Askerlik Nedeniyle Fesih ve Kıdem Tazminatı

Kapsam

Sevk ve celp belgesi, bedelli askerlik, fesih tarihi, makul süre, kıdem ve ihbar, kullanılmayan izin, terhis sonrası başvuru, yeniden işe alma yükümlülüğü ve delil ele alınır. Muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle iş sözleşmesini sona erdiren ve en az bir yıllık kıdemi bulunan işçi 1475 sayılı Kanun m.14 kapsamında kıdem tazminatına hak kazanabilir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, askerlik nedeniyle fesih ve kıdem tazminatı konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Hukukî Sorunun Çerçevesi ve Ayrımlar

İncelemenin ilk ölçütü “muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle iş sözleşmesini sona erdiren ve en az bir yıllık kıdemi bulunan işçi 1475 sayılı kanun m.14 kapsamında kıdem tazminatına hak kazanabilir” kuralıdır. Fesih ile askerlik hizmeti arasında gerçek nedensellik bulunmalı; sevk tarihi, teslim tarihi ve işten ayrılış belgesiyle doğrulanmalıdır. Ayrıca “askerlik nedeniyle işçinin feshi ihbar tazminatı hakkı doğurmaz; terhis sonrası işe dönüş talebi ise kıdem tazminatından farklı koşul ve süreye tabidir” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Askerlik Nedeniyle Fesih ve Kıdem Tazminatı bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

1475 Sayılı İş Kanunu: m.14/1

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla” — Alıntının yeri: 1475 sayılı İş Kanunu m.14/1, askerlik bendi

Bu alıntı, TBMM, 1475 sayılı İş Kanunu kabul metni, m.14/1 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Askerlik nedeniyle fesih ve kıdem tazminatı kapsamında m.14/1 hükümleri muvazzaf askerlik nedeniyle kıdem bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İş Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

4857 Sayılı İş Kanunu: m.31, 32, 59

Askerlik nedeniyle fesih ve kıdem tazminatı kapsamında m.31, 32, 59 hükümleri askerlik sonrası işe alma, ücret ve izin bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İş Mahkemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu: m.3-6

Askerlik nedeniyle fesih ve kıdem tazminatı kapsamında m.3-6 hükümleri dava şartı ve yargılama yolu bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İş Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Mehmet Şükrü Yıldız: 7179 Sayılı Kanun ile Sürekli Hale Getirilen Bedelli Askerlik Düzenlemesinin İş Hukukuna Yansımaları

Askerlik nedeniyle fesihte hizmetin niteliği ve fesihle askerlik arasındaki nedensellik değerlendirilmelidir; sürekli bedelli askerlik düzeni bu ayrımı ayrıca önemli kılar. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“7179 sayılı Kanunun bedelli askerliğe ilişkin düzenlemesinde işçinin iş sözleşmesinin durumunun ne olacağına ilişkin herhangi bir hükme yer verilmemiştir.” — Alıntının yeri: Öz

Askerlik nedeniyle fesih ve kıdem tazminatı konusunda yararlanılan eser: Mehmet Şükrü Yıldız, “7179 Sayılı Kanun ile Sürekli Hale Getirilen Bedelli Askerlik Düzenlemesinin İş Hukukuna Yansımaları”, Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2021, C. 7, S. 1, s. 195-226. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

En az bir yıllık kıdem, sevk belgesi ve fesihle muvazzaf askerlik arasındaki makul nedensel bağ kurulmalıdır. Kıdem alacağı için önce zorunlu iş arabuluculuğu, sonra iş mahkemesi yolu izlenir; beş yıllık zamanaşımı fesih tarihinden işler. Askerlik sonrası 4857 m.31'deki işe alma talebi iki aylık başvuru süresi ve işverenin şartları yönünden kıdem talebinden ayrı değerlendirilmelidir. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; mevzuat alıntısı aşağıda gösterilen TBMM kabul/değişiklik metniyle kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Ancak MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından bu doğrulama güncel konsolide metin veya yürürlük doğrulaması değildir; güncel metin, yürürlük ve olay tarihi ayrıca kontrol edilmelidir.

Uygulanacak Ölçütler

Muvazzaf Askerlik Hizmeti Nedeniyle İş Sözleşmesini Sona Erdiren ve En Az Bir Yıllık Kıdemi Bulunan İşçi 1475 Sayılı Kanun m.14 Kapsamında Kıdem Tazminatına Hak Kazanabilir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için askerlik sevk veya celp belgesi ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E. 2017/16386, K. 2018/23401 yönünden muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle iş sözleşmesini sona erdiren ve en az bir yıllık kıdemi bulunan işçi 1475 sayılı Kanun m.14 kapsamında kıdem tazminatına hak kazanabilir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Fesih ile Askerlik Hizmeti Arasında Gerçek Nedensellik Bulunmalı; Sevk Tarihi, Teslim Tarihi ve İşten Ayrılış Belgesiyle Doğrulanmalıdır.

“Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E. 2017/16386, K. 2018/23401 yönünden fesih ile askerlik hizmeti arasında gerçek nedensellik bulunmalı; sevk tarihi, teslim tarihi ve işten ayrılış belgesiyle doğrulanmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok fesih bildirimi ve ulaşma kaydı ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Askerlik Nedeniyle İşçinin Feshi İhbar Tazminatı Hakkı Doğurmaz; Terhis Sonrası İşe Dönüş Talebi İse Kıdem Tazminatından Farklı Koşul ve Süreye Tabidir.

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E. 2017/16386, K. 2018/23401 yönünden askerlik nedeniyle işçinin feshi ihbar tazminatı hakkı doğurmaz; terhis sonrası işe dönüş talebi ise kıdem tazminatından farklı koşul ve süreye tabidir. Bu ölçüt özellikle SGK işten ayrılış bildirgesi üzerinden sınanır. Bildirimin ispatlı yapılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlık bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak ihtimalini güçlendirebilir.

Somut Uyuşmazlık İncelemesinde Maddi Hak, Görevli Merci, Süre, İspat Yükü ve Uygulanabilir Talep Sonucu Birbirinden Ayrılarak Denetlenmelidir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için ücret, kıdem ve yan hak kayıtları ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E. 2017/16386, K. 2018/23401 yönünden somut uyuşmazlık incelemesinde maddi hak, görevli merci, süre, ispat yükü ve uygulanabilir talep sonucu birbirinden ayrılarak denetlenmelidir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

İspat Planı ve Deliller

Askerlik Sevk veya Celp Belgesi.

Bu delil öncelikle “muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle iş sözleşmesini sona erdiren ve en az bir yıllık kıdemi bulunan işçi 1475 sayılı kanun m.14 kapsamında kıdem tazminatına hak kazanabilir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E. 2017/16386, K. 2018/23401 yönünden askerlik sevk veya celp belgesi” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Fesih Bildirimi ve Ulaşma Kaydı.

“Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E. 2017/16386, K. 2018/23401 yönünden fesih bildirimi ve ulaşma kaydı” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken fesih bildirimi ve ulaşma kaydı ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

SGK İşten Ayrılış Bildirgesi.

“Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E. 2017/16386, K. 2018/23401 yönünden SGK işten ayrılış bildirgesi” kaydı, “Askerlik nedeniyle işçinin feshi ihbar tazminatı hakkı doğurmaz; terhis sonrası işe dönüş talebi ise kıdem tazminatından farklı koşul ve süreye tabidir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Ücret, Kıdem ve Yan Hak Kayıtları.

Bu delil öncelikle “somut uyuşmazlık incelemesinde maddi hak, görevli merci, süre, ispat yükü ve uygulanabilir talep sonucu birbirinden ayrılarak denetlenmelidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E. 2017/16386, K. 2018/23401 yönünden ücret, kıdem ve yan hak kayıtları” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Terhis Belgesi ile Yeniden İşe Başvuru Yazısı.

“Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E. 2017/16386, K. 2018/23401 yönünden terhis belgesi ile yeniden işe başvuru yazısı” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken terhis belgesi ile yeniden işe başvuru yazısı ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Görevli Merci ve Başvuru Sırası

Askerlik Türü ve Sevk Tarihinin Doğrulanması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; askerlik sevk veya celp belgesi ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E. 2017/16386, K. 2018/23401 yönünden askerlik türü ve sevk tarihinin doğrulanması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Fesih ile Askerlik Bağının Açık Kurulması.

“Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E. 2017/16386, K. 2018/23401 yönünden fesih ile askerlik bağının açık kurulması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik fesih bildirimi ve ulaşma kaydı, somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Bildirimin İspatlı Yapılması.

“Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E. 2017/16386, K. 2018/23401 yönünden bildirimin ispatlı yapılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. SGK işten ayrılış bildirgesi dosyaya alınmalı ve somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Kıdem ve Diğer İşçilik Alacaklarının Hesaplanması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; ücret, kıdem ve yan hak kayıtları ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E. 2017/16386, K. 2018/23401 yönünden kıdem ve diğer işçilik alacaklarının hesaplanması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Terhis Sonrası İşe Dönüş Hakkının Ayrı İzlenmesi.

“Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E. 2017/16386, K. 2018/23401 yönünden terhis sonrası işe dönüş hakkının ayrı izlenmesi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik terhis belgesi ile yeniden işe başvuru yazısı, somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Sürelerin Hesabı

Fesih Askerlik Hizmetiyle Makul Zaman Bağı İçinde Yapılmalı; Terhis Sonrası Yeniden İşe Başvuru İçin İş Kanunu m.31'deki Süre Ayrıca Kaçırılmamalıdır.

“Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E. 2017/16386, K. 2018/23401 yönünden fesih askerlik hizmetiyle makul zaman bağı içinde yapılmalı; terhis sonrası yeniden işe başvuru için İş Kanunu m.31'deki süre ayrıca kaçırılmamalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Askerlik türü ve sevk tarihinin doğrulanması yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Zorunlu Ön Başvuru, Özel Şikayet veya İtiraz Yolu Varsa Genel Dava Yolundan Önce ve Kendi Süresinde Tamamlanmalıdır.

“Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E. 2017/16386, K. 2018/23401 yönünden somut uyuşmazlık bakımından zorunlu ön başvuru, özel şikayet veya itiraz yolu varsa genel dava yolundan önce ve kendi süresinde tamamlanmalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Somut Dosyada Tebliğ, Öğrenme, Elektronik Başvuru ve İşlem Tarihleri Resmi Kayıtla Doğrulanmalı; Süre Hesabı Varsayıma Bırakılmamalıdır.

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E. 2017/16386, K. 2018/23401 yönünden somut dosyada tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmi kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Talep Sonucunun Kurulması

Askerlik Nedeniyle Doğan Kıdem Tazminatının Tahsili.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E. 2017/16386, K. 2018/23401 yönünden askerlik nedeniyle doğan kıdem tazminatının tahsili olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil askerlik sevk veya celp belgesi, temel ölçüt ise “muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle iş sözleşmesini sona erdiren ve en az bir yıllık kıdemi bulunan işçi 1475 sayılı kanun m.14 kapsamında kıdem tazminatına hak kazanabilir” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Yönünden Ölçülü Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E. 2017/16386, K. 2018/23401 yönünden somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Fesih bildirimi ve ulaşma kaydı bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Hukuka Aykırılığın Etkilerinin Giderilmesi.

“Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E. 2017/16386, K. 2018/23401 yönünden somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi” talebi, “Askerlik nedeniyle işçinin feshi ihbar tazminatı hakkı doğurmaz; terhis sonrası işe dönüş talebi ise kıdem tazminatından farklı koşul ve süreye tabidir” koşuluyla ve SGK işten ayrılış bildirgesi deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/16386, K. 2018/23401, 05.11.2018 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“İşçinin muvazzaf askerlik celp döneminden makul bir süre önce ayrılması da mümkün görülmelidir.” — Alıntının yeri: Gerekçe; askerlik nedeniyle fesih ile sevk tarihi arasındaki makul süre paragrafı

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: bozma.

Askerlik nedeniyle fesih ve kıdem tazminatı bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Muvazzaf askerlik nedeniyle fesihte işçinin celpten makul süre önce ayrılması mümkündür; makullük somut olayın tarihleri ve aradaki faaliyetler üzerinden belirlenir. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: İşçinin fesih tarihi ile askerlik sevk tarihi arasındaki iki ay sekiz günlük sürenin kıdem tazminatı hakkını ortadan kaldırıp kaldırmadığı doğrudan incelenmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Karar iki ay sekiz günü somut olayda makul bulmuştur; herkes için değişmez bir azami süre koymamış ve arada başka işte çalışma bulunmadığını gözetmiştir.

Karşı Görüşler ve Ret Riskleri

Sevk Tarihiyle İlgisiz Erken veya Geç Bir Ayrılışı Belgesiz Biçimde Askerlik Feshi Saymak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E. 2017/16386, K. 2018/23401 yönünden sevk tarihiyle ilgisiz erken veya geç bir ayrılışı belgesiz biçimde askerlik feshi saymak”. Bu savunmaya verilecek cevap, askerlik sevk veya celp belgesi delili ve “Muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle iş sözleşmesini sona erdiren ve en az bir yıllık kıdemi bulunan işçi 1475 sayılı Kanun m.14 kapsamında kıdem tazminatına hak kazanabilir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Görev ve Süre Ayrımını Belgeye Bağlamamak.

“Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E. 2017/16386, K. 2018/23401 yönünden somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Maddi Vakıa ile Hukuki Nitelendirmeyi Aynı Cümlede Varsaymak.

“Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E. 2017/16386, K. 2018/23401 yönünden somut uyuşmazlık bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Bildirimin ispatlı yapılması aşamasında SGK işten ayrılış bildirgesi kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Araştırmasında Güncel Resmi Metin Yerine İkincil Özetle Yetinmek.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E. 2017/16386, K. 2018/23401 yönünden somut uyuşmazlık araştırmasında güncel resmi metin yerine ikincil özetle yetinmek”. Bu savunmaya verilecek cevap, ücret, kıdem ve yan hak kayıtları delili ve “somut uyuşmazlık incelemesinde maddi hak, görevli merci, süre, ispat yükü ve uygulanabilir talep sonucu birbirinden ayrılarak denetlenmelidir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Talep Sonucunu Kabul Halinde Uygulanamayacak Belirsizlikte Kurmak.

“Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E. 2017/16386, K. 2018/23401 yönünden somut uyuşmazlık talep sonucunu kabul halinde uygulanamayacak belirsizlikte kurmak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• askerlik sevk veya celp belgesi
• fesih bildirimi ve ulaşma kaydı
• SGK işten ayrılış bildirgesi
• ücret, kıdem ve yan hak kayıtları
• terhis belgesi ile yeniden işe başvuru yazısı

• askerlik türü ve sevk tarihinin doğrulanması
• fesih ile askerlik bağının açık kurulması
• bildirimin ispatlı yapılması
• kıdem ve diğer işçilik alacaklarının hesaplanması
• terhis sonrası işe dönüş hakkının ayrı izlenmesi

• Süre çizelgesinde Fesih askerlik hizmetiyle makul zaman bağı içinde yapılmalı; terhis sonrası yeniden işe başvuru için İş Kanunu m.31'deki süre ayrıca kaçırılmamalıdır. Askerlik Nedeniyle Fesih ve Kıdem Tazminatı bakımından zorunlu ön başvuru, özel şikayet veya itiraz yolu varsa genel dava yolundan önce ve kendi süresinde tamamlanmalıdır. Askerlik Nedeniyle Fesih ve Kıdem Tazminatı dosyasında tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmi kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Askere Gidecek İşçi Sözleşmesini Ne Zaman ve Hangi Belgeyle Sona Erdirmeli; Askerlik ile Fesih Arasında Ne Ölçüde Yakınlık Aranır?

Muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle iş sözleşmesini sona erdiren ve en az bir yıllık kıdemi bulunan işçi 1475 sayılı Kanun m.14 kapsamında kıdem tazminatına hak kazanabilir. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; askerlik sevk veya celp belgesi ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

Askerlik Sevk veya Celp Belgesi ile Bağlantılı Kayıtların Güvenilirliği Nasıl Denetlenir?

Askerlik sevk veya celp belgesi, fesih bildirimi ve ulaşma kaydı, SGK işten ayrılış bildirgesi birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Askerlik Nedeniyle Fesih ve Kıdem Tazminatı Bakımından İlk Usul Adımı Hangisidir?

Askerlik türü ve sevk tarihinin doğrulanması; fesih ile askerlik bağının açık kurulması; bildirimin ispatlı yapılması; kıdem ve diğer işçilik alacaklarının hesaplanması; terhis sonrası işe dönüş hakkının ayrı izlenmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Askerlik Nedeniyle Fesih ve Kıdem Tazminatı Bakımından Süre Çizelgesi Hangi Tarihler Esas Alınarak Hazırlanmalıdır?

Fesih askerlik hizmetiyle makul zaman bağı içinde yapılmalı; terhis sonrası yeniden işe başvuru için İş Kanunu m.31'deki süre ayrıca kaçırılmamalıdır. Somut uyuşmazlık bakımından zorunlu ön başvuru, özel şikayet veya itiraz yolu varsa genel dava yolundan önce ve kendi süresinde tamamlanmalıdır. Somut dosyada tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmi kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Askerlik Nedeniyle Doğan Kıdem Tazminatının Tahsili ile Diğer İstemler Nasıl Ayrılır?

Askerlik nedeniyle doğan kıdem tazminatının tahsili, somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma, somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Askere gidecek işçi sözleşmesini ne zaman ve hangi belgeyle sona erdirmeli; askerlik ile fesih arasında ne ölçüde yakınlık aranır” sorusu, 1475 Sayılı İş Kanunu, 4857 Sayılı İş Kanunu, 7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle iş sözleşmesini sona erdiren ve en az bir yıllık kıdemi bulunan işçi 1475 sayılı Kanun m.14 kapsamında kıdem tazminatına hak kazanabilir.

Dosyanın ilk önceliği askerlik türü ve sevk tarihinin doğrulanması, delil omurgası ise askerlik sevk veya celp belgesi ile fesih bildirimi ve ulaşma kaydı arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Fesih askerlik hizmetiyle makul zaman bağı içinde yapılmalı; terhis sonrası yeniden işe başvuru için İş Kanunu m.31'deki süre ayrıca kaçırılmamalıdır. Askerlik nedeniyle doğan kıdem tazminatının tahsili talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; sevk tarihiyle ilgisiz erken veya geç bir ayrılışı belgesiz biçimde askerlik feshi saymak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/16386, K. 2018/23401, 05.11.2018 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Muvazzaf askerlik nedeniyle fesihte işçinin celpten makul süre önce ayrılması mümkündür; makullük somut olayın tarihleri ve aradaki faaliyetler üzerinden belirlenir.
• 1475 Sayılı İş Kanunu — m.14/1
• TBMM, 1475 sayılı İş Kanunu kabul metni, m.14/1 — alıntı yeri: 1475 sayılı İş Kanunu m.14/1, askerlik bendi
• 4857 Sayılı İş Kanunu — m.31, 32, 59
• 7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu — m.3-6
• Mehmet Şükrü Yıldız, “7179 Sayılı Kanun ile Sürekli Hale Getirilen Bedelli Askerlik Düzenlemesinin İş Hukukuna Yansımaları”, Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2021, C. 7, S. 1, s. 195-226
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru