Kamu Personeli Sözlü Sınavının Yargısal Denetimi

Kapsam

Kamu Personeli Sözlü Sınavının Yargısal Denetimi yönünden kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem, zorunlu idari başvuru, görev ve yetki, dava süresi, hukuka uygunluk denetimi, yürütmenin durdurulması ve kararın uygulanması birlikte ele alınır. Sözlü sınav; önceden belirli ölçüt, eşit soru veya ölçülebilir değerlendirme, kurul üyelerinin ayrı puanı ve gerekçeli kayıtlarla denetlenebilir olmalıdır; salt takdir yetkisi yargı denetimini ortadan kaldırmaz. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, kamu personeli sözlü sınavının yargısal denetimi konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

İdari İşlemin Hukukî Niteliği ve Denetim Sınırı

İncelemenin ilk ölçütü “sözlü sınav; önceden belirli ölçüt, eşit soru veya ölçülebilir değerlendirme, kurul üyelerinin ayrı puanı ve gerekçeli kayıtlarla denetlenebilir olmalıdır; salt takdir yetkisi yargı denetimini ortadan kaldırmaz” kuralıdır. Yazılı sınav başarısı sözlüden de aynı puanı alma hakkı vermez; aday, usul veya değerlendirme hatasının kendi sonucu üzerindeki etkisini somutlaştırmalıdır. Ayrıca “ilan ve yönetmelik, soru havuzu ve çekilen soru, aday cevapları, ses-görüntü kaydı varsa kayıt, kurul puan cetvelleri ve başarı sıralaması hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Kamu Personeli Sözlü Sınavının Yargısal Denetimi bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu: m.3/C

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak” — Alıntının yeri: Devlet Memurları Kanunu m.3/C, liyakat ilkesinin başlangıcı

Bu alıntı, TBMM, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kabul metni, m.3/C üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Kamu personeli sözlü sınavının yargısal denetimi kapsamında m.3/C hükümleri liyakat ve sınav bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İdari Yargılama Usulü Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu: m.2, 7 ve 20

Kamu personeli sözlü sınavının yargısal denetimi kapsamında m.2, 7 ve 20 hükümleri yerindelik sınırı ve inceleme bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası: m.10, 70, 125 ve 141

Kamu personeli sözlü sınavının yargısal denetimi kapsamında m.10, 70, 125 ve 141 hükümleri eşitlik, kamu hizmeti ve gerekçe bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Devlet Memurları Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Ömür Kadri Sarı: Kamu Personeli İstihdamında Kullanılan Sözlü Sınavın Hukuka Uygunluk Denetimi

Sözlü sınav denetimi yalnız puan sonucuna indirgenmemeli; komisyonun oluşumu, sorular, cevaplar, kayıt ve puan gerekçesi objektif olarak incelenmelidir. Bu yaklaşım, bu idari uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“sözlü sınavların yargısal denetiminde hangi ölçütlerin kullanıldığı ve bu ölçütlerin etkin yargısal denetime imkân verip vermediği” — Alıntının yeri: Öz, son bölüm

Kamu personeli sözlü sınavının yargısal denetimi konusunda yararlanılan eser: Ömür Kadri Sarı, “Kamu Personeli İstihdamında Kullanılan Sözlü Sınavın Hukuka Uygunluk Denetimi”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2024, S. 60, s. 79-110. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

İlan, yönetmelik, komisyon görevlendirmesi, soru-cevap tutanağı, ses-görüntü kaydı, bireysel puan formları ve başarı listesi istenir. Sonuca karşı özel itiraz varsa tüketilir; iptal davası idare mahkemesinde, tebliğ veya öğrenmeden itibaren genel olarak altmış gündür. Yürütmenin durdurulması için atamanın tamamlanma riski somutlaştırılır. Mahkeme yerindelik değil, objektiflik, eşitlik, liyakat ve gerekçe denetimi yapar. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; mevzuat alıntısı aşağıda gösterilen TBMM kabul/değişiklik metni veya Resmî Gazete nüshasıyla kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Ancak MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından doğrulama, güncel konsolide metin veya yürürlük doğrulaması değildir; güncel metin, yürürlük, ikincil düzenleme ve olay tarihi ayrıca kontrol edilmelidir. Alıntı genel liyakat ilkesidir; sınavın özel yönetmeliği, ilan koşulları ve kayıt zorunluluğu kurum ve sınav tarihi itibarıyla ayrıca doğrulanmalıdır.

Yetki, Şekil, Sebep, Konu ve Maksat Denetimi

Sözlü Sınav; Önceden Belirli Ölçüt, Eşit Soru veya Ölçülebilir Değerlendirme, Kurul Üyelerinin Ayrı Puanı ve Gerekçeli Kayıtlarla Denetlenebilir Olmalıdır; Salt Takdir Yetkisi Yargı Denetimini Ortadan Kaldırmaz.

Danıştay 2. Dairesi E. 2018/4266, K. 2023/2923 yönünden sözlü sınav; önceden belirli ölçüt, eşit soru veya ölçülebilir değerlendirme, kurul üyelerinin ayrı puanı ve gerekçeli kayıtlarla denetlenebilir olmalıdır; salt takdir yetkisi yargı denetimini ortadan kaldırmaz. Bu ölçüt özellikle ilan ve yönetmelik, soru havuzu ve çekilen soru, aday cevapları, ses-görüntü kaydı varsa kayıt, kurul puan cetvelleri ve başarı sıralaması üzerinden sınanır. İlan edilen ölçüt ile her kurul üyesinin verdiği puanın gerekçesini ve adaylar arası uygulama birliğini karşılaştırmak tamamlanmadan sonuca gidilmesi, yalnız yazılı-sözlü puan farkını hukuka aykırılığın tek kanıtı saymak ihtimalini güçlendirebilir.

Yazılı Sınav Başarısı Sözlüden De Aynı Puanı Alma Hakkı Vermez; Aday, Usul veya Değerlendirme Hatasının Kendi Sonucu Üzerindeki Etkisini Somutlaştırmalıdır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Danıştay 2. Dairesi E. 2018/4266, K. 2023/2923 yönünden yazılı sınav başarısı sözlüden de aynı puanı alma hakkı vermez; aday, usul veya değerlendirme hatasının kendi sonucu üzerindeki etkisini somutlaştırmalıdır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

İlan ve Yönetmelik, Soru Havuzu ve Çekilen Soru, Aday Cevapları, Ses-Görüntü Kaydı Varsa Kayıt, Kurul Puan Cetvelleri ve Başarı Sıralaması Hukuki Sonuca Bağlanmadan Önce Kaynağı, Tarihi, Kapsamı ve Karşı Kayıtlarla Uyumu Bakımından Doğrulanmalıdır.

“Danıştay 2. Dairesi E. 2018/4266, K. 2023/2923 yönünden ilan ve yönetmelik, soru havuzu ve çekilen soru, aday cevapları, ses-görüntü kaydı varsa kayıt, kurul puan cetvelleri ve başarı sıralaması hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

İşlem Dosyası ve Teknik İspat

İlan ve Yönetmelik, Soru Havuzu ve Çekilen Soru, Aday Cevapları, Ses-Görüntü Kaydı Varsa Kayıt, Kurul Puan Cetvelleri ve Başarı Sıralaması.

“Danıştay 2. Dairesi E. 2018/4266, K. 2023/2923 yönünden ilan ve yönetmelik, soru havuzu ve çekilen soru, aday cevapları, ses-görüntü kaydı varsa kayıt, kurul puan cetvelleri ve başarı sıralaması” kaydı, “Sözlü sınav; önceden belirli ölçüt, eşit soru veya ölçülebilir değerlendirme, kurul üyelerinin ayrı puanı ve gerekçeli kayıtlarla denetlenebilir olmalıdır; salt takdir yetkisi yargı denetimini ortadan kaldırmaz” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Bu İdari Uyuşmazlık Konusu İşlemin Tam Metni, Tebliğ Evrakı, İşlem Dosyası ve Dayanak İnceleme veya Denetim Raporu.

Bu delil öncelikle “yazılı sınav başarısı sözlüden de aynı puanı alma hakkı vermez; aday, usul veya değerlendirme hatasının kendi sonucu üzerindeki etkisini somutlaştırmalıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Danıştay 2. Dairesi E. 2018/4266, K. 2023/2923 yönünden bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Zorunlu İdari Başvuru, İtiraz ve Cevap Belgeleri ile Elektronik Başvuru Alındıları.

“Danıştay 2. Dairesi E. 2018/4266, K. 2023/2923 yönünden zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

İdari Başvurudan Yargısal Denetime

İlan Edilen Ölçüt ile Her Kurul Üyesinin Verdiği Puanın Gerekçesini ve Adaylar Arası Uygulama Birliğini Karşılaştırmak.

“Danıştay 2. Dairesi E. 2018/4266, K. 2023/2923 yönünden ilan edilen ölçüt ile her kurul üyesinin verdiği puanın gerekçesini ve adaylar arası uygulama birliğini karşılaştırmak” işlemi, idari denetimin ayrı bir aşamasıdır. İlan ve yönetmelik, soru havuzu ve çekilen soru, aday cevapları, ses-görüntü kaydı varsa kayıt, kurul puan cetvelleri ve başarı sıralaması dosyaya alınmalı; kesin işlem, zorunlu idari başvuru, görevli yargı yeri ve dava süresi belirlenmelidir.

Kesin ve Yürütülmesi Zorunlu İşlemin, Tebliğ Tarihinin, Zorunlu İdari Başvurunun ve Görevli İdari veya Vergi Yargı Yerinin Doğrulanması.

Bu aşamada bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu ile işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları arasındaki bağ incelenir. “Danıştay 2. Dairesi E. 2018/4266, K. 2023/2923 yönünden kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması” adımından sonra yürütmenin durdurulması ve esas kararın uygulanma takvimi ayrıca tutulmalıdır.

İşlemin Yetki, Şekil, Sebep, Konu ve Maksat Unsurları ile Maddi Olay ve Teknik Veriler Arasındaki Bağın İncelenmesi.

“Danıştay 2. Dairesi E. 2018/4266, K. 2023/2923 yönünden işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi” işlemi yürütülürken tebliğ, husumet, kesin işlem ve varsa ön karar başvurusu birlikte denetlenir. Eksik zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları, telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması isteminin dinlenebilirliğini etkileyebilir.

Tebliğ, İdari Başvuru ve Dava Süresi

Sonuç İlanı veya Bireysel Bildirimden İtibaren İdari Başvuru ve Dava Süresi; Kayıtların Korunması Talebiyle Birlikte Hesaplanmalıdır.

Danıştay 2. Dairesi E. 2018/4266, K. 2023/2923 yönünden sonuç ilanı veya bireysel bildirimden itibaren idari başvuru ve dava süresi; kayıtların korunması talebiyle birlikte hesaplanmalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Tebliğ, Öğrenme, İlan, Ödeme ve Elektronik Erişim Tarihlerinden Hangisinin Süreyi Başlattığı İlgili Özel Hükümle Eşleştirilmeli; Hak Düşürücü Süre, Zamanaşımı ve Kanun Yolu Süresi Birbirine Karıştırılmamalıdır.

“Danıştay 2. Dairesi E. 2018/4266, K. 2023/2923 yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

İptal, Tam Yargı ve Yürütmenin Durdurulması

Objektiflik ve Denetlenebilirlik Koşullarını Taşımayan Sözlü Sınav Sonucunun İptali ve Yeniden Değerlendirme.

“Danıştay 2. Dairesi E. 2018/4266, K. 2023/2923 yönünden objektiflik ve denetlenebilirlik koşullarını taşımayan sözlü sınav sonucunun iptali ve yeniden değerlendirme” istemi, “Sözlü sınav; önceden belirli ölçüt, eşit soru veya ölçülebilir değerlendirme, kurul üyelerinin ayrı puanı ve gerekçeli kayıtlarla denetlenebilir olmalıdır; salt takdir yetkisi yargı denetimini ortadan kaldırmaz” koşuluyla ve ilan ve yönetmelik, soru havuzu ve çekilen soru, aday cevapları, ses-görüntü kaydı varsa kayıt, kurul puan cetvelleri ve başarı sıralaması ile ilişkilendirilmelidir. İptal, tam yargı ve yürütmenin durdurulması sonuçları ayrı kurulmalıdır.

Bu İdari Uyuşmazlık Konusu İşlemin Hukuka Aykırı Kısmının İptali ve Gerekli İse Sonuçlarının İdarece Giderilmesi.

“Danıştay 2. Dairesi E. 2018/4266, K. 2023/2923 yönünden bu idari uyuşmazlık konusu işlemin hukuka aykırı kısmının iptali ve gerekli ise sonuçlarının idarece giderilmesi” sonucu isteniyorsa kararın idarece nasıl uygulanacağı işlem, kişi ve dönem bakımından açık olmalıdır. Dayanak kayıt bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu, temel ölçüt ise “yazılı sınav başarısı sözlüden de aynı puanı alma hakkı vermez; aday, usul veya değerlendirme hatasının kendi sonucu üzerindeki etkisini somutlaştırmalıdır” olacaktır.

Telafisi Güç veya İmkânsız Zarar ile Açık Hukuka Aykırılık Birlikte Gösterilebiliyorsa Yürütmenin Durdurulması.

“Danıştay 2. Dairesi E. 2018/4266, K. 2023/2923 yönünden telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması” isteminin işlemin hangi kısmına ve hangi hukuka aykırılık nedenine dayandığı açıklanmalıdır. Zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları bulunmadığında talep varsayımla genişletilmemelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Danıştay 2. Dairesi, E. 2018/4266, K. 2023/2923, 24.05.2023 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“Bu iki ilkenin temelinde, objektif kurallar çerçevesinde işin ehline verilmesi ve hak etme düşüncesi yatmakta olup” — Alıntının yeri: Hukuki Değerlendirme; Anayasa m.70 bağlamında kariyer ve liyakat ilkeleri paragrafı

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: ret.

Kamu personeli sözlü sınavının yargısal denetimi bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Kamu personeli seçme ve yükseltme süreçlerindeki sözlü sınavlar kariyer, liyakat, nesnellik ve yargısal denetlenebilirlik ilkelerine uygun olmalıdır. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Kamu görevinde yükselme yönetmeliğindeki sözlü sınav koşulları, kariyer ve liyakat ilkeleri yönünden doğrudan denetlenmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Karar bireysel adayın cevap, tutanak ve puanlamasını değil düzenleyici işlemi inceler; belirli bir sözlü sınav sonucunun iptalini kendiliğinden gerektirmez.

Kesin İşlem, Süre ve Husumet Riskleri

Yalnız Yazılı-Sözlü Puan Farkını Hukuka Aykırılığın Tek Kanıtı Saymak.

“Danıştay 2. Dairesi E. 2018/4266, K. 2023/2923 yönünden yalnız yazılı-sözlü puan farkını hukuka aykırılığın tek kanıtı saymak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. İlan edilen ölçüt ile her kurul üyesinin verdiği puanın gerekçesini ve adaylar arası uygulama birliğini karşılaştırmak aşamasında ilan ve yönetmelik, soru havuzu ve çekilen soru, aday cevapları, ses-görüntü kaydı varsa kayıt, kurul puan cetvelleri ve başarı sıralaması kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Danıştay 2. Dairesi E. 2018/4266, K. 2023/2923 yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu delili ve “Yazılı sınav başarısı sözlüden de aynı puanı alma hakkı vermez; aday, usul veya değerlendirme hatasının kendi sonucu üzerindeki etkisini somutlaştırmalıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Danıştay 2. Dairesi E. 2018/4266, K. 2023/2923 yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski gerçekleşirse telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• ilan ve yönetmelik, soru havuzu ve çekilen soru, aday cevapları, ses-görüntü kaydı varsa kayıt, kurul puan cetvelleri ve başarı sıralaması
• Kamu Personeli Sözlü Sınavının Yargısal Denetimi konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu
• zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları

• ilan edilen ölçüt ile her kurul üyesinin verdiği puanın gerekçesini ve adaylar arası uygulama birliğini karşılaştırmak
• kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması
• işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi

• Süre çizelgesinde Sonuç ilanı veya bireysel bildirimden itibaren idari başvuru ve dava süresi; kayıtların korunması talebiyle birlikte hesaplanmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Kamu Personeli Sözlü Sınavının Yargısal Denetimi Bakımından Uygulanacak Ana Kural, İspatlanması Gereken Maddi Vakıalar ve Doğru Başvuru Sırası Nasıl Belirlenir?

Sözlü sınav; önceden belirli ölçüt, eşit soru veya ölçülebilir değerlendirme, kurul üyelerinin ayrı puanı ve gerekçeli kayıtlarla denetlenebilir olmalıdır; salt takdir yetkisi yargı denetimini ortadan kaldırmaz. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; ilan ve yönetmelik, soru havuzu ve çekilen soru, aday cevapları, ses-görüntü kaydı varsa kayıt, kurul puan cetvelleri ve başarı sıralaması ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

İlan ve Yönetmelik, Soru Havuzu ve Çekilen Soru, Aday Cevapları, Ses-Görüntü Kaydı Varsa Kayıt, Kurul Puan Cetvelleri ve Başarı Sıralaması Somut Olayın Hangi Unsurunu Kanıtlar?

İlan ve yönetmelik, soru havuzu ve çekilen soru, aday cevapları, ses-görüntü kaydı varsa kayıt, kurul puan cetvelleri ve başarı sıralaması, bu idari uyuşmazlık konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu, zorunlu idari başvuru, itiraz ve cevap belgeleri ile elektronik başvuru alındıları birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Kamu Personeli Sözlü Sınavının Yargısal Denetimi Bakımından İlk Usul Adımından Sonra Hangi İşlemler Yapılmalıdır?

İlan edilen ölçüt ile her kurul üyesinin verdiği puanın gerekçesini ve adaylar arası uygulama birliğini karşılaştırmak; kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, tebliğ tarihinin, zorunlu idari başvurunun ve görevli idari veya vergi yargı yerinin doğrulanması; işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile maddi olay ve teknik veriler arasındaki bağın incelenmesi. Kesin işlem, zorunlu idari başvuru, görevli yargı yeri, tebliğ ve dava süresi esas incelemesinden önce doğrulanmalıdır.

Kamu Personeli Sözlü Sınavının Yargısal Denetimi Bakımından Kritik Tarihler Nasıl Belirlenir?

Sonuç ilanı veya bireysel bildirimden itibaren idari başvuru ve dava süresi; kayıtların korunması talebiyle birlikte hesaplanmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Objektiflik ve Denetlenebilirlik Koşullarını Taşımayan Sözlü Sınav Sonucunun İptali ve Yeniden Değerlendirme Talebi Hangi Vakıa ve Delillerle Somutlaştırılmalıdır?

Objektiflik ve denetlenebilirlik koşullarını taşımayan sözlü sınav sonucunun iptali ve yeniden değerlendirme, bu idari uyuşmazlık konusu işlemin hukuka aykırı kısmının iptali ve gerekli ise sonuçlarının idarece giderilmesi, telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte gösterilebiliyorsa yürütmenin durdurulması somut işlemin niteliğine göre gündeme gelebilir. İptal, tam yargı ve yürütmenin durdurulması koşulları ile uygulanma sonuçları ayrı açıklanmalıdır.

Sonuç

Bu idari uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Kamu Personeli Sözlü Sınavının Yargısal Denetimi bakımından uygulanacak ana kural, ispatlanması gereken maddi vakıalar ve doğru başvuru sırası nasıl belirlenir” sorusu, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu, 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Sözlü sınav; önceden belirli ölçüt, eşit soru veya ölçülebilir değerlendirme, kurul üyelerinin ayrı puanı ve gerekçeli kayıtlarla denetlenebilir olmalıdır; salt takdir yetkisi yargı denetimini ortadan kaldırmaz.

Dosyanın ilk önceliği ilan edilen ölçüt ile her kurul üyesinin verdiği puanın gerekçesini ve adaylar arası uygulama birliğini karşılaştırmak, delil omurgası ise ilan ve yönetmelik, soru havuzu ve çekilen soru, aday cevapları, ses-görüntü kaydı varsa kayıt, kurul puan cetvelleri ve başarı sıralaması ile Kamu Personeli Sözlü Sınavının Yargısal Denetimi konusu işlemin tam metni, tebliğ evrakı, işlem dosyası ve dayanak inceleme veya denetim raporu arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Sonuç ilanı veya bireysel bildirimden itibaren idari başvuru ve dava süresi; kayıtların korunması talebiyle birlikte hesaplanmalıdır. Objektiflik ve denetlenebilirlik koşullarını taşımayan sözlü sınav sonucunun iptali ve yeniden değerlendirme talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; yalnız yazılı-sözlü puan farkını hukuka aykırılığın tek kanıtı saymak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Danıştay 2. Dairesi, E. 2018/4266, K. 2023/2923, 24.05.2023 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Kamu personeli seçme ve yükseltme süreçlerindeki sözlü sınavlar kariyer, liyakat, nesnellik ve yargısal denetlenebilirlik ilkelerine uygun olmalıdır.
• 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu — m.3/C
• TBMM, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kabul metni, m.3/C — alıntı yeri: Devlet Memurları Kanunu m.3/C, liyakat ilkesinin başlangıcı
• 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — m.2, 7 ve 20
• 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m.10, 70, 125 ve 141
• Ömür Kadri Sarı, “Kamu Personeli İstihdamında Kullanılan Sözlü Sınavın Hukuka Uygunluk Denetimi”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2024, S. 60, s. 79-110
• Danıştay Karar Arama