Terekenin Tespiti Davası ve Koruma Önlemleri

Kapsam

Terekenin Tespiti Davası ve Koruma Önlemleri yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Terekenin tespiti çekişmeli mülkiyet veya alacağı kesin hükümle çözen eda davası değil, mirasbırakanın ölüm anındaki malvarlığını koruyup envanterleyen geçici ve delil muhafaza amaçlı bir işlemdir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, terekenin tespiti davası ve koruma önlemleri konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Uyuşmazlığın Hukukî Niteliği

İncelemenin ilk ölçütü “terekenin tespiti çekişmeli mülkiyet veya alacağı kesin hükümle çözen eda davası değil, mirasbırakanın ölüm anındaki malvarlığını koruyup envanterleyen geçici ve delil muhafaza amaçlı bir işlemdir” kuralıdır. Bir malın tespit tutanağına yazılması onun kesin olarak terekeye ait olduğunu göstermez; üçüncü kişinin mülkiyet ve alacak iddiası genel görevli mahkemede ayrıca çözülebilir. Ayrıca “ölüm belgesi, nüfus ve mirasçılık kayıtları, banka ve tapu bilgileri, araç, şirket payı, borç, kasa ve dijital varlık kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Terekenin Tespiti Davası ve Koruma Önlemleri bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu: m.589/1

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi, istem üzerine veya re'sen tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesini sağlamak üzere gerekli olan bütün önlemleri alır.” — Alıntının yeri: Türk Medenî Kanunu m.589/1

Bu alıntı, TBMM, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu kabul metni, m.589/1 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Terekenin tespiti davası ve koruma önlemleri kapsamında m.589/1 hükümleri koruma önlemleri ve mirasçılık bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.382-388

Terekenin tespiti davası ve koruma önlemleri kapsamında m.382-388 hükümleri çekişmesiz yargı bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İcra ve İflas Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu: m.257 ve Devamı

Terekenin tespiti davası ve koruma önlemleri kapsamında m.257 ve devamı hükümleri alacak riski varsa geçici koruma bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Medeni Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Güray Türker: Terekenin Tespiti İstemi ve Mirasın Hükmen Reddinin Tespiti Davasının Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun T. 22.09.2010, E.2010/2-379, K.2010/413 Sayılı Kararı Kapsamında Değerlendirilmesi

Tereke tespiti koruma ve envanter işidir; başvuru tek başına mirasın örtülü kabulü veya çekişmeli mülkiyet hakkında kesin hüküm sonucu doğurmamalıdır. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“terekenin tespiti için davacılar tarafından açılan davanın, davacıların mirası örtülü olarak kabul ettikleri sonucunu doğurmayacağını” — Alıntının yeri: Öz

Terekenin tespiti davası ve koruma önlemleri konusunda yararlanılan eser: Güray Türker, “Terekenin Tespiti İstemi ve Mirasın Hükmen Reddinin Tespiti Davasının Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun T. 22.09.2010, E.2010/2-379, K.2010/413 Sayılı Kararı Kapsamında Değerlendirilmesi”, Kırıkkale Hukuk Mecmuası, 2025, C. 5, S. 1, s. 95-130. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesinde çekişmesiz yargı yoluyla tespit, defter, mühürleme, yediemin veya diğer koruma önlemleri istenir. Banka, tapu, araç, şirket payı, borç ve dijital varlıklar ölüm tarihi itibarıyla somutlaştırılır. Tespit tutanağı çekişmeli mülkiyet veya alacak hakkında kesin hüküm oluşturmaz; üçüncü kişiye karşı eda veya istihkak davası görevli mahkemede ayrıca açılır. Mirasın reddi için üç aylık süre ile resmî defter tutma ve kabul seçeneklerinin süreleri koruma dosyasından bağımsız izlenmelidir. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; mevzuat alıntısı aşağıda gösterilen TBMM kabul/değişiklik metni veya Resmî Gazete nüshasıyla kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Ancak MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından doğrulama, güncel konsolide metin veya yürürlük doğrulaması değildir; güncel metin, yürürlük, ikincil düzenleme ve olay tarihi ayrıca kontrol edilmelidir.

Kural, İstisna ve Değerlendirme

Terekenin Tespiti Çekişmeli Mülkiyet veya Alacağı Kesin Hükümle Çözen Eda Davası Değil, Mirasbırakanın Ölüm Anındaki Malvarlığını Koruyup Envanterleyen Geçici ve Delil Muhafaza Amaçlı Bir İşlemdir.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2016/18634, K. 2020/7652 ile terekenin tespiti yönünden terekenin tespiti çekişmeli mülkiyet veya alacağı kesin hükümle çözen eda davası değil, mirasbırakanın ölüm anındaki malvarlığını koruyup envanterleyen geçici ve delil muhafaza amaçlı bir işlemdir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok ölüm belgesi, nüfus ve mirasçılık kayıtları, banka ve tapu bilgileri, araç, şirket payı, borç, kasa ve dijital varlık kayıtları ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve tespit dosyasında çekişmeli mülkiyet hakkında eda hükmü kurulmasını istemek savunması da ayrıca incelenmelidir.

Bir Malın Tespit Tutanağına Yazılması Onun Kesin Olarak Terekeye Ait Olduğunu Göstermez; Üçüncü Kişinin Mülkiyet ve Alacak İddiası Genel Görevli Mahkemede Ayrıca Çözülebilir.

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2016/18634, K. 2020/7652 ile terekenin tespiti yönünden bir malın tespit tutanağına yazılması onun kesin olarak terekeye ait olduğunu göstermez; üçüncü kişinin mülkiyet ve alacak iddiası genel görevli mahkemede ayrıca çözülebilir. Bu ölçüt özellikle somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi üzerinden sınanır. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak ihtimalini güçlendirebilir.

Ölüm Belgesi, Nüfus ve Mirasçılık Kayıtları, Banka ve Tapu Bilgileri, Araç, Şirket Payı, Borç, Kasa ve Dijital Varlık Kayıtları Hukuki Sonuca Bağlanmadan Önce Kaynağı, Tarihi, Kapsamı ve Karşı Kayıtlarla Uyumu Bakımından Doğrulanmalıdır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2016/18634, K. 2020/7652 ile terekenin tespiti yönünden ölüm belgesi, nüfus ve mirasçılık kayıtları, banka ve tapu bilgileri, araç, şirket payı, borç, kasa ve dijital varlık kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Dosyanın Delil Omurgası

Ölüm Belgesi, Nüfus ve Mirasçılık Kayıtları, Banka ve Tapu Bilgileri, Araç, Şirket Payı, Borç, Kasa ve Dijital Varlık Kayıtları.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2016/18634, K. 2020/7652 ile terekenin tespiti yönünden ölüm belgesi, nüfus ve mirasçılık kayıtları, banka ve tapu bilgileri, araç, şirket payı, borç, kasa ve dijital varlık kayıtları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken ölüm belgesi, nüfus ve mirasçılık kayıtları, banka ve tapu bilgileri, araç, şirket payı, borç, kasa ve dijital varlık kayıtları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Somut Uyuşmazlığa Dayanak Sözleşme, Karar, Bildirim veya Sicil Kaydının Tam Metni, Ekleri ve Değişiklik Geçmişi.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2016/18634, K. 2020/7652 ile terekenin tespiti yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” kaydı, “Bir malın tespit tutanağına yazılması onun kesin olarak terekeye ait olduğunu göstermez; üçüncü kişinin mülkiyet ve alacak iddiası genel görevli mahkemede ayrıca çözülebilir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “ölüm belgesi, nüfus ve mirasçılık kayıtları, banka ve tapu bilgileri, araç, şirket payı, borç, kasa ve dijital varlık kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2016/18634, K. 2020/7652 ile terekenin tespiti yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2016/18634, K. 2020/7652 ile terekenin tespiti yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Doğru Merci ve İzlenecek Yol

Mirasçılar, Muhtemel Tereke Unsurları ve Kaybolma veya El Değiştirme Riski Bulunan Varlıkların Envanterinin Çıkarılması.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2016/18634, K. 2020/7652 ile terekenin tespiti yönünden mirasçılar, muhtemel tereke unsurları ve kaybolma veya el değiştirme riski bulunan varlıkların envanterinin çıkarılması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik ölüm belgesi, nüfus ve mirasçılık kayıtları, banka ve tapu bilgileri, araç, şirket payı, borç, kasa ve dijital varlık kayıtları, tereke unsurlarının tespiti, defterinin tutulması, mühürleme, yediemin veya diğer uygun koruma önlemlerinin alınması talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Görev, Yetki, Taraf Sıfatı, Harç ve Yalnız Kanunun Açıkça Aradığı Hâllerde Dava Şartı veya Zorunlu Ön Başvurunun Ayrı Ayrı Doğrulanması.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2016/18634, K. 2020/7652 ile terekenin tespiti yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi dosyaya alınmalı ve somut uyuşmazlık başvurusunun yalnız kanuni amacı ve somut ihtiyaçla sınırlı biçimde kabulü talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2016/18634, K. 2020/7652 ile terekenin tespiti yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

İstenen Usul İşlemi veya Korumanın Kanuni Amacı, Kapsamı, Uygulanma Biçimi ve Sona Erme Koşullarının Karar Sonucunda Açıkça Gösterilmesi.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2016/18634, K. 2020/7652 ile terekenin tespiti yönünden istenen usul işlemi veya korumanın kanuni amacı, kapsamı, uygulanma biçimi ve sona erme koşullarının karar sonucunda açıkça gösterilmesi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar, tereke unsurlarının tespiti, defterinin tutulması, mühürleme, yediemin veya diğer uygun koruma önlemlerinin alınması talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Kritik Tarihler ve Süre Çizelgesi

Koruma İhtiyacı Nedeniyle Başvuru Gecikmeden Yapılmalı; Resmi Defter Tutma ve Mirasın Reddine İlişkin Özel Süreler Ayrıca Korunmalıdır.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2016/18634, K. 2020/7652 ile terekenin tespiti yönünden koruma ihtiyacı nedeniyle başvuru gecikmeden yapılmalı; resmi defter tutma ve mirasın reddine ilişkin özel süreler ayrıca korunmalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Tebliğ, Öğrenme, İlan, Ödeme ve Elektronik Erişim Tarihlerinden Hangisinin Süreyi Başlattığı İlgili Özel Hükümle Eşleştirilmeli; Hak Düşürücü Süre, Zamanaşımı ve Kanun Yolu Süresi Birbirine Karıştırılmamalıdır.

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2016/18634, K. 2020/7652 ile terekenin tespiti yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Hükümde Yer Alması Gereken Talepler

Tereke Unsurlarının Tespiti, Defterinin Tutulması, Mühürleme, Yediemin veya Diğer Uygun Koruma Önlemlerinin Alınması.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2016/18634, K. 2020/7652 ile terekenin tespiti yönünden tereke unsurlarının tespiti, defterinin tutulması, mühürleme, yediemin veya diğer uygun koruma önlemlerinin alınması” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Ölüm belgesi, nüfus ve mirasçılık kayıtları, banka ve tapu bilgileri, araç, şirket payı, borç, kasa ve dijital varlık kayıtları bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Somut Uyuşmazlık Başvurusunun Yalnız Kanuni Amacı ve Somut İhtiyaçla Sınırlı Biçimde Kabulü.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2016/18634, K. 2020/7652 ile terekenin tespiti yönünden somut uyuşmazlık başvurusunun yalnız kanuni amacı ve somut ihtiyaçla sınırlı biçimde kabulü” talebi, “Bir malın tespit tutanağına yazılması onun kesin olarak terekeye ait olduğunu göstermez; üçüncü kişinin mülkiyet ve alacak iddiası genel görevli mahkemede ayrıca çözülebilir” koşuluyla ve somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Verilecek Kararın Kişi, İşlem, Belge ve Uygulanma Süresi Bakımından Tereddütsüz Kurulması.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2016/18634, K. 2020/7652 ile terekenin tespiti yönünden verilecek kararın kişi, işlem, belge ve uygulanma süresi bakımından tereddütsüz kurulması olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar, temel ölçüt ise “ölüm belgesi, nüfus ve mirasçılık kayıtları, banka ve tapu bilgileri, araç, şirket payı, borç, kasa ve dijital varlık kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” olacaktır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (Kapatılan), E. 2016/18634, K. 2020/7652, 24.11.2020 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“mahkemece TMK’nin 427. maddesi uyarınca şartları oluşmadan ve talep de bu yönde olmaksızın yönetim kayyımı atanmasına karar verilmesi doğru görülmemiştir” — Alıntının yeri: Gerekçe; TMK m.640 miras ortaklığı temsilcisi ile TMK m.427 yönetim kayyımı ayrımı paragrafı

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: bozma.

Terekenin tespiti davası ve koruma önlemleri bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Tereke değerlerinin korunması için miras ortaklığına temsilci atanması TMK m.640 kapsamında incelenmeli; talep yokken yönetim kayyımı atanamaz. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Miras kalan restoran ve marka değerinin korunması için tereke yönetimine temsilci atanması doğrudan incelenmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Karar terekenin tespiti dosyasında tek tek envanter ve defter tutulmasını değil, korunma amacıyla temsilci-kayyım hukuki nitelendirmesini ele alır.

Muhtemel Savunmalar ve Ayrılan Durumlar

Tespit Dosyasında Çekişmeli Mülkiyet Hakkında Eda Hükmü Kurulmasını İstemek.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2016/18634, K. 2020/7652 ile terekenin tespiti yönünden tespit dosyasında çekişmeli mülkiyet hakkında eda hükmü kurulmasını istemek” riski gerçekleşirse tereke unsurlarının tespiti, defterinin tutulması, mühürleme, yediemin veya diğer uygun koruma önlemlerinin alınması talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2016/18634, K. 2020/7652 ile terekenin tespiti yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması aşamasında somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2016/18634, K. 2020/7652 ile terekenin tespiti yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar delili ve “ölüm belgesi, nüfus ve mirasçılık kayıtları, banka ve tapu bilgileri, araç, şirket payı, borç, kasa ve dijital varlık kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• ölüm belgesi, nüfus ve mirasçılık kayıtları, banka ve tapu bilgileri, araç, şirket payı, borç, kasa ve dijital varlık kayıtları
• Terekenin Tespiti Davası ve Koruma Önlemleri uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• mirasçılar, muhtemel tereke unsurları ve kaybolma veya el değiştirme riski bulunan varlıkların envanterinin çıkarılması
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• istenen usul işlemi veya korumanın kanuni amacı, kapsamı, uygulanma biçimi ve sona erme koşullarının karar sonucunda açıkça gösterilmesi

• Süre çizelgesinde Koruma ihtiyacı nedeniyle başvuru gecikmeden yapılmalı; resmi defter tutma ve mirasın reddine ilişkin özel süreler ayrıca korunmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Terekenin Tespiti Davası ve Koruma Önlemleri Bakımından Hak Kaybını Önlemek İçin Hangi Tarihler, Usul İşlemleri ve Talep Sonuçları Dosyanın Başında Netleştirilmelidir?

Terekenin tespiti çekişmeli mülkiyet veya alacağı kesin hükümle çözen eda davası değil, mirasbırakanın ölüm anındaki malvarlığını koruyup envanterleyen geçici ve delil muhafaza amaçlı bir işlemdir. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; ölüm belgesi, nüfus ve mirasçılık kayıtları, banka ve tapu bilgileri, araç, şirket payı, borç, kasa ve dijital varlık kayıtları ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

Ölüm Belgesi, Nüfus ve Mirasçılık Kayıtları, Banka ve Tapu Bilgileri, Araç, Şirket Payı, Borç, Kasa ve Dijital Varlık Kayıtları ile Bağlantılı Kayıtların Güvenilirliği Nasıl Denetlenir?

Ölüm belgesi, nüfus ve mirasçılık kayıtları, banka ve tapu bilgileri, araç, şirket payı, borç, kasa ve dijital varlık kayıtları, somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Terekenin Tespiti Davası ve Koruma Önlemleri Bakımından İlk Usul Adımı Hangisidir?

Mirasçılar, muhtemel tereke unsurları ve kaybolma veya el değiştirme riski bulunan varlıkların envanterinin çıkarılması; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; istenen usul işlemi veya korumanın kanuni amacı, kapsamı, uygulanma biçimi ve sona erme koşullarının karar sonucunda açıkça gösterilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Terekenin Tespiti Davası ve Koruma Önlemleri Bakımından Süre Çizelgesi Hangi Tarihler Esas Alınarak Hazırlanmalıdır?

Koruma ihtiyacı nedeniyle başvuru gecikmeden yapılmalı; resmi defter tutma ve mirasın reddine ilişkin özel süreler ayrıca korunmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tereke Unsurlarının Tespiti, Defterinin Tutulması, Mühürleme, Yediemin veya Diğer Uygun Koruma Önlemlerinin Alınması ile Diğer İstemler Nasıl Ayrılır?

Tereke unsurlarının tespiti, defterinin tutulması, mühürleme, yediemin veya diğer uygun koruma önlemlerinin alınması, somut uyuşmazlık başvurusunun yalnız kanuni amacı ve somut ihtiyaçla sınırlı biçimde kabulü, verilecek kararın kişi, işlem, belge ve uygulanma süresi bakımından tereddütsüz kurulması somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Terekenin Tespiti Davası ve Koruma Önlemleri bakımından hak kaybını önlemek için hangi tarihler, usul işlemleri ve talep sonuçları dosyanın başında netleştirilmelidir” sorusu, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Terekenin tespiti çekişmeli mülkiyet veya alacağı kesin hükümle çözen eda davası değil, mirasbırakanın ölüm anındaki malvarlığını koruyup envanterleyen geçici ve delil muhafaza amaçlı bir işlemdir.

Dosyanın ilk önceliği mirasçılar, muhtemel tereke unsurları ve kaybolma veya el değiştirme riski bulunan varlıkların envanterinin çıkarılması, delil omurgası ise ölüm belgesi, nüfus ve mirasçılık kayıtları, banka ve tapu bilgileri, araç, şirket payı, borç, kasa ve dijital varlık kayıtları ile Terekenin Tespiti Davası ve Koruma Önlemleri uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Koruma ihtiyacı nedeniyle başvuru gecikmeden yapılmalı; resmi defter tutma ve mirasın reddine ilişkin özel süreler ayrıca korunmalıdır. Tereke unsurlarının tespiti, defterinin tutulması, mühürleme, yediemin veya diğer uygun koruma önlemlerinin alınması talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; tespit dosyasında çekişmeli mülkiyet hakkında eda hükmü kurulmasını istemek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan), E. 2016/18634, K. 2020/7652, 24.11.2020 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Tereke değerlerinin korunması için miras ortaklığına temsilci atanması TMK m.640 kapsamında incelenmeli; talep yokken yönetim kayyımı atanamaz.
• 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu — m.589/1
• TBMM, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu kabul metni, m.589/1 — alıntı yeri: Türk Medenî Kanunu m.589/1
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.382-388
• 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu — m.257 ve devamı
• Güray Türker, “Terekenin Tespiti İstemi ve Mirasın Hükmen Reddinin Tespiti Davasının Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun T. 22.09.2010, E.2010/2-379, K.2010/413 Sayılı Kararı Kapsamında Değerlendirilmesi”, Kırıkkale Hukuk Mecmuası, 2025, C. 5, S. 1, s. 95-130
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru