Rusya Yaptırımları Savunmasının Türkiye Merkezli Hakem Kararı İptalindeki Sınırı

11. Hukuk Dairesi 2026/3003 E. , 2026/4393 K.

"İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi(İlk Derece)

SAYISI : 2024/7 Esas, 2025/7 Karar

HÜKÜM : Davanın reddi

Bölge Adliye Mahkemesi (İlk Derece Mahkemesi sıfatıyla) kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 08.09.2026 günü hazır bulunan davacı vekilleri Avukat ..., Avukat ..., Avukat .. ile davalı vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket ile tahkim dosyası davacısı ... arasında distrübörlük sözleşmesi akdedildiğini, sözleşme kapsamında Avrupa Birliği'nin (AB) Rusya'ya uyguladığı yaptırımlar nedeniyle aslında ödenmesi imkansızlaşmış olan borcun müvekkilinden tahsili için Milletlerarası Ticaret Odası nezdinde tahkim davası açtığını, Tek Hakem'in müvekkilini davacıya 4.537.618,86 euro ödemeye mahkum ettiğini, müvekkili şirketin Türkiye'de kurulu olup tek pay sahibinin Lüksemburg Büyük Dükalığı'nda yerleşik ... olduğunu, şirketin gerçek kişi temsilcisi ...'nin Macaristan uyruklu olup AB üye ülkelerinin yasal düzenlemelerine riayet etmeleri gerektiğini, ....'ın sözleşmenin imzası tarihinde aynı şirketler grubunda yer aldığını ve Rusya'da faaliyet gösterdiğini, yaptırımlara uymak adına iştirakini satarak Rus pazarından çıktığını, devrin akabinde unvanın değiştiğini, AB regülasyonlarında ... kodlu cam ürünleri müvekkili şirkete temin etmek, iptal davacısının da bedelini ödemek yükümlülüğü altında olduğunu, ürünlere ilişkin sözleşmeler ve yapılacak ödemelerin 2022 yılı şubat ayında Ukrayna'nın işgali sonrasında getirilen AB yaptırımları ile yasaklandığını, davacının yaptırımlar sonrası tahkim yargılamasında bu ödemeleri talep ettiğini, bu borcun hukuken imkansızlaştığını, 24 Haziran 2024 tarihli 2024/1745 sayılı Tüzükte "AB yaptırımlarına tabi gerçek ve tüzel kişilere AB dışında sahip oldukları veya kontrol ettikleri herhangi bir kuruluşun yaptırımlara ilişkin kısıtlayıcı tedbirleri zayıflatan faaliyetlere katılmamasını sağlamak yönünde en yüksek çabayı sergilemek" yükümlülüğünün getirildiğini, gerek müvekkili şirketin yöneticileri gerekse şirketler grubundaki onaylayıcıların tamamının yaptırımlara tabi olduğunu, adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini, kararın kamu düzenine aykırı olduğunu, tahkim dosyasına R-5, R-6'da sundukları delillerin incelenmediğini, ancak karşı tarafın süresinden sonra sunulan delillere itibar edilerek davanın kabul edildiğini, Hakem Kararının AB'nin Rusya'ya karşı ihdas ettiği yaptırımları hiçe saydığını, müvekkil şirketin Rusya'ya veya Rusya'daki herhangi bir kişiye bankacılık sınırlamaları sebebiyle fiilen ödeme yapamadığını, yaptırımlar kalkmadıkça ödeme yapamayacağını ileri sürerek tahkim yargılaması sonunda verilen Hakem kararının 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu'nun (MTK) 15. maddesi uyannca iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; hakem kararının iptali koşullarının oluşmadığını, davacı bir Türk şirketi olduğundan, 833/2014 sayılı Konsey Tüzüğü hükümlerine tabi bulunmadığını, hakem kararının kamu düzenine aykırılık içermediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tahkim uyuşmazlığının yabancılık unsuru içerdiği, tahkim yerinin Türkiye olduğu, bu durumda, somut uyuşmazlıkta uygulanacak usul kanununun ... olduğu, hakem kararının iptali davasında mahkemenin denetiminin ...'nın 15. maddesinde sayılan nedenlerle sınırlandığı, uyuşmazlığın distrübütörlük sözleşmesi kapsamında davacı tarafından davalıya satılan ticari emtia bedellerinin tahsili talebine ilişkin olduğu, taraflar bu hakları üzerinde serbestçe tasarruf edebileceklerinden uyuşmazlığın tahkime elverişli bulunduğu, AB Konsey düzenlemeleri ve kararlarının genel uygulama niteliğindeki yasal işlemler olarak, AB yargı yetkisi altındaki her birey veya kuruluş için bağlayıcı olduğu, Komisyon'un Sıkça Sorulan Sorular Belgesinde AB yaptırım rejiminin kapsamına ve AB dışı şirketlere değinilerek, AB yaptırım rejiminin sınır ötesi olarak uygulanmayacağı, AB şirketlerinin AB dışındaki iştiraklerinin, ev sahibi devletin kanunlarına tabi olması gerektiği, yaptırımların yalnızca AB vatandaşlarına, AB'de kurulu tüzel kişilere ve AB sınırları içinde faaliyet gösteren kişi ve kuruluşlara uygulanabileceğinin belirtildiği, tahkim yargılamasında esasen davalının doğan borcuna, miktarına bir itirazının bulunmadığı, tüm itiraz ve savunmasının ana şirketin ve gerçek kişi temsilcisinin AB vatandaşı olmaları nedeniyle yargı kararı ile yaptırımları ihlale zorlanamayacağına ilişkin olduğu, hakem tarafından tüm bu konular incelenerek, yaptırım rejiminin geçici nitelikte olduğu, netice olarak doğan borcu ortadan kaldırmadığı, Türk uyruklu davalı şirketin yükümlülüğüne bir etkisi olmayacağına karar verildiği, davalının savunma ve adil yargılama hakkının ihlal edildiği ve kararın kamu düzenine aykırı olduğu iddiasının yerinde bulunmadığı, hakem kararının esasının mahkemece denetlenemeyeceği, delillerinin hakem tarafından hatalı değerlendirildiği iddiasının da iptal sebebi olarak ileri sürülemeyeceği, iptal sebeplerinin yerinde görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, hakem kararının iptali istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, Bölge Adliye Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve kanuna aykırı bir yön bulunmamasına göre davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

V. SONUÇ: Açıklanan sebeplerle davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, takdir olunan 40.000,00 TL duruşma vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, temyiz harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına mahal olmadığına, 08.09.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.