Miras Hukuku

Tenkis Davasında Sabit Tenkis Oranı ve Tercih Hakkı

Tenkis Davasında Sabit Tenkis Oranı ve Tercih Hakkı; Bölünmez mal veya kazandırma saklı payı ihlal ediyorsa, tasarrufun ihlal edilen kısmının tüm değere oranı belirlenir; lehine kazandırma yapılan kişinin tercih hakkı ve karar tarihine yakın değerler üzerinden sonuç hesabı birlikte kurulur. Delil, başvuru sırası, süre ve karşı görüşlerle birlikte incelenmektedir.

Sorumlu yazarAv. Ali Armağan KILIÇ
Yayın tarihi
Son güncelleme
Okuma süresi3.438 kelime · 16 dk

Kapsam

Tenkis Davasında Sabit Tenkis Oranı ve Tercih Hakkı yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Bölünmez mal veya kazandırma saklı payı ihlal ediyorsa, tasarrufun ihlal edilen kısmının tüm değere oranı belirlenir; lehine kazandırma yapılan kişinin tercih hakkı ve karar tarihine yakın değerler üzerinden sonuç hesabı birlikte kurulur. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, tenkis davasında sabit tenkis oranı ve tercih hakkı konusunda 4 Eylül 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Hukukî Sorunun Çerçevesi ve Ayrımlar

İncelemenin ilk ölçütü “bölünmez mal veya kazandırma saklı payı ihlal ediyorsa, tasarrufun ihlal edilen kısmının tüm değere oranı belirlenir; lehine kazandırma yapılan kişinin tercih hakkı ve karar tarihine yakın değerler üzerinden sonuç hesabı birlikte kurulur” kuralıdır. Tenkis, tapu değerinin saklı paydan çıkarılması kadar basit değildir; tereke aktif-pasifi, eklenecek kazandırmalar, sağlararası tasarrufun tenkise tabi olup olmadığı ve seçim sonucu belirleyicidir. Ayrıca “mirasçılık belgesi, ölüm tarihi malvarlığı ve borçları, bağış-satış belgeleri, banka hareketleri, saklı pay hesabı, keşif ve değer raporları, tercih beyanı ve malın bölünebilirliği hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Tenkis Davasında Sabit Tenkis Oranı ve Tercih Hakkı bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu: m.505-571

Tenkis davasında sabit tenkis oranı ve tercih hakkı kapsamında m.505-571 hükümleri saklı pay, tenkis sırası ve süre bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.107, 190 ve 266-287

Tenkis davasında sabit tenkis oranı ve tercih hakkı kapsamında m.107, 190 ve 266-287 hükümleri talep ve değerleme bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.117-120

Tenkis davasında sabit tenkis oranı ve tercih hakkı kapsamında m.117-120 hükümleri temerrüt ve faiz bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Medeni Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Uygulanacak Ölçütler

Bölünmez Mal veya Kazandırma Saklı Payı İhlal Ediyorsa, Tasarrufun İhlal Edilen Kısmının Tüm Değere Oranı Belirlenir; Lehine Kazandırma Yapılan Kişinin Tercih Hakkı ve Karar Tarihine Yakın Değerler Üzerinden Sonuç Hesabı Birlikte Kurulur.

Yargıtay tenkis sabit tercih hakkı resmî kayıtları yönünden bölünmez mal veya kazandırma saklı payı ihlal ediyorsa, tasarrufun ihlal edilen kısmının tüm değere oranı belirlenir; lehine kazandırma yapılan kişinin tercih hakkı ve karar tarihine yakın değerler üzerinden sonuç hesabı birlikte kurulur. Bu ölçüt özellikle mirasçılık belgesi, ölüm tarihi malvarlığı ve borçları, bağış-satış belgeleri, banka hareketleri, saklı pay hesabı, keşif ve değer raporları, tercih beyanı ve malın bölünebilirliği üzerinden sınanır. Tenkise esas net terekeyi ve her kazandırmanın ölüm tarihindeki değerini kurup saklı pay ihlalini hesapladıktan sonra sabit oranı belirlemek tamamlanmadan sonuca gidilmesi, dava tarihindeki rayiçle doğrudan saklı pay hesaplamak veya davalının tercih hakkını almadan bölünmez mal hakkında hüküm kurmak ihtimalini güçlendirebilir.

Tenkis, Tapu Değerinin Saklı Paydan Çıkarılması Kadar Basit Değildir; Tereke Aktif-Pasifi, Eklenecek Kazandırmalar, Sağlararası Tasarrufun Tenkise Tabi Olup Olmadığı ve Seçim Sonucu Belirleyicidir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay tenkis sabit tercih hakkı emsal taraması yönünden tenkis, tapu değerinin saklı paydan çıkarılması kadar basit değildir; tereke aktif-pasifi, eklenecek kazandırmalar, sağlararası tasarrufun tenkise tabi olup olmadığı ve seçim sonucu belirleyicidir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Mirasçılık Belgesi, Ölüm Tarihi Malvarlığı ve Borçları, Bağış-Satış Belgeleri, Banka Hareketleri, Saklı Pay Hesabı, Keşif ve Değer Raporları, Tercih Beyanı ve Malın Bölünebilirliği Hukuki Sonuca Bağlanmadan Önce Kaynağı, Tarihi, Kapsamı ve Karşı Kayıtlarla Uyumu Bakımından Doğrulanmalıdır.

“Resmî Gazete tenkis sabit tercih hakkı yürürlük denetimi yönünden mirasçılık belgesi, ölüm tarihi malvarlığı ve borçları, bağış-satış belgeleri, banka hareketleri, saklı pay hesabı, keşif ve değer raporları, tercih beyanı ve malın bölünebilirliği hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

İspat Planı ve Deliller

Mirasçılık Belgesi, Ölüm Tarihi Malvarlığı ve Borçları, Bağış-Satış Belgeleri, Banka Hareketleri, Saklı Pay Hesabı, Keşif ve Değer Raporları, Tercih Beyanı ve Malın Bölünebilirliği.

“Yargıtay tenkis sabit tercih hakkı resmî kayıtları yönünden mirasçılık belgesi, ölüm tarihi malvarlığı ve borçları, bağış-satış belgeleri, banka hareketleri, saklı pay hesabı, keşif ve değer raporları, tercih beyanı ve malın bölünebilirliği” kaydı, “Bölünmez mal veya kazandırma saklı payı ihlal ediyorsa, tasarrufun ihlal edilen kısmının tüm değere oranı belirlenir; lehine kazandırma yapılan kişinin tercih hakkı ve karar tarihine yakın değerler üzerinden sonuç hesabı birlikte kurulur” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Somut Uyuşmazlığa Dayanak Sözleşme, Karar, Bildirim veya Sicil Kaydının Tam Metni, Ekleri ve Değişiklik Geçmişi.

Bu delil öncelikle “tenkis, tapu değerinin saklı paydan çıkarılması kadar basit değildir; tereke aktif-pasifi, eklenecek kazandırmalar, sağlararası tasarrufun tenkise tabi olup olmadığı ve seçim sonucu belirleyicidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay tenkis sabit tercih hakkı emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Resmî Gazete tenkis sabit tercih hakkı yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

“Yargıtay tenkis sabit tercih hakkı resmî kayıtları yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” kaydı, “Bölünmez mal veya kazandırma saklı payı ihlal ediyorsa, tasarrufun ihlal edilen kısmının tüm değere oranı belirlenir; lehine kazandırma yapılan kişinin tercih hakkı ve karar tarihine yakın değerler üzerinden sonuç hesabı birlikte kurulur” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Görevli Merci ve Başvuru Sırası

Tenkise Esas Net Terekeyi ve Her Kazandırmanın Ölüm Tarihindeki Değerini Kurup Saklı Pay İhlalini Hesapladıktan Sonra Sabit Oranı Belirlemek.

“Yargıtay tenkis sabit tercih hakkı resmî kayıtları yönünden tenkise esas net terekeyi ve her kazandırmanın ölüm tarihindeki değerini kurup saklı pay ihlalini hesapladıktan sonra sabit oranı belirlemek” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Mirasçılık belgesi, ölüm tarihi malvarlığı ve borçları, bağış-satış belgeleri, banka hareketleri, saklı pay hesabı, keşif ve değer raporları, tercih beyanı ve malın bölünebilirliği dosyaya alınmalı ve sabit tenkis oranına göre malın veya karşılığının tercih hakkıyla uyumlu biçimde iadesi ve saklı payın tamamlanması talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Görev, Yetki, Taraf Sıfatı, Harç ve Yalnız Kanunun Açıkça Aradığı Hâllerde Dava Şartı veya Zorunlu Ön Başvurunun Ayrı Ayrı Doğrulanması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay tenkis sabit tercih hakkı emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete tenkis sabit tercih hakkı yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Somut Tehlike Varsa Geçici Hukuki Koruma İhtiyacının Yaklaşık İspat, Ölçülülük, Teminat ve Karşı Tarafın Dinlenilmesi Yönlerinden Değerlendirilmesi.

“Yargıtay tenkis sabit tercih hakkı resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar dosyaya alınmalı ve sabit tenkis oranına göre malın veya karşılığının tercih hakkıyla uyumlu biçimde iadesi ve saklı payın tamamlanması talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Sürelerin Hesabı

Saklı Payın Zedelendiğini Öğrenmeden Başlayan Bir Yıllık ve Vasiyetnamenin Açılması veya Mirasın Geçmesiyle Bağlantılı Üst Süreler Dikkatle Korunmalıdır.

Yargıtay tenkis sabit tercih hakkı resmî kayıtları yönünden saklı payın zedelendiğini öğrenmeden başlayan bir yıllık ve vasiyetnamenin açılması veya mirasın geçmesiyle bağlantılı üst süreler dikkatle korunmalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Tebliğ, Öğrenme, İlan, Ödeme ve Elektronik Erişim Tarihlerinden Hangisinin Süreyi Başlattığı İlgili Özel Hükümle Eşleştirilmeli; Hak Düşürücü Süre, Zamanaşımı ve Kanun Yolu Süresi Birbirine Karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay tenkis sabit tercih hakkı emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Talep Sonucunun Kurulması

Sabit Tenkis Oranına Göre Malın veya Karşılığının Tercih Hakkıyla Uyumlu Biçimde İadesi ve Saklı Payın Tamamlanması.

“Yargıtay tenkis sabit tercih hakkı resmî kayıtları yönünden sabit tenkis oranına göre malın veya karşılığının tercih hakkıyla uyumlu biçimde iadesi ve saklı payın tamamlanması” talebi, “Bölünmez mal veya kazandırma saklı payı ihlal ediyorsa, tasarrufun ihlal edilen kısmının tüm değere oranı belirlenir; lehine kazandırma yapılan kişinin tercih hakkı ve karar tarihine yakın değerler üzerinden sonuç hesabı birlikte kurulur” koşuluyla ve mirasçılık belgesi, ölüm tarihi malvarlığı ve borçları, bağış-satış belgeleri, banka hareketleri, saklı pay hesabı, keşif ve değer raporları, tercih beyanı ve malın bölünebilirliği deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay tenkis sabit tercih hakkı emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, temel ölçüt ise “tenkis, tapu değerinin saklı paydan çıkarılması kadar basit değildir; tereke aktif-pasifi, eklenecek kazandırmalar, sağlararası tasarrufun tenkise tabi olup olmadığı ve seçim sonucu belirleyicidir” olacaktır.

Asıl Talebe Bağlı Faiz, Tazminat, Gider veya Diğer Ferilerin Her Biri İçin Ayrı Hukuki Dayanak ve Başlangıç Tarihi.

“Resmî Gazete tenkis sabit tercih hakkı yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay — Tenkis Sabit Tercih Hakkı Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “tenkis sabit tercih hakkı resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından bölünmez mal veya kazandırma saklı payı ihlal ediyorsa, tasarrufun ihlal edilen kısmının tüm değere oranı belirlenir; lehine kazandırma yapılan kişinin tercih hakkı ve karar tarihine yakın değerler üzerinden sonuç hesabı birlikte kurulur. yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Tenkis Sabit Tercih Hakkı Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “tenkis sabit tercih hakkı emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; tenkis, tapu değerinin saklı paydan çıkarılması kadar basit değildir; tereke aktif-pasifi, eklenecek kazandırmalar, sağlararası tasarrufun tenkise tabi olup olmadığı ve seçim sonucu belirleyicidir. savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Tenkis Sabit Tercih Hakkı Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “tenkis sabit tercih hakkı yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Karşı Görüşler ve Ret Riskleri

Dava Tarihindeki Rayiçle Doğrudan Saklı Pay Hesaplamak veya Davalının Tercih Hakkını Almadan Bölünmez Mal Hakkında Hüküm Kurmak.

“Yargıtay tenkis sabit tercih hakkı resmî kayıtları yönünden dava tarihindeki rayiçle doğrudan saklı pay hesaplamak veya davalının tercih hakkını almadan bölünmez mal hakkında hüküm kurmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Tenkise esas net terekeyi ve her kazandırmanın ölüm tarihindeki değerini kurup saklı pay ihlalini hesapladıktan sonra sabit oranı belirlemek aşamasında mirasçılık belgesi, ölüm tarihi malvarlığı ve borçları, bağış-satış belgeleri, banka hareketleri, saklı pay hesabı, keşif ve değer raporları, tercih beyanı ve malın bölünebilirliği kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay tenkis sabit tercih hakkı emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi delili ve “Tenkis, tapu değerinin saklı paydan çıkarılması kadar basit değildir; tereke aktif-pasifi, eklenecek kazandırmalar, sağlararası tasarrufun tenkise tabi olup olmadığı ve seçim sonucu belirleyicidir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete tenkis sabit tercih hakkı yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski gerçekleşirse asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

  • mirasçılık belgesi, ölüm tarihi malvarlığı ve borçları, bağış-satış belgeleri, banka hareketleri, saklı pay hesabı, keşif ve değer raporları, tercih beyanı ve malın bölünebilirliği
  • Tenkis Davasında Sabit Tenkis Oranı ve Tercih Hakkı uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
  • tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
  • taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar
  • tenkise esas net terekeyi ve her kazandırmanın ölüm tarihindeki değerini kurup saklı pay ihlalini hesapladıktan sonra sabit oranı belirlemek
  • görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
  • çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
  • somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi
  • Süre çizelgesinde Saklı payın zedelendiğini öğrenmeden başlayan bir yıllık ve vasiyetnamenin açılması veya mirasın geçmesiyle bağlantılı üst süreler dikkatle korunmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Tenkis Davasında Sabit Tenkis Oranı ve Tercih Hakkı Bakımından İlk Usul Adımı Neden Önemlidir?

Tenkise esas net terekeyi ve her kazandırmanın ölüm tarihindeki değerini kurup saklı pay ihlalini hesapladıktan sonra sabit oranı belirlemek; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Tenkis Davasında Sabit Tenkis Oranı ve Tercih Hakkı Bakımından Tebliğ ve Öğrenme Kayıtları Nasıl Tutulmalıdır?

Saklı payın zedelendiğini öğrenmeden başlayan bir yıllık ve vasiyetnamenin açılması veya mirasın geçmesiyle bağlantılı üst süreler dikkatle korunmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sabit Tenkis Oranına Göre Malın veya Karşılığının Tercih Hakkıyla Uyumlu Biçimde İadesi ve Saklı Payın Tamamlanması Hangi Delillere Dayanmalıdır?

Sabit tenkis oranına göre malın veya karşılığının tercih hakkıyla uyumlu biçimde iadesi ve saklı payın tamamlanması, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Tenkis Davasında Sabit Tenkis Oranı ve Tercih Hakkı konusunda ilk hukuki adım nedir; hangi kayıtlar korunmalı ve hangi savunma veya kabul edilebilirlik engeli önceden değerlendirilmelidir” sorusu, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Bölünmez mal veya kazandırma saklı payı ihlal ediyorsa, tasarrufun ihlal edilen kısmının tüm değere oranı belirlenir; lehine kazandırma yapılan kişinin tercih hakkı ve karar tarihine yakın değerler üzerinden sonuç hesabı birlikte kurulur.

Dosyanın ilk önceliği tenkise esas net terekeyi ve her kazandırmanın ölüm tarihindeki değerini kurup saklı pay ihlalini hesapladıktan sonra sabit oranı belirlemek, delil omurgası ise mirasçılık belgesi, ölüm tarihi malvarlığı ve borçları, bağış-satış belgeleri, banka hareketleri, saklı pay hesabı, keşif ve değer raporları, tercih beyanı ve malın bölünebilirliği ile Tenkis Davasında Sabit Tenkis Oranı ve Tercih Hakkı uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Saklı payın zedelendiğini öğrenmeden başlayan bir yıllık ve vasiyetnamenin açılması veya mirasın geçmesiyle bağlantılı üst süreler dikkatle korunmalıdır. Sabit tenkis oranına göre malın veya karşılığının tercih hakkıyla uyumlu biçimde iadesi ve saklı payın tamamlanması talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; dava tarihindeki rayiçle doğrudan saklı pay hesaplamak veya davalının tercih hakkını almadan bölünmez mal hakkında hüküm kurmak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

Miras Hukuku6 mevzuat, içtihat ve doktrin bağlantısıYayın ilkelerimiz
Tenkis Davasında Sabit Tenkis Oranı ve Tercih Hakkı konulu makale görseli
Makale görseli
AYNI ALANDA
Miras HukukuVasiyet Alacaklısının İfa Talebi ve Zamanaşımı

Vasiyet Alacaklısının İfa Talebi ve Zamanaşımı; Belirli mal bırakma vasiyeti mirasçılık sıfatı değil, yükümlü mirasçı veya atanmış kişiye karşı kişisel ifa alacağı doğurur; vasiyetnamenin açılması, muacceliyet, konu malın durumu ve zamanaşımı birlikte incelenmelidir. Delil, başvuru sırası, süre ve karşı görüşlerle birlikte incelenmektedir.

İncele →
Miras HukukuVasiyetnamede Koşul ve Yüklemenin Geçerliliği

Vasiyetnamede Koşul ve Yüklemenin Geçerliliği; Mirasbırakan vasiyetname veya miras sözleşmesinde kazandırmayı koşula ya da yüklemeye bağlayabilir; hukuka, ahlaka ve kişilik haklarına aykırı hükümler geçersizlik veya iptal sonucu doğurabilir. Delil, başvuru sırası, süre ve karşı görüşlerle birlikte incelenmektedir.

İncele →
Miras HukukuTerekenin Resmi Defterinin Tutulması ve Mirasçının Sorumluluğu

Terekenin Resmi Defterinin Tutulması ve Mirasçının Sorumluluğu; Mirasçı, terekenin aktif ve pasifini güvenli biçimde görmek için resmi defter tutulmasını isteyebilir; deftere göre kabul, ret veya resmi tasfiye tercihi borç sorumluluğunun kapsamını belirler. Delil, başvuru sırası, süre ve karşı görüşlerle birlikte incelenmektedir.

İncele →