Kapsam
Yazı; edinilmiş ve kişisel mal ayrımını, rejimin sona erme tarihini, sürüm değeri tarihini, değer artış payı ile katılma alacağını, borç ve denkleştirmeyi, bilirkişi güncellemesini açıklar.
Kısa Cevap
Edinilmiş malın tasfiye değeri kural olarak mal rejiminin sona erdiği tarihteki eski fiyatla değil, tasfiyeye en yakın tarihteki güncel sürüm değeriyle belirlenir; malın niteliği ve borçlar ayrıca hesaba katılır.
Malın Hangi Gruba Ait Olduğu
Tasfiye hesabından önce malın çalışma karşılığı edinilmiş mal mı, evlilik öncesi veya miras gibi kişisel mal mı olduğu belirlenir. Kişisel malın gelirleri ile kişisel mala yapılan edinilmiş mal katkıları ayrı kalemlerdir.
Rejimin Sona Erdiği Tarih
Boşanma davasının açılması, ölüm veya başka sona erme sebebi; hangi malların tasfiye havuzuna gireceğini belirleyen kesim tarihidir. Bu tarih değerlemenin mutlaka aynı gün yapılacağı anlamına gelmez.
Güncel Sürüm Değeri
Tasfiyede mevcut malın serbest piyasada el değiştirebileceği değer, karar tarihine en yakın verilerle bulunur. Taşınmazın imar durumu, aracın kilometresi, şirket payının mali yapısı gibi malın özgün nitelikleri korunur.
Mal Elden Çıkarılmışsa
Mal rejiminin sona ermesinden önce karşılıksız veya diğer eşin alacağını azaltma amacıyla yapılan devirler, eklenecek değer olarak hesaba katılabilir. Normal tüketim, gerçek satış ve satış bedelinin kullanım yeri ayrıca araştırılır.
Borçlar ve Katkılar
Malın edinilmesi veya korunmasına ilişkin borçlar, tasfiye anındaki oranlarıyla artık değerden indirilir. Diğer eşin kişisel maldan yaptığı katkı varsa değer artış payı, katılma alacağından önce ve farklı hesapla ele alınır.
Bilirkişi Raporunun Güncellenmesi
Yüksek enflasyon veya uzun yargılama nedeniyle eski rapor karar tarihinden uzaklaşmışsa ek raporla değer güncellenmelidir. Güncelleme yalnız genel bir endeks çarpımı değil, malın somut piyasa değişimini yansıtmalıdır.
Delil Planı ve İspat Yükü
Edinim belgeleri, banka kredi ve ödeme kayıtları ile başlayan ispat planı, çok sayıda belge sunmak yerine her çekişmeli vakıayı doğru delille eşleştirmeyi gerektirir. İddianın dayanağı ile karşı tarafın muhtemel savunması iki ayrı sütunda kurulmalı; ispat yükünün kime ait olduğu ve delilin hangi kurumdan ne kadar süre içinde alınabileceği gösterilmelidir. Aşağıdaki kayıtlar bu nedenle birbirinin tekrarı değil, farklı vakıaları doğrulayan bir delil zinciridir.
Edinim Belgeleri, Banka Kredi ve Ödeme Kayıtları
Edinim belgeleri, banka kredi ve ödeme kayıtları, yalnız dosyaya eklenecek bir kayıt değildir. Bu delilin hangi kurucu, engelleyici veya sona erdirici vakıayı gösterdiği; kim tarafından, hangi tarihte ve hangi işlem bağlamında oluşturulduğu dilekçede açıklanmalıdır. Belgenin tamamı görülmeden seçilmiş bir sayfa, ekran görüntüsü veya tarafça hazırlanmış özet üzerinden kesin sonuca gidilmemelidir.
Rejimin başı ve sonundaki tapu, araç, şirket ve hesap kayıtları ile çapraz doğrulama yapılması, tarih, taraf, miktar ve işlem bağlantısındaki uyuşmazlıkları görünür kılar. Belge karşı tarafın veya üçüncü kişinin elindeyse ibraz talebi, kurum müzekkeresi, delil tespiti ya da bilirkişi incelemesi için hangi usul aracının kullanılacağı baştan belirlenmelidir. Elektronik kayıtlarda özgün dosya, zaman damgası, erişim geçmişi ve değişiklik izi korunmalı; hukuka aykırı elde edilen verinin ispat değeri ayrıca tartışılmalıdır.
Rejimin Başı ve Sonundaki Tapu, Araç, Şirket ve Hesap Kayıtları
Rejimin başı ve sonundaki tapu, araç, şirket ve hesap kayıtları bakımından ilk soru, kaydın mevcut olup olmadığı değil hangi tartışmalı olguyu ispatlayabildiğidir. Düzenleyen kişi veya kurum, düzenleme amacı, kayıt dönemi ve karşı tarafa aidiyet açıkça belirlenmelidir. Belgenin içeriği iddiayı yalnız dolaylı biçimde destekliyorsa aradaki çıkarım zinciri gösterilmeli; yorum, belgenin kendi ifadesi gibi sunulmamalıdır.
Bu kayıt, değerleme tarihine yakın emsal satışlar ile malın fiziksel özellikleri ile birlikte okunduğunda anlatım ile dış kaynak arasındaki uyum denetlenebilir. Çelişki varsa belgenin aslı, dayanak kayıtları ve düzenleyenin açıklaması istenmeli; eksiklik bilirkişinin hukukî nitelendirme yapması beklenerek kapatılmamalıdır. Kişisel veri, ticari sır veya soruşturma gizliliği içeren bölümlerde dosyaya sunma yöntemi ile inceleme hakkı arasında ölçülü bir çözüm kurulmalıdır.
Değerleme Tarihine Yakın Emsal Satışlar ile Malın Fiziksel Özellikleri
Değerleme tarihine yakın emsal satışlar ile malın fiziksel özellikleri, zaman içinde değişebilen veya kaybolabilen bir delil niteliği taşıyabilir. Bu nedenle kaynağın korunması, talep tarihinin belgelenmesi ve mümkünse değiştirilemez örneğin alınması esasa ilişkin tartışmadan önce ele alınmalıdır. Sonradan oluşturulan açıklama ile olay anındaki kayıt birbirinden ayrılmalı; boşluklar varsayımla tamamlanmamalıdır.
Edinim belgeleri, banka kredi ve ödeme kayıtları aynı olayın başka bir aşamasını gösteriyorsa iki kayıt arasındaki tarih ve işlem bağı kurulmalıdır. Delil, iddia sahibinin elinde değilse hangi makamdan hangi hukuki dayanakla isteneceği somutlaştırılmalı; ret hâlinde başvurulacak yol ve saklama süresi dosya notuna eklenmelidir. Güvenilirlik itirazı bekleniyorsa metadata, imza, mühür, log veya karşılaştırma örneği daha tahkikat başlamadan belirlenmelidir.
Dosyaya Konulacak Temel Kayıtlar
- Edinim belgeleri, banka kredi ve ödeme kayıtları
- Rejimin başı ve sonundaki tapu, araç, şirket ve hesap kayıtları
- Değerleme tarihine yakın emsal satışlar ile malın fiziksel özellikleri
Usul ve Başvuru Sırası
İlk usul adımı “her mal için edinim kaynağı, kesim tarihi, tasfiye değeri ve borç ayrı sütunda gösterilen hesap tablosu hazırlanır” olarak belirlenmiştir. Maddi hakkın varlığı ile bu hakkın hangi yol üzerinden korunacağı aynı soru değildir. Aşağıdaki sıra, somut olayın tarihine ve taraf sıfatlarına göre uyarlanmalı; zorunlu başvuru ile dava veya kanun yolu sürelerinin birbirini durdurup durdurmadığı ayrıca gösterilmelidir.
Usul Adımı: Her Mal İçin Edinim Kaynağı, Kesim Tarihi, Tasfiye Değeri ve Borç Ayrı Sütunda Gösterilen Hesap Tablosu Hazırlanır
Bu aşamada her mal için edinim kaynağı, kesim tarihi, tasfiye değeri ve borç ayrı sütunda gösterilen hesap tablosu hazırlanır. Amaç, uyuşmazlığın doğru taraflar arasında, doğru merci önünde ve incelenebilir bir talep sonucuyla yürütülmesini sağlamaktır. Görev, kesin yetki, dava şartı arabuluculuk, zorunlu idari başvuru, harç ve tebligat sorunları maddi haklılıktan ayrı denetlenmelidir. Bir usul şartının sonradan tamamlanıp tamamlanamayacağı varsayımla değil, özel hüküm ve güncel içtihatla belirlenmelidir.
“Her mal için edinim kaynağı, kesim tarihi, tasfiye değeri ve borç ayrı sütunda gösterilen hesap tablosu hazırlanır” adımı takvime işlendiğinde başvuru tarihi, teslim veya tebliğ belgesi, karşı tarafın cevabı ve varsa kesinleşme bilgisi aynı kayıt altında tutulmalıdır. Başvurunun yalnız yapılmış olması yeterli değildir; ileri sürülen vakıa ve taleplerin sonraki dava veya kanun yolunu daraltıp daraltmadığı da kontrol edilmelidir.
Usul Adımı: Karar Aşamasında Rapor Güncelliğini Yitirmişse Somut Piyasa Verileriyle Ek Rapor İstenir
İkinci adımda “karar aşamasında rapor güncelliğini yitirmişse somut piyasa verileriyle ek rapor istenir” işlemi yürütülür. Bu aşamada yalnız kabul edilebilirlik değil, incelemenin hangi vakıa ve talepler üzerinde yürütüleceği de belirlenir. Taraf teşkili, delillerin hangi sırayla toplanacağı, uzman incelemesinin kapsamı ve esaslı itirazların kararda karşılanması birlikte planlanmalıdır. Bilirkişiden hukukî sonuç değil, özel veya teknik bilgi gerektiren maddi tespit istenmelidir.
“Karar aşamasında rapor güncelliğini yitirmişse somut piyasa verileriyle ek rapor istenir” işleminin sonucu, sonraki başvuru veya infaz aşamasına elverişli bir belgeyle kayıt altına alınmalıdır. Kısmi kabul, feragat, sulh, ara karar veya ret varsa bunun hangi talebi ne ölçüde etkilediği açıkça işaretlenmeli; kanun yolu incelemesinde ileri sürülecek hata ilk derece aşamasındaki itirazla ilişkilendirilmelidir. Kişi, dönem, işlem ve tutar belirsizliği hükmün uygulanmasını güçleştireceğinden talep sonucu son kez bu aşamada denetlenmelidir.
Uygulama Sırası
- Her mal için edinim kaynağı, kesim tarihi, tasfiye değeri ve borç ayrı sütunda gösterilen hesap tablosu hazırlanır.
- Karar aşamasında rapor güncelliğini yitirmişse somut piyasa verileriyle ek rapor istenir.
Süreler ve Hak Kaybı Riski
Süre Uyarısı
Evlilik, mal edinimi, katkı, boşanma davası ve karar tarihleri ayrılır. Bu süre hesaplanırken olay, öğrenme, usulüne uygun bildirim, başvuru, ret, son tutanak ve karar tarihleri tek kronolojide fakat ayrı hukuki nitelikleriyle gösterilmelidir. Başlangıç kanıtlanamıyorsa yalnız son gün hesabı güvenli sonuç vermez; tebligat parçası, UETS kaydı, başvuru alındısı veya noter belgesi dosyaya alınmalıdır.
“Evlilik, mal edinimi, katkı, boşanma davası ve karar tarihleri ayrılır” uyarısının zamanaşımı mı, hak düşürücü süre mi, usul süresi mi yoksa sözleşmesel bildirim süresi mi olduğu açıkça yazılmalıdır. Adli tatil, resmî tatil, elektronik tebligat, zorunlu arabuluculuk ve idari başvurunun etkisi her süre türünde aynı değildir.
Süre Uyarısı
Tasfiye alacağına ilişkin dava süresi, mal rejiminin sona erme sebebi ve kesinleşme bilgisiyle hesaplanır. Bu ikinci zaman kuralı, ilk süreyle aynı başlangıca veya aynı sonuca sahip kabul edilmemelidir. Öğrenme ile tebliğ, muacceliyet ile zarar tarihi, karar ile kesinleşme farklı hukuki olaylardır. Her tarih için dayanak belge ve uygulanacak hüküm yazılmadan yapılan tek satırlık takvim, hak kaybını önlemeye yetmez.
“Tasfiye alacağına ilişkin dava süresi, mal rejiminin sona erme sebebi ve kesinleşme bilgisiyle hesaplanır” uyarısı bakımından sürenin durması, kesilmesi veya yeniden başlaması ileri sürülüyorsa bunu doğuran başvurunun yetkili makama ve süresi içinde yapıldığı belgelenmelidir. Karşı tarafın süre itirazı bekleniyorsa alternatif başlangıç ihtimallerinin her biri ayrı hesaplanmalı; en erken biten güvenli tarih esas alınmalıdır. Acil koruma veya delil muhafazası mümkünse esas incelemenin tamamlanması beklenmeden ölçülü bir başvuru değerlendirilmelidir.
İleri Sürülebilecek Talepler
Katılma alacağının güncel tasfiye değeri üzerinden tahsili ekseninde kurulacak talep stratejisinde asıl, terditli veya yardımcı sonuçlar; karşı tarafın savunması ve delil durumu gözetilerek ayrılmalıdır. Aşağıdaki korumaların aynı dosyada birlikte istenip istenemeyeceği görev, harç, hukuki yarar ve mükerrerlik yönünden denetlenmelidir.
Katılma Alacağının Güncel Tasfiye Değeri Üzerinden Tahsili
Katılma alacağının güncel tasfiye değeri üzerinden tahsili talebi, sonuç bölümünde açık, hüküm kurulabilir ve uygulanabilir biçimde gösterilmelidir. Talebin dayandığı vakıa, uygulanacak hüküm, ispat aracı, başlangıç tarihi ve varsa miktar veya hesap yöntemi birbirinden ayrılmalıdır. Mahkemenin hukuki nitelendirme yetkisi, tarafın vakıayı ve istediği hukuki korumayı belirsiz bırakmasına imkân vermez.
Koşulları varsa değer artış payı ve eklenecek değer hesabı ile ilişki ayrıca kurulmalıdır. Talepler birlikte hükme bağlanabiliyorsa yığılma; biri kabul edilmezse diğeri incelenecekse terdit; aynı hakkın seçimlik sonuçları söz konusuysa seçim sırası açıkça belirtilmelidir.
Koşulları Varsa Değer Artış Payı ve Eklenecek Değer Hesabı
Koşulları varsa değer artış payı ve eklenecek değer hesabı isteminin asıl talebin reddine mi, başka bir hukukî nitelendirmeye mi yoksa giderilemeyen sonuca mı bağlandığı açıklanmalıdır. Konusu başlangıçta tam belirlenemiyorsa belirsizliğin nedeni ve incelemede kullanılacak veriler gösterilmeli; harç veya ferî sonuçlar ancak bu istem bakımından uygulanabiliyorsa ayrıca kurulmalıdır.
Bu sonuç, katılma alacağının güncel tasfiye değeri üzerinden tahsili talebiyle aynı zarar veya edimi iki kez karşılamamalıdır. Geçici koruma isteniyorsa güncel tehlike, yaklaşık ispat, teminat ve ölçülülük ayrıca gerekçelendirilmelidir. Kabul hâlinde hükmün hangi kişi veya kayıt üzerinde, hangi dönem ve kapsamla uygulanacağı talep sonucundan anlaşılabilmelidir.
Talep Kontrolü
- Katılma alacağının güncel tasfiye değeri üzerinden tahsili
- Koşulları varsa değer artış payı ve eklenecek değer hesabı
Sık Sorulan Uygulama Soruları
Ev Boşanma Davası Tarihindeki Fiyatla Mı Hesaplanır?
Genellikle mevcut malın karar tarihine en yakın sürüm değeri esas alınır; kesim tarihi hangi malın hesaba gireceğini belirler.
Kredi Borcu Güncel Değerden Düşülür Mü?
Malın edinimine ilişkin borcun tasfiyede kalan kısmı ve finansman oranı hesapta dikkate alınır.
Evlilikten Önce Alınan Ev Tamamen Hesap Dışı Mı?
Kişisel mal olabilir; ancak evlilik içindeki kredi ödemeleri veya katkılar ayrı bir değer artış talebi doğurabilir.
Eski Bilirkişi Raporuna Göre Karar Verilebilir Mi?
Rapor güncel piyasa değerinden ciddi biçimde uzaklaşmışsa ek değerleme gerekir.
Doğrulanmış Kanun Dayanağı
4721 Sayılı Türk Medenî Kanunu — m.232
“Mal rejiminin tasfiyesinde malların sürüm değerleri esas alınır.” — Alıntının yeri: Türk Medenî Kanunu m.232, tam madde.
Kanun alıntısı 2026-08-31 tarihinde TBMM, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu kabul metni, m.232 üzerinden doğrulanmıştır. Güncel kanun metni somut olayın tarihi ve geçiş hükümleriyle birlikte ayrıca kontrol edilmelidir. Değerleme konusu mal, tasfiyedeki hukuki niteliği, değerleme tarihi, emsal kümesi ve üzerindeki takyidatlar bilirkişiye açıkça gösterilmelidir. Edinme tarihindeki bedel, dava tarihindeki değer ve karar tarihine en yakın sürüm değeri birbirine karıştırılmamalı; TMK'nın güncel metni MBS'den kontrol edilmelidir.
Doktrindeki Yaklaşımlar
Abdulhamid Onuş: Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminin Tasfiyesinde Değer Biçme Yöntemi ve Zamanı
Katılma alacağı hesabı yalnız bir bilirkişi rakamından ibaret değildir; her mal için doğru değer türü ile kanunun öngördüğü değerleme zamanının ayrı belirlenmesi gerekir.
“Tasfiyeye konu malların değerinin değer biçmede esas alınacak olan yönteme ve değer biçme zamanına göre değişkenlik göstermesi” — Alıntının yeri: Öz, ilk cümle.
Künye: Abdulhamid Onuş, “Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminin Tasfiyesinde Değer Biçme Yöntemi ve Zamanı”, Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2021, Yıl 2020, S. 2, s. 309-342. Kalıcı yayın bağlantısı. Doğrulama tarihi: 2026-08-31. Öğretideki görüş bağlayıcı kural olmayıp kanun, içtihat ve somut olayla birlikte değerlendirilmelidir.
Doğrulanmış İçtihat
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/6615, K. 2025/10316, 26.11.2025
“Tasfiyeye konu malın karara en yakın tarihteki sürüm değerinin esas alınması gerektiği” — Alıntının yeri: Gerekçe, “Tasfiyeye konu malın karara en yakın tarihteki...” ibaresinin yer aldığı paragraf.
Kararın sonucu: onama. Alıntı ve künye, 31.08.2026 tarihinde resmî karar tam metninden doğrulanmıştır. Kararın sonucu ile gerekçedeki bu cümle birlikte okunmalı; somut olayın maddi vakıaları farklı bir dosyaya kendiliğinden taşınmamalıdır.
Somut olayla benzerlik: Mal rejimi tasfiyesinde edinilmiş malın karar tarihine en yakın sürüm değerinin esas alınması değerlendirilmiştir.
Kararın uygulanma sınırı: Değerleme tarihi alacağın türüne ve malın elden çıkarılıp çıkarılmadığına göre değişebilir; tüm malvarlığı kalemleri için otomatik değildir.
Kaynakça ve Karar Doğrulaması
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay bakımından hukuki görüş veya taahhüt niteliğinde değildir.