütün Tazminatı Engeller Mi?
Hayır. Kasksızlığın kazanın oluşumuna veya zararın artmasına somut etkisi varsa indirim tartışılabilir.
Kiralık Scooterın Freni Tutmadıysa Ne Yapmalıyım?
Cihaz numarası, uygulama kaydı ve arıza bildirimi korunmalı; mümkünse cihaz teknik inceleme öncesi değiştirilmemelidir.
Çukur Nedeniyle Düştüm, Belediye Sorumlu Mu?
Yolun bakım sorumlusu, kusurun öngörülebilirliği ve sürücünün hızı birlikte incelenir; idare tek başına otomatik sorumlu olmaz.
Yayaya Çarpan Scooter İçin Sigorta Var Mı?
Cihaz ve işletme modeline göre mevcut poliçeler araştırılır; sigorta bulunmaması sürücü veya işletenin kişisel sorumluluğunu kaldırmaz.
Doğrulanmış Kanun Dayanağı
6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.49/1
“Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür.” — Alıntının yeri: Türk Borçlar Kanunu m.49/1.
Kanun alıntısı 2026-08-31 tarihinde TBMM, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kabul metni, m.49/1 üzerinden doğrulanmıştır. Güncel kanun metni somut olayın tarihi ve geçiş hükümleriyle birlikte ayrıca kontrol edilmelidir. Kaza yeri, yol bölümü, sürüş yönü, hız ve fren verisi, kiralama oturumu, cihaz bakımı, kamera ve sağlık kayıtları derhal korunmalıdır. E-skuterin Karayolları Trafik Kanunundaki özel sınıflandırması nedeniyle motorlu araç işleten sorumluluğu otomatik varsayılmamalı; TBK ve özel düzenlemeler birlikte, güncel metinleriyle incelenmelidir.
Doktrindeki Yaklaşımlar
Zeytun Bildirici; Seyitali İlyas; Engin Kepenek; Yalcin Albayrak: Kentsel Mekânda E-Skuter Kullanımına İlişkin Türkiye ve Dünyada Yapılan Yasal Düzenleme Örnekleri
E-skuterin yaygın mikromobilite aracı hâline gelmesi, yol kullanımından işletme modeline kadar özel kurallar doğurmuştur; sorumluluk incelemesi bu statü ile genel haksız fiil hükümlerini birlikte ele almalıdır.
“Elektrikli skuterlerin son yıllarda dünyada en sık kullanılan mikromobilite araçlarından biri olması, kentsel alanda kullanımı kapsamında uygun mevzuat arayışını beraberinde getirmiştir.” — Alıntının yeri: Öz, ilk cümle.
Künye: Zeytun Bildirici; Seyitali İlyas; Engin Kepenek; Yalcin Albayrak, “Kentsel Mekânda E-Skuter Kullanımına İlişkin Türkiye ve Dünyada Yapılan Yasal Düzenleme Örnekleri”, Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi, 2024, C. 7, S. 1, s. 31-42. Kalıcı yayın bağlantısı. Doğrulama tarihi: 2026-08-31. Öğretideki görüş bağlayıcı kural olmayıp kanun, içtihat ve somut olayla birlikte değerlendirilmelidir.
Doğrulanmış İçtihat
Anayasa Mahkemesi Genel Kurul - Norm Denetimi, E. E.2025/155, K. K.2025/256, 11.12.2025
“motorlu bisiklet sürücülerinin hukuki sorumluluğunun anılan Kanun kapsamı dışında tutularak genel hükümlere tabi tutulmasının” — Alıntının yeri: Esas incelemesi, Karayolları Trafik Kanunu m. 103'teki ‘motorlu bisiklet’ ibaresinin değerlendirilmesi.
Kararın sonucu: Motorlu bisiklet sürücülerinin hukuki sorumluluğunu genel hükümlere tabi tutan kuralın Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın reddine karar verildi. Alıntı ve künye, 31.08.2026 tarihinde resmî karar tam metninden doğrulanmıştır. Kararın sonucu ile gerekçedeki bu cümle birlikte okunmalı; somut olayın maddi vakıaları farklı bir dosyaya kendiliğinden taşınmamalıdır.
Somut olayla benzerlik: Küçük motorlu taşıt kazalarında özel trafik sorumluluğu ile genel hükümlerin sınırının belirlenmesi, elektrikli skuter kazasında uygulanacak sorumluluk rejimini ayırırken kullanılabilir.
Kararın uygulanma sınırı: İncelenen araç motorlu bisiklettir, elektrikli skuter değildir; karar bireysel kaza, paylaşımlı skuter platformu, sürücü kusuru, işleten veya sigorta sorumluluğunu çözmemiştir.
Kaynakça
- Güncel mevzuat, karar ve öğretideki görüşler somut olayın tarihi esas alınarak ayrıca doğrulanmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay bakımından hukuki görüş veya taahhüt niteliğinde değildir.