Makul Sürede Yargılanma ve Tazminat Komisyonu

Kapsam

Hukuk, ceza ve idari yargılamalar; icra aşaması, çok taraflı dosya, bilirkişi gecikmesi, başvurucu davranışı, etkili iç hukuk yolu ve tazminat ele alınır. Makul süre takvim hesabından ibaret değildir; uyuşmazlığın karmaşıklığı, başvurucunun ve makamların davranışı ile davanın kişi için önemi birlikte değerlendirilir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, makul sürede yargılanma ve tazminat komisyonu konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Başvurunun Konusu ve Korunan Temel Hak

İncelemenin ilk ölçütü “makul süre takvim hesabından ibaret değildir; uyuşmazlığın karmaşıklığı, başvurucunun ve makamların davranışı ile davanın kişi için önemi birlikte değerlendirilir” kuralıdır. Duruşma ve işlem aralıklarındaki hareketsizlik dönemleri dosya kronolojisiyle kamu makamına veya tarafa göre ayrıştırılmalıdır. Ayrıca “yargılamanın uzun sürmesi tek başına başvurucunun bütün talep ettiği manevi tazminatı haklı kılmaz; ihlalin ağırlığı ve giderimin niteliği ayrıca belirlenir” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Makul Sürede Yargılanma ve Tazminat Komisyonu bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6384 Sayılı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Yapılmış Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun: m.4/1

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Bu Kanun kapsamında yapılacak müracaatlar hakkında karar vermek üzere Bakanlığın merkez teşkilatı ile bağlı ve ilgili kuruluşlarında çalışan hâkim ve savcılar arasından” — Alıntının yeri: 6384 sayılı Kanun m.4/1, birinci cümlenin başlangıcı

Bu alıntı, Mevzuat Bilgi Sistemi, 31.08.2026 tarihinde indirilen resmî konsolide PDF, 6384 sayılı Kanun m.4/1, birinci cümlenin başlangıcı üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Makul sürede yargılanma ve tazminat komisyonu kapsamında m.4/1 hükümleri Tazminat Komisyonu yolu bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6216 Sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun: m.45-50

Makul sürede yargılanma ve tazminat komisyonu kapsamında m.45-50 hükümleri bireysel başvuru bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası: m.36, 141

Makul sürede yargılanma ve tazminat komisyonu kapsamında m.36, 141 hükümleri adil yargılanma ve davaların süratle sonuçlandırılması bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Yapılmış Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Sevimnur Üçüncü Kasımoğlu: Makul Sürede Yargılanma Hakkının Sağlanması Bakımından Tazminat Komisyonu Gerçek Bir Çözüm Mü?

Çalışma, Tazminat Komisyonunun makul sürede yargılanma ihlalleri bakımından etkili giderim sağlayıp sağlamadığını AİHM ve AYM pilot karar süreçleriyle incelemektedir. Bu yaklaşım, bu başvuru içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“Tazminat Komisyonu oluşturulmuş ve makul süreyi aşan yargılamalarla ilgili AİHM’de derdest başvuruların tazminat ödenmek suretiyle ortadan kaldırılması amaçlanmıştı.” — Alıntının yeri: Öz

Makul sürede yargılanma ve tazminat komisyonu konusunda yararlanılan eser: Sevimnur Üçüncü Kasımoğlu, “Makul Sürede Yargılanma Hakkının Sağlanması Bakımından Tazminat Komisyonu Gerçek Bir Çözüm Mü?”, Trabzon Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2026, C. 4, S. 1, s. 1-43. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Komisyonun görev alanı ve başvuru süresi 6384 sayılı Kanun'un güncel hükümleri ile ilgili geçiş düzenlemesine göre belirlenir. Kategoriye göre süre değişebileceğinden değişmez bir genel süre yazılmamalıdır. Etkili kabul edilen Komisyon yolunun tüketilmesi AYM başvurusu bakımından kabul edilebilirlik şartı olabilir. Arabuluculuk uygulanmaz.

Kabul Edilebilirlik ve İhlal Ölçütleri

Makul Süre Takvim Hesabından İbaret Değildir; Uyuşmazlığın Karmaşıklığı, Başvurucunun ve Makamların Davranışı ile Davanın Kişi İçin Önemi Birlikte Değerlendirilir.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm A.T. ve Diğerleri, B. No: 2020/26878 yönünden makul süre takvim hesabından ibaret değildir; uyuşmazlığın karmaşıklığı, başvurucunun ve makamların davranışı ile davanın kişi için önemi birlikte değerlendirilir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok UYAP safahat ve duruşma tarihleri ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve dosyanın toplam süresini gösterip gecikme dönemlerini ve sorumluluğu ayrıştırmamak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Duruşma ve İşlem Aralıklarındaki Hareketsizlik Dönemleri Dosya Kronolojisiyle Kamu Makamına veya Tarafa Göre Ayrıştırılmalıdır.

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm A.T. ve Diğerleri, B. No: 2020/26878 yönünden duruşma ve işlem aralıklarındaki hareketsizlik dönemleri dosya kronolojisiyle kamu makamına veya tarafa göre ayrıştırılmalıdır. Bu ölçüt özellikle bilirkişi görevlendirme ve rapor tarihleri üzerinden sınanır. Hareketsizlik dönemlerinin sınıflandırılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak ihtimalini güçlendirebilir.

Yargılamanın Uzun Sürmesi Tek Başına Başvurucunun Bütün Talep Ettiği Manevi Tazminatı Haklı Kılmaz; İhlalin Ağırlığı ve Giderimin Niteliği Ayrıca Belirlenir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için tebligat ve istinabe kayıtları ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm A.T. ve Diğerleri, B. No: 2020/26878 yönünden yargılamanın uzun sürmesi tek başına başvurucunun bütün talep ettiği manevi tazminatı haklı kılmaz; ihlalin ağırlığı ve giderimin niteliği ayrıca belirlenir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Bu Başvuru İncelemesinde Görev, Süre, İspat Yükü, Gerekçe ve Ölçülülük Birbirinden Ayrılarak Denetlenmelidir.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm A.T. ve Diğerleri, B. No: 2020/26878 yönünden bu başvuru incelemesinde görev, süre, ispat yükü, gerekçe ve ölçülülük birbirinden ayrılarak denetlenmelidir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok UYAP safahat ve duruşma tarihleri ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve bu başvuru araştırmasında resmi kaynağın güncel metni yerine ikincil özetle yetinmek savunması da ayrıca incelenmelidir.

Nihai Karar, Mağduriyet ve Başvuru Ekleri

UYAP Safahat ve Duruşma Tarihleri.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm A.T. ve Diğerleri, B. No: 2020/26878 yönünden UYAP safahat ve duruşma tarihleri” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken UYAP safahat ve duruşma tarihleri ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Bilirkişi Görevlendirme ve Rapor Tarihleri.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm A.T. ve Diğerleri, B. No: 2020/26878 yönünden bilirkişi görevlendirme ve rapor tarihleri” kaydı, “Duruşma ve işlem aralıklarındaki hareketsizlik dönemleri dosya kronolojisiyle kamu makamına veya tarafa göre ayrıştırılmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Tebligat ve İstinabe Kayıtları.

Bu delil öncelikle “yargılamanın uzun sürmesi tek başına başvurucunun bütün talep ettiği manevi tazminatı haklı kılmaz; ihlalin ağırlığı ve giderimin niteliği ayrıca belirlenir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm A.T. ve Diğerleri, B. No: 2020/26878 yönünden tebligat ve istinabe kayıtları” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Başvuru Yollarının Tüketilmesi ve Form Usulü

Başlangıç ve Bitiş Tarihinin Belirlenmesi.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm A.T. ve Diğerleri, B. No: 2020/26878 yönünden başlangıç ve bitiş tarihinin belirlenmesi” işlemi yürütülürken yetki, süre, kabul edilebilirlik ve esas incelemesi birbirine karıştırılmaz. Eksik UYAP safahat ve duruşma tarihleri, makul sürede yargılanma hakkı ihlali nedeniyle tazminat talebinin incelenmesini engelleyebilir.

Hareketsizlik Dönemlerinin Sınıflandırılması.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm A.T. ve Diğerleri, B. No: 2020/26878 yönünden hareketsizlik dönemlerinin sınıflandırılması” işlemi, bireysel başvurunun ayrı bir kabul edilebilirlik aşamasıdır. Bilirkişi görevlendirme ve rapor tarihleri dosyaya alınmalı; olağan yolların tüketildiği, nihai karar ve kişisel-güncel mağduriyet gösterilmelidir.

Davanın Karmaşıklık Ölçütlerinin Çıkarılması.

Bu aşamada tebligat ve istinabe kayıtları ile ileri sürülen temel hak ihlali arasındaki bağ kurulmalıdır. “Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm A.T. ve Diğerleri, B. No: 2020/26878 yönünden davanın karmaşıklık ölçütlerinin çıkarılması” adımından sonra form, ekler, gönderim ve özel süre kaydı ayrı tutulmalıdır.

Nihai Karar, Tebliğ ve Başvuru Süresi

Tazminat Komisyonuna veya Bireysel Başvuruya Gidilecek Yol, Başvuru Tarihindeki Güncel Kabul Edilebilirlik Düzenine Göre ve Özel Süresi İçinde Kullanılmalıdır.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm A.T. ve Diğerleri, B. No: 2020/26878 yönünden tazminat Komisyonuna veya bireysel başvuruya gidilecek yol, başvuru tarihindeki güncel kabul edilebilirlik düzenine göre ve özel süresi içinde kullanılmalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Bu Başvuru Bakımından Özel Başvuru veya Ön Karar Yolu Varsa Genel Dava Süresinden Önce Tamamlanmalıdır.

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm A.T. ve Diğerleri, B. No: 2020/26878 yönünden bu başvuru bakımından özel başvuru veya ön karar yolu varsa genel dava süresinden önce tamamlanmalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Somut Dosyada Tebliğ, Öğrenme ve Elektronik Gönderim Tarihleri Ayrı Belgelerle Doğrulanmalı; Süre Hesabı Varsayıma Bırakılmamalıdır.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm A.T. ve Diğerleri, B. No: 2020/26878 yönünden somut dosyada tebliğ, öğrenme ve elektronik gönderim tarihleri ayrı belgelerle doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Davanın karmaşıklık ölçütlerinin çıkarılması yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

İhlal Tespiti, Giderim ve İstisnai Tedbir

Makul Sürede Yargılanma Hakkı İhlali Nedeniyle Tazminat.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm A.T. ve Diğerleri, B. No: 2020/26878 yönünden makul sürede yargılanma hakkı ihlali nedeniyle tazminat” isteminin başvuru formundaki olay ve hak şikâyetiyle uyumu açıklanmalıdır. UYAP safahat ve duruşma tarihleri bulunmadığında giderim talebi varsayımla genişletilmemelidir.

Bu Başvuru Yönünden Geçici Hukuki Koruma.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm A.T. ve Diğerleri, B. No: 2020/26878 yönünden bu başvuru yönünden geçici hukuki koruma” istemi, “Duruşma ve işlem aralıklarındaki hareketsizlik dönemleri dosya kronolojisiyle kamu makamına veya tarafa göre ayrıştırılmalıdır” ölçütü ve bilirkişi görevlendirme ve rapor tarihleri ile ilişkilendirilmelidir. Kabul edilebilirlik, ihlal tespiti ve giderim sonuçları ayrı kurulmalıdır.

Bu Başvuru Yönünden Maddi Sonucun ve Ferilerin Belirlenmesi.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm A.T. ve Diğerleri, B. No: 2020/26878 yönünden bu başvuru yönünden maddi sonucun ve ferilerin belirlenmesi” sonucu isteniyorsa kişisel ve güncel mağduriyet ile ihlal arasındaki bağ açıkça gösterilmelidir. Dayanak belge tebligat ve istinabe kayıtları, temel ölçüt ise “yargılamanın uzun sürmesi tek başına başvurucunun bütün talep ettiği manevi tazminatı haklı kılmaz; ihlalin ağırlığı ve giderimin niteliği ayrıca belirlenir” olacaktır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, A.T. ve Diğerleri, B. No: 2020/26878, 24.05.2023 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“Teorik düzeyde etkili olduğu saptanan tazminat komisyonu, öngörülebilir olmayan ve bariz takdir hatası teşkil eden yorumu sebebiyle somut olayda başarı şansı sunma potansiyelini yitirmiştir.” — Alıntının yeri: Esas yönünden, § 42

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: ihlal.

Makul sürede yargılanma ve tazminat komisyonu bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Teorik olarak var olan giderim yolunun somut olayda öngörülebilir ve başarı şansı sunan etkili bir yol olması gerekir. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Tazminat Komisyonunun makul süre şikâyetinde fiilen etkili bir giderim sağlayıp sağlamadığını denetlemektedir.

Kararın uygulanma sınırı: On dört yıl dokuz ayı aşan ceza yargılaması ve bariz yetersiz tazminat söz konusudur; her tazminat miktarı uyuşmazlığı ihlal oluşturmaz.

Kabul Edilemezlik ve Temellendirme Riskleri

Dosyanın Toplam Süresini Gösterip Gecikme Dönemlerini ve Sorumluluğu Ayrıştırmamak.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm A.T. ve Diğerleri, B. No: 2020/26878 yönünden dosyanın toplam süresini gösterip gecikme dönemlerini ve sorumluluğu ayrıştırmamak” riski gerçekleşirse makul sürede yargılanma hakkı ihlali nedeniyle tazminat talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlıkta Görev ve Süre Ayrımını Belgeye Bağlamamak.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm A.T. ve Diğerleri, B. No: 2020/26878 yönünden somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Hareketsizlik dönemlerinin sınıflandırılması aşamasında bilirkişi görevlendirme ve rapor tarihleri kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Bu Başvuru Bakımından Maddi Vakıa ile Hukuki Nitelendirmeyi Aynı Cümlede Varsaymak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm A.T. ve Diğerleri, B. No: 2020/26878 yönünden bu başvuru bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak”. Bu savunmaya verilecek cevap, tebligat ve istinabe kayıtları delili ve “Yargılamanın uzun sürmesi tek başına başvurucunun bütün talep ettiği manevi tazminatı haklı kılmaz; ihlalin ağırlığı ve giderimin niteliği ayrıca belirlenir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Bu Başvuru Araştırmasında Resmi Kaynağın Güncel Metni Yerine İkincil Özetle Yetinmek.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm A.T. ve Diğerleri, B. No: 2020/26878 yönünden bu başvuru araştırmasında resmi kaynağın güncel metni yerine ikincil özetle yetinmek” riski gerçekleşirse makul sürede yargılanma hakkı ihlali nedeniyle tazminat talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Bu Başvuru Talep Sonucunu Kabul Halinde Uygulanamayacak Belirsizlikte Kurmak.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm A.T. ve Diğerleri, B. No: 2020/26878 yönünden bu başvuru talep sonucunu kabul halinde uygulanamayacak belirsizlikte kurmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Hareketsizlik dönemlerinin sınıflandırılması aşamasında bilirkişi görevlendirme ve rapor tarihleri kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• UYAP safahat ve duruşma tarihleri
• bilirkişi görevlendirme ve rapor tarihleri
• tebligat ve istinabe kayıtları

• başlangıç ve bitiş tarihinin belirlenmesi
• hareketsizlik dönemlerinin sınıflandırılması
• davanın karmaşıklık ölçütlerinin çıkarılması

• Süre çizelgesinde Tazminat Komisyonuna veya bireysel başvuruya gidilecek yol, başvuru tarihindeki güncel kabul edilebilirlik düzenine göre ve özel süresi içinde kullanılmalıdır. Makul Sürede Yargılanma ve Tazminat Komisyonu bakımından özel başvuru veya ön karar yolu varsa genel dava süresinden önce tamamlanmalıdır. Makul Sürede Yargılanma ve Tazminat Komisyonu dosyasında tebliğ, öğrenme ve elektronik gönderim tarihleri ayrı belgelerle doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Yargılama Süresi Hangi Başlangıç ve Bitiş Olayları Arasında Hesaplanır ve Gecikmenin Ne Kadarı Kamu Makamlarına Yüklenebilir?

Makul süre takvim hesabından ibaret değildir; uyuşmazlığın karmaşıklığı, başvurucunun ve makamların davranışı ile davanın kişi için önemi birlikte değerlendirilir. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; UYAP safahat ve duruşma tarihleri ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

UYAP Safahat ve Duruşma Tarihleri Somut Olayın Hangi Unsurunu Kanıtlar?

UYAP safahat ve duruşma tarihleri, bilirkişi görevlendirme ve rapor tarihleri, tebligat ve istinabe kayıtları birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Makul Sürede Yargılanma ve Tazminat Komisyonu Bakımından İlk Usul Adımından Sonra Hangi İşlemler Yapılmalıdır?

Başlangıç ve bitiş tarihinin belirlenmesi; hareketsizlik dönemlerinin sınıflandırılması; davanın karmaşıklık ölçütlerinin çıkarılması. Başvuru yollarının tüketilmesi, nihai karar, tebliğ, özel süre, form ve eklerin eksiksizliği ayrı ayrı doğrulanmalıdır.

Makul Sürede Yargılanma ve Tazminat Komisyonu Bakımından Kritik Tarihler Nasıl Belirlenir?

Tazminat Komisyonuna veya bireysel başvuruya gidilecek yol, başvuru tarihindeki güncel kabul edilebilirlik düzenine göre ve özel süresi içinde kullanılmalıdır. Bu başvuru bakımından özel başvuru veya ön karar yolu varsa genel dava süresinden önce tamamlanmalıdır. Somut dosyada tebliğ, öğrenme ve elektronik gönderim tarihleri ayrı belgelerle doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Makul Sürede Yargılanma Hakkı İhlali Nedeniyle Tazminat Talebi Hangi Vakıa ve Delillerle Somutlaştırılmalıdır?

Makul sürede yargılanma hakkı ihlali nedeniyle tazminat, bu başvuru yönünden geçici hukuki koruma, bu başvuru yönünden maddi sonucun ve ferilerin belirlenmesi kabul edilebilirlik, ihlal ve giderim katmanlarına ayrılmalıdır. Kişisel mağduriyet ve uygun giderim bağı başvuru formunda açıkça kurulmalıdır.

Sonuç

Bu başvuru bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Yargılama süresi hangi başlangıç ve bitiş olayları arasında hesaplanır ve gecikmenin ne kadarı kamu makamlarına yüklenebilir” sorusu, 6384 Sayılı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Yapılmış Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun, 6216 Sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun, 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Makul süre takvim hesabından ibaret değildir; uyuşmazlığın karmaşıklığı, başvurucunun ve makamların davranışı ile davanın kişi için önemi birlikte değerlendirilir.

Dosyanın ilk önceliği başlangıç ve bitiş tarihinin belirlenmesi, delil omurgası ise UYAP safahat ve duruşma tarihleri ile bilirkişi görevlendirme ve rapor tarihleri arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Tazminat Komisyonuna veya bireysel başvuruya gidilecek yol, başvuru tarihindeki güncel kabul edilebilirlik düzenine göre ve özel süresi içinde kullanılmalıdır. Makul sürede yargılanma hakkı ihlali nedeniyle tazminat talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; dosyanın toplam süresini gösterip gecikme dönemlerini ve sorumluluğu ayrıştırmamak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, A.T. ve Diğerleri, B. No: 2020/26878, 24.05.2023 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Teorik olarak var olan giderim yolunun somut olayda öngörülebilir ve başarı şansı sunan etkili bir yol olması gerekir.
• 6384 Sayılı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Yapılmış Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun — m.4/1
• 6216 Sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun — m.45-50
• 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m.36, 141
• Sevimnur Üçüncü Kasımoğlu, “Makul Sürede Yargılanma Hakkının Sağlanması Bakımından Tazminat Komisyonu Gerçek Bir Çözüm Mü?”, Trabzon Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2026, C. 4, S. 1, s. 1-43