Arabuluculuk Başvurusunun Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreye Etkisi

Kapsam

Dava şartı ve ihtiyari arabuluculukta farklı kanuni başlangıçlar, taraf ve talep kapsamı, son tutanak veya sona erme kaydı ve özel dava süreleri ayrı incelenir. Süre koruması gerçek uyuşmazlık ve taraf yanında arabuluculuk rejimine de bağlıdır: dava şartında büro başvurusundan son tutanağa, ihtiyaride m.16/1 uyarınca başlayan süreçten sona ermeye kadar dönem hesaptan çıkarılır; süre sıfırdan başlamaz. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, arabuluculuk başvurusunun zamanaşımı ve hak düşürücü süreye etkisi konusunda 3 Kasım 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Hukukî Sorunun Çerçevesi ve Ayrımlar

İncelemenin ilk ölçütü “süre koruması gerçek uyuşmazlık ve taraf yanında arabuluculuk rejimine de bağlıdır: dava şartında büro başvurusundan son tutanağa, ihtiyaride m.16/1 uyarınca başlayan süreçten sona ermeye kadar dönem hesaptan çıkarılır; süre sıfırdan başlamaz” kuralıdır. Dava şartında resmi büro başvurusu ve son tutanak tarihleri; ihtiyaride m.16/1 kanuni başlangıcını gösteren davet, devam anlaşması ve tutanak veya mahkemedeki kabul/beyan kayıtları ile sona erme tarihi belirlenerek her talep için ayrı süre tablosu yapılmalıdır. Ayrıca “talebin hukuki adının yanlış yazılması her zaman korumayı kaldırmaz; ancak tamamen farklı maddi ilişki veya borçlu için süre durmaz” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Arabuluculuk Başvurusunun Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreye Etkisi bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu: m.16/2

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Arabuluculuk sürecinin başlamasından sona ermesine kadar geçirilen süre, zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesaplanmasında dikkate alınmaz.” — Alıntının yeri: Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.16/2

Bu alıntı, Mevzuat Bilgi Sistemi, Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.16/2 resmî metni üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Alıntı 31.08.2026 tarihli güncel metni gösterir; somut olayın tarihindeki düzenleme ve geçiş hükümleri ayrıca kontrol edilmelidir.

Arabuluculuk başvurusunun zamanaşımı ve hak düşürücü süreye etkisi kapsamında m.16/2 hükümleri sürelerin durması ve dava şartı bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.146-161

Arabuluculuk başvurusunun zamanaşımı ve hak düşürücü süreye etkisi kapsamında m.146-161 hükümleri zamanaşımı genel hükümleri bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.114-115

Arabuluculuk başvurusunun zamanaşımı ve hak düşürücü süreye etkisi kapsamında m.114-115 hükümleri dava şartı ve usul sonucu bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Gizem Ersen Perçin: Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yöntemlerinden Arabuluculuğun Hukuksal Düzenlemelerdeki Yeri

Çalışma, arabuluculuğun dava hakkı ve süreler üzerindeki koruyucu etkisini karşılaştırmalı biçimde inceler. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“Bu düzenleme ile arabuluculuk faaliyetinin uzaması nedeniyle tarafların yerel mahkemelere başvurmaları ve haklarını aramaları bakımından herhangi bir hak kaybına uğramalarının önü kesilmiş olmaktadır.” — Alıntının yeri: Tam metin, s. 198

Arabuluculuk başvurusunun zamanaşımı ve hak düşürücü süreye etkisi konusunda yararlanılan eser: Gizem Ersen Perçin, “Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yöntemlerinden Arabuluculuğun Hukuksal Düzenlemelerdeki Yeri”, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, 2011, C. 31, S. 2, s. 177-201. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

İhtiyari arabuluculukta HUAK m.16'daki başlangıç olayı, dava şartı arabuluculukta ise arabuluculuk bürosuna başvuru ile son tutanak arasındaki özel durma düzenlemesi esas alınır. Süre sıfırlanmaz; hesaba katılmayan dönem çıkarıldıktan sonra kalan süre işler. Başvurudaki taraf ve talep kapsamı doğru kurulmalı, son tutanaktan sonra alttaki uyuşmazlığın görev-yetki ve dava açma süresi ayrıca hesaplanmalıdır.

Uygulanacak Ölçütler

Süre koruması gerçek uyuşmazlık ve taraf yanında arabuluculuk rejimine de bağlıdır: dava şartında büro başvurusundan son tutanağa, ihtiyaride m.16/1 uyarınca başlayan süreçten sona ermeye kadar dönem hesaptan çıkarılır; süre sıfırdan başlamaz.

“Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2025/1536, K. 2025/2926 yönünden süre koruması gerçek uyuşmazlık ve taraf yanında arabuluculuk rejimine de bağlıdır: dava şartında büro başvurusundan son tutanağa, ihtiyaride m.16/1 uyarınca başlayan süreçten sona ermeye kadar dönem hesaptan çıkarılır; süre sıfırdan başlamaz” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok dava şartı büro başvuru ve son tutanak kayıtları ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve arabuluculuk tamamlanınca zamanaşımının bütünüyle yeniden başladığını varsaymak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Dava şartında resmi büro başvurusu ve son tutanak tarihleri; ihtiyaride m.16/1 kanuni başlangıcını gösteren davet, devam anlaşması ve tutanak veya mahkemedeki kabul/beyan kayıtları ile sona erme tarihi belirlenerek her talep için ayrı süre tablosu yapılmalıdır.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2025/1536, K. 2025/2926 yönünden dava şartında resmi büro başvurusu ve son tutanak tarihleri; ihtiyaride m.16/1 kanuni başlangıcını gösteren davet, devam anlaşması ve tutanak veya mahkemedeki kabul/beyan kayıtları ile sona erme tarihi belirlenerek her talep için ayrı süre tablosu yapılmalıdır. Bu ölçüt özellikle taraf ve uyuşmazlık kapsamı üzerinden sınanır. İlgili rejimin kanuni başlangıcının ve sona ermenin belgelenmesi tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak ihtimalini güçlendirebilir.

Talebin hukuki adının yanlış yazılması her zaman korumayı kaldırmaz; ancak tamamen farklı maddi ilişki veya borçlu için süre durmaz.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için ihtiyari süreçte davet ve devam anlaşması tutanağı ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2025/1536, K. 2025/2926 yönünden talebin hukuki adının yanlış yazılması her zaman korumayı kaldırmaz; ancak tamamen farklı maddi ilişki veya borçlu için süre durmaz” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Somut uyuşmazlık incelemesinde görev, süre, ispat yükü, gerekçe ve ölçülülük birbirinden ayrılarak denetlenmelidir.

“Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2025/1536, K. 2025/2926 yönünden somut uyuşmazlık incelemesinde görev, süre, ispat yükü, gerekçe ve ölçülülük birbirinden ayrılarak denetlenmelidir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok dava sonrası mahkemede kabul, yazılı beyan veya duruşma tutanağı ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlık araştırmasında resmi kaynağın güncel metni yerine ikincil özetle yetinmek savunması da ayrıca incelenmelidir.

İspat Planı ve Deliller

Dava Şartı Büro Başvuru ve Son Tutanak Kayıtları.

“Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2025/1536, K. 2025/2926 yönünden dava şartı büro başvuru ve son tutanak kayıtları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken dava şartı büro başvuru ve son tutanak kayıtları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Taraf ve Uyuşmazlık Kapsamı.

“Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2025/1536, K. 2025/2926 yönünden taraf ve uyuşmazlık kapsamı” kaydı, “Dava şartında resmi büro başvurusu ve son tutanak tarihleri; ihtiyaride m.16/1 kanuni başlangıcını gösteren davet, devam anlaşması ve tutanak veya mahkemedeki kabul/beyan kayıtları ile sona erme tarihi belirlenerek her talep için ayrı süre tablosu yapılmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

İhtiyari Süreçte Davet ve Devam Anlaşması Tutanağı.

Bu delil öncelikle “talebin hukuki adının yanlış yazılması her zaman korumayı kaldırmaz; ancak tamamen farklı maddi ilişki veya borçlu için süre durmaz” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2025/1536, K. 2025/2926 yönünden ihtiyari süreçte davet ve devam anlaşması tutanağı” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Dava Sonrası Mahkemede Kabul, Yazılı Beyan veya Duruşma Tutanağı.

“Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2025/1536, K. 2025/2926 yönünden dava sonrası mahkemede kabul, yazılı beyan veya duruşma tutanağı” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken dava sonrası mahkemede kabul, yazılı beyan veya duruşma tutanağı ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Asıl Süre, Kesilme, Durma ve Sona Erme Belgeleri.

“Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2025/1536, K. 2025/2926 yönünden asıl süre, kesilme, durma ve sona erme belgeleri” kaydı, “Süre koruması gerçek uyuşmazlık ve taraf yanında arabuluculuk rejimine de bağlıdır: dava şartında büro başvurusundan son tutanağa, ihtiyaride m.16/1 uyarınca başlayan süreçten sona ermeye kadar dönem hesaptan çıkarılır; süre sıfırdan başlamaz” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Görevli Merci ve Başvuru Sırası

Her Talepte Dava Şartı veya İhtiyari Rejimin Belirlenmesi.

“Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2025/1536, K. 2025/2926 yönünden her talepte dava şartı veya ihtiyari rejimin belirlenmesi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik dava şartı büro başvuru ve son tutanak kayıtları, arabuluculuk nedeniyle sürenin korunduğunun kabulü talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

İlgili Rejimin Kanuni Başlangıcının ve Sona Ermenin Belgelenmesi.

“Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2025/1536, K. 2025/2926 yönünden ilgili rejimin kanuni başlangıcının ve sona ermenin belgelenmesi” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Taraf ve uyuşmazlık kapsamı dosyaya alınmalı ve somut uyuşmazlık yönünden geçici hukuki koruma talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Başvuru Kapsamıyla Taraf ve Taleplerin Eşleştirilmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; ihtiyari süreçte davet ve devam anlaşması tutanağı ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2025/1536, K. 2025/2926 yönünden başvuru kapsamıyla taraf ve taleplerin eşleştirilmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Hesaptan Çıkarılan Dönem ile Kalan Sürenin Hesaplanması.

“Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2025/1536, K. 2025/2926 yönünden hesaptan çıkarılan dönem ile kalan sürenin hesaplanması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik dava sonrası mahkemede kabul, yazılı beyan veya duruşma tutanağı, somut uyuşmazlıkta işlem, sözleşme veya kararın hukuki etkisinin tespiti talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

İşe İade Gibi Özel Dava Sürelerinin Ayrıca Korunması.

“Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2025/1536, K. 2025/2926 yönünden işe iade gibi özel dava sürelerinin ayrıca korunması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Asıl süre, kesilme, durma ve sona erme belgeleri dosyaya alınmalı ve arabuluculuk nedeniyle sürenin korunduğunun kabulü talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Sürelerin Hesabı

6325 M.16/1-2 ile m.18/A/15 aynı başlangıç kabul edilmeden takvime işlenmeli; işe iade gibi özel son tutanak sonrası dava süreleri ayrıca korunmalıdır.

“Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2025/1536, K. 2025/2926 yönünden 6325 m.16/1-2 ile m.18/A/15 aynı başlangıç kabul edilmeden takvime işlenmeli; işe iade gibi özel son tutanak sonrası dava süreleri ayrıca korunmalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Somut uyuşmazlık bakımından özel başvuru veya ön karar yolu varsa genel dava süresinden önce tamamlanmalıdır.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2025/1536, K. 2025/2926 yönünden somut uyuşmazlık bakımından özel başvuru veya ön karar yolu varsa genel dava süresinden önce tamamlanmalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Somut dosyada tebliğ, öğrenme ve elektronik gönderim tarihleri ayrı belgelerle doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

“Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2025/1536, K. 2025/2926 yönünden somut dosyada tebliğ, öğrenme ve elektronik gönderim tarihleri ayrı belgelerle doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Başvuru kapsamıyla taraf ve taleplerin eşleştirilmesi yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Talep Sonucunun Kurulması

Arabuluculuk Nedeniyle Sürenin Korunduğunun Kabulü.

“Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2025/1536, K. 2025/2926 yönünden arabuluculuk nedeniyle sürenin korunduğunun kabulü” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Dava şartı büro başvuru ve son tutanak kayıtları bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Somut Uyuşmazlık Yönünden Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2025/1536, K. 2025/2926 yönünden somut uyuşmazlık yönünden geçici hukuki koruma” talebi, “Dava şartında resmi büro başvurusu ve son tutanak tarihleri; ihtiyaride m.16/1 kanuni başlangıcını gösteren davet, devam anlaşması ve tutanak veya mahkemedeki kabul/beyan kayıtları ile sona erme tarihi belirlenerek her talep için ayrı süre tablosu yapılmalıdır” koşuluyla ve taraf ve uyuşmazlık kapsamı deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Yönünden Maddi Sonucun ve Ferilerin Belirlenmesi.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2025/1536, K. 2025/2926 yönünden somut uyuşmazlık yönünden maddi sonucun ve ferilerin belirlenmesi olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil ihtiyari süreçte davet ve devam anlaşması tutanağı, temel ölçüt ise “talebin hukuki adının yanlış yazılması her zaman korumayı kaldırmaz; ancak tamamen farklı maddi ilişki veya borçlu için süre durmaz” olacaktır.

Somut Uyuşmazlıkta İşlem, Sözleşme veya Kararın Hukuki Etkisinin Tespiti.

“Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2025/1536, K. 2025/2926 yönünden somut uyuşmazlıkta işlem, sözleşme veya kararın hukuki etkisinin tespiti” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Dava sonrası mahkemede kabul, yazılı beyan veya duruşma tutanağı bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2025/1536, K. 2025/2926, 19.03.2025 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“bu sürelerin zamanaşımı süresi niteliğinde olduğu sonucuna varılmıştır.” — Alıntının yeri: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; V.B.2 Değerlendirme ve Gerekçe; Rusya İş Kanunu 392 süresinin niteliğine ilişkin Yargıtay paragrafı.

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 03.11.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: BAM’ın istinafı ret kararı kaldırıldı; yabancı hukuk süresinin niteliği ve durma dönemleri değerlendirilerek alacaklar hesaplanmak üzere ilk derece ret hükmü oybirliğiyle bozuldu.

Arabuluculuk başvurusunun zamanaşımı ve hak düşürücü süreye etkisi bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Dava şartı arabuluculukta başvurudan son tutanağa kadar geçen sürenin zamanaşımı hesabında göz ardı edilemeyeceği, yabancı hukuka tabi işçilik alacakları özelinde bozma nedeni olmuştur. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Dava şartı arabuluculukta başvurudan son tutanağa kadar geçen sürenin zamanaşımı hesabında göz ardı edilemeyeceği, yabancı hukuka tabi işçilik alacakları özelinde bozma nedeni olmuştur.

Kararın uygulanma sınırı: Kaynak COVID için 95, arabuluculuk için 8 günü toplayarak 103 gün yazmaktadır; bu dönemler 12–15 Haziran’da çakıştığından sayı genel hesap yöntemi olarak alınmamalıdır.

Karşı Görüşler ve Ret Riskleri

Arabuluculuk Tamamlanınca Zamanaşımının Bütünüyle Yeniden Başladığını Varsaymak.

“Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2025/1536, K. 2025/2926 yönünden arabuluculuk tamamlanınca zamanaşımının bütünüyle yeniden başladığını varsaymak” riski gerçekleşirse arabuluculuk nedeniyle sürenin korunduğunun kabulü talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlıkta Görev ve Süre Ayrımını Belgeye Bağlamamak.

“Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2025/1536, K. 2025/2926 yönünden somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. İlgili rejimin kanuni başlangıcının ve sona ermenin belgelenmesi aşamasında taraf ve uyuşmazlık kapsamı kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Maddi Vakıa ile Hukuki Nitelendirmeyi Aynı Cümlede Varsaymak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2025/1536, K. 2025/2926 yönünden somut uyuşmazlık bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak”. Bu savunmaya verilecek cevap, ihtiyari süreçte davet ve devam anlaşması tutanağı delili ve “Talebin hukuki adının yanlış yazılması her zaman korumayı kaldırmaz; ancak tamamen farklı maddi ilişki veya borçlu için süre durmaz” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Araştırmasında Resmi Kaynağın Güncel Metni Yerine İkincil Özetle Yetinmek.

“Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2025/1536, K. 2025/2926 yönünden somut uyuşmazlık araştırmasında resmi kaynağın güncel metni yerine ikincil özetle yetinmek” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlıkta işlem, sözleşme veya kararın hukuki etkisinin tespiti talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlık Talep Sonucunu Kabul Halinde Uygulanamayacak Belirsizlikte Kurmak.

“Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2025/1536, K. 2025/2926 yönünden somut uyuşmazlık talep sonucunu kabul halinde uygulanamayacak belirsizlikte kurmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. İşe iade gibi özel dava sürelerinin ayrıca korunması aşamasında asıl süre, kesilme, durma ve sona erme belgeleri kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• dava şartı büro başvuru ve son tutanak kayıtları
• taraf ve uyuşmazlık kapsamı
• ihtiyari süreçte davet ve devam anlaşması tutanağı
• dava sonrası mahkemede kabul, yazılı beyan veya duruşma tutanağı
• asıl süre, kesilme, durma ve sona erme belgeleri

• her talepte dava şartı veya ihtiyari rejimin belirlenmesi
• ilgili rejimin kanuni başlangıcının ve sona ermenin belgelenmesi
• başvuru kapsamıyla taraf ve taleplerin eşleştirilmesi
• hesaptan çıkarılan dönem ile kalan sürenin hesaplanması
• işe iade gibi özel dava sürelerinin ayrıca korunması

• Süre çizelgesinde 6325 m.16/1-2 ile m.18/A/15 aynı başlangıç kabul edilmeden takvime işlenmeli; işe iade gibi özel son tutanak sonrası dava süreleri ayrıca korunmalıdır. Arabuluculuk Başvurusunun Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreye Etkisi bakımından özel başvuru veya ön karar yolu varsa genel dava süresinden önce tamamlanmalıdır. Arabuluculuk Başvurusunun Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreye Etkisi dosyasında tebliğ, öğrenme ve elektronik gönderim tarihleri ayrı belgelerle doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Arabuluculuk başvurusu hangi taraf ve talep bakımından süreyi durdurur ve son tutanaktan sonra kalan süre nasıl hesaplanır?

Süre koruması gerçek uyuşmazlık ve taraf yanında arabuluculuk rejimine de bağlıdır: dava şartında büro başvurusundan son tutanağa, ihtiyaride m.16/1 uyarınca başlayan süreçten sona ermeye kadar dönem hesaptan çıkarılır; süre sıfırdan başlamaz. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; dava şartı büro başvuru ve son tutanak kayıtları ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

Dava Şartı Büro Başvuru ve Son Tutanak Kayıtları ile Bağlantılı Kayıtların Güvenilirliği Nasıl Denetlenir?

Dava şartı büro başvuru ve son tutanak kayıtları, taraf ve uyuşmazlık kapsamı, ihtiyari süreçte davet ve devam anlaşması tutanağı birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Arabuluculuk Başvurusunun Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreye Etkisi Bakımından İlk Usul Adımı Hangisidir?

Her talepte dava şartı veya ihtiyari rejimin belirlenmesi; ilgili rejimin kanuni başlangıcının ve sona ermenin belgelenmesi; başvuru kapsamıyla taraf ve taleplerin eşleştirilmesi; hesaptan çıkarılan dönem ile kalan sürenin hesaplanması; işe iade gibi özel dava sürelerinin ayrıca korunması. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Arabuluculuk başvurusunun zamanaşımı ve hak düşürücü süreye etkisi bakımından süre çizelgesi hangi tarihler esas alınarak hazırlanmalıdır?

6325 M.16/1-2 ile m.18/A/15 aynı başlangıç kabul edilmeden takvime işlenmeli; işe iade gibi özel son tutanak sonrası dava süreleri ayrıca korunmalıdır. Somut uyuşmazlık bakımından özel başvuru veya ön karar yolu varsa genel dava süresinden önce tamamlanmalıdır. Somut dosyada tebliğ, öğrenme ve elektronik gönderim tarihleri ayrı belgelerle doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Arabuluculuk Nedeniyle Sürenin Korunduğunun Kabulü ile Diğer İstemler Nasıl Ayrılır?

Arabuluculuk nedeniyle sürenin korunduğunun kabulü, somut uyuşmazlık yönünden geçici hukuki koruma, somut uyuşmazlık yönünden maddi sonucun ve ferilerin belirlenmesi, somut uyuşmazlıkta işlem, sözleşme veya kararın hukuki etkisinin tespiti somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Arabuluculuk başvurusu hangi taraf ve talep bakımından süreyi durdurur ve son tutanaktan sonra kalan süre nasıl hesaplanır” sorusu, 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Süre koruması gerçek uyuşmazlık ve taraf yanında arabuluculuk rejimine de bağlıdır: dava şartında büro başvurusundan son tutanağa, ihtiyaride m.16/1 uyarınca başlayan süreçten sona ermeye kadar dönem hesaptan çıkarılır; süre sıfırdan başlamaz.

Dosyanın ilk önceliği her talepte dava şartı veya ihtiyari rejimin belirlenmesi, delil omurgası ise dava şartı büro başvuru ve son tutanak kayıtları ile taraf ve uyuşmazlık kapsamı arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: 6325 m.16/1-2 ile m.18/A/15 aynı başlangıç kabul edilmeden takvime işlenmeli; işe iade gibi özel son tutanak sonrası dava süreleri ayrıca korunmalıdır. Arabuluculuk nedeniyle sürenin korunduğunun kabulü talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; arabuluculuk tamamlanınca zamanaşımının bütünüyle yeniden başladığını varsaymak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2025/1536, K. 2025/2926, 19.03.2025 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 03.11.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Dava şartı arabuluculukta başvurudan son tutanağa kadar geçen sürenin zamanaşımı hesabında göz ardı edilemeyeceği, yabancı hukuka tabi işçilik alacakları özelinde bozma nedeni olmuştur.
• 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu — m.16/2
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.146-161
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.114-115
• Gizem Ersen Perçin, “Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yöntemlerinden Arabuluculuğun Hukuksal Düzenlemelerdeki Yeri”, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, 2011, C. 31, S. 2, s. 177-201
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru