Ortaklar Cari Hesabında Adat Faizi ve Vergi Riski

Kapsam

131 ve 331 hesaplar, borç bakiyesi, günlük adat, emsal faiz, iç emsal, dış emsal, örtülü kazanç, örtülü sermaye, KDV, kur farkı, geçici vergi, fatura ve düzeltme incelenir. Ortakla emsallere aykırı bedelsiz veya düşük faizli finansman ilişkisi transfer fiyatlandırması ve örtülü sermaye yönünden incelenir; bakiye, süre ve emsal oran belgelendirilerek faiz ile vergi etkileri ayrı hesaplanmalıdır. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, ortaklar cari hesabında adat faizi ve vergi riski konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

İdari İşlemin Hukukî Niteliği ve Denetim Sınırı

İncelemenin ilk ölçütü “ortakla emsallere aykırı bedelsiz veya düşük faizli finansman ilişkisi transfer fiyatlandırması ve örtülü sermaye yönünden incelenir; bakiye, süre ve emsal oran belgelendirilerek faiz ile vergi etkileri ayrı hesaplanmalıdır” kuralıdır. Her hareketin tarihi, yönü ve bakiyesi günlük izlenmeli; ilişkinin sermaye koyma, avans, kâr dağıtımı veya borç niteliği sözleşme ve muhasebe kaydıyla uyumlu olmalıdır. Ayrıca “cari hesapta bakiye görülmesi tek başına otomatik örtülü kazanç ispatı değildir; işlemin gerçek nedeni, kısa süreli ticari hareketler, karşılıklı bakiyeler ve emsal bedel birlikte değerlendirilir” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Ortaklar Cari Hesabında Adat Faizi ve Vergi Riski bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu: m.13/1

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Kurumlar, ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit ettikleri bedel veya fiyat üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında bulunursa” — Alıntının yeri: Kurumlar Vergisi Kanunu m.13/1, ilk bölüm

Bu alıntı, TBMM, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu kabul metni, m.13/1 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Ortaklar cari hesabında adat faizi ve vergi riski kapsamında m.13/1 hükümleri örtülü sermaye ve transfer fiyatlandırması bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Vergi Usul Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

213 Sayılı Vergi Usul Kanunu: m.3, 30, 134, 227

Ortaklar cari hesabında adat faizi ve vergi riski kapsamında m.3, 30, 134, 227 hükümleri ispat, tarh ve belge bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Katma Değer Vergisi Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu: m.1, 20, 24

Ortaklar cari hesabında adat faizi ve vergi riski kapsamında m.1, 20, 24 hükümleri finansman hizmeti ve matrah bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Kurumlar Vergisi Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Negis Feride Kaplan Dönmez: Transfer Fiyatlandırmasının Örtülü Kazanç Dağıtımı Açısından Değerlendirilmesi

Ortak cari hesabındaki karşılıksız finansman, ilişkili kişi işlemi ve emsallere uygunluk bakımından dönem, bakiye, faiz oranı ve ekonomik koşullar üzerinden karşılaştırılmalıdır. Bu yaklaşım, bu idari uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“Transfer fiyatlandırması, işletmelerin kendi iştirakleriyle yaptıkları maddi ve gayri maddi mal veya hizmet transferinin, ödünç alımların ve kiralamaların fiyatlandırılmasını ifade etmektedir.” — Alıntının yeri: Öz

Ortaklar cari hesabında adat faizi ve vergi riski konusunda yararlanılan eser: Negis Feride Kaplan Dönmez, “Transfer Fiyatlandırmasının Örtülü Kazanç Dağıtımı Açısından Değerlendirilmesi”, Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 2020, C. 12, S. 23, s. 403-425. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Cari hesap bakiyesinin ortak veya şirket lehine oluştuğu dönemler, hareket tarihleri ve emsal faiz oranı ayrı hesaplanmalı; KDV, kurumlar vergisi ve kâr dağıtımı etkileri vergilendirme dönemine göre ayrılmalıdır. Tarhiyat ve vergi ziyaı cezasına karşı ihbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde vergi mahkemesinde dava açılır; uzlaşma, cezada indirim ve düzeltme-şikâyet yolları süre etkileriyle birlikte seçilmelidir. Vergi uyuşmazlığında arabuluculuk yoktur; defter ve banka hareketlerinin incelemeye sunulması kritik delildir. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; mevzuat alıntısı aşağıda gösterilen TBMM kabul/değişiklik metniyle kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Ancak MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından doğrulama, güncel konsolide metin veya yürürlük doğrulaması değildir; güncel metin, yürürlük ve olay tarihi ayrıca kontrol edilmelidir.

Yetki, Şekil, Sebep, Konu ve Maksat Denetimi

Ortakla Emsallere Aykırı Bedelsiz veya Düşük Faizli Finansman İlişkisi Transfer Fiyatlandırması ve Örtülü Sermaye Yönünden İncelenir; Bakiye, Süre ve Emsal Oran Belgelendirilerek Faiz ile Vergi Etkileri Ayrı Hesaplanmalıdır.

“Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E. 2024/146, K. 2025/388 yönünden ortakla emsallere aykırı bedelsiz veya düşük faizli finansman ilişkisi transfer fiyatlandırması ve örtülü sermaye yönünden incelenir; bakiye, süre ve emsal oran belgelendirilerek faiz ile vergi etkileri ayrı hesaplanmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok ortaklar cari hesap ekstresi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve yıl sonu bakiyesine tek oran uygulayıp yıl içindeki günlük borç ve alacak değişimlerini yok saymak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Her Hareketin Tarihi, Yönü ve Bakiyesi Günlük İzlenmeli; İlişkinin Sermaye Koyma, Avans, Kâr Dağıtımı veya Borç Niteliği Sözleşme ve Muhasebe Kaydıyla Uyumlu Olmalıdır.

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E. 2024/146, K. 2025/388 yönünden her hareketin tarihi, yönü ve bakiyesi günlük izlenmeli; ilişkinin sermaye koyma, avans, kâr dağıtımı veya borç niteliği sözleşme ve muhasebe kaydıyla uyumlu olmalıdır. Bu ölçüt özellikle banka hareketleri ve yevmiye kayıtları üzerinden sınanır. İşlemin hukuki ve ticari nedeninin belirlenmesi tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak ihtimalini güçlendirebilir.

Cari Hesapta Bakiye Görülmesi Tek Başına Otomatik Örtülü Kazanç İspatı Değildir; İşlemin Gerçek Nedeni, Kısa Süreli Ticari Hareketler, Karşılıklı Bakiyeler ve Emsal Bedel Birlikte Değerlendirilir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için borç veya avans sözleşmeleri ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E. 2024/146, K. 2025/388 yönünden cari hesapta bakiye görülmesi tek başına otomatik örtülü kazanç ispatı değildir; işlemin gerçek nedeni, kısa süreli ticari hareketler, karşılıklı bakiyeler ve emsal bedel birlikte değerlendirilir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Somut Dosyada Maddi Hak, Görevli Merci, Süre, İspat Yükü ve Uygulanabilir Talep Sonucu Ayrı Katmanlarda Denetlenmelidir.

“Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E. 2024/146, K. 2025/388 yönünden somut dosyada maddi hak, görevli merci, süre, ispat yükü ve uygulanabilir talep sonucu ayrı katmanlarda denetlenmelidir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok ortaklar cari hesap ekstresi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve bu idari uyuşmazlık araştırmasında güncel resmî metin yerine ikincil özetle yetinmek savunması da ayrıca incelenmelidir.

İşlem Dosyası ve Teknik İspat

Ortaklar Cari Hesap Ekstresi.

“Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E. 2024/146, K. 2025/388 yönünden ortaklar cari hesap ekstresi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken ortaklar cari hesap ekstresi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Banka Hareketleri ve Yevmiye Kayıtları.

“Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E. 2024/146, K. 2025/388 yönünden banka hareketleri ve yevmiye kayıtları” kaydı, “Her hareketin tarihi, yönü ve bakiyesi günlük izlenmeli; ilişkinin sermaye koyma, avans, kâr dağıtımı veya borç niteliği sözleşme ve muhasebe kaydıyla uyumlu olmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Borç veya Avans Sözleşmeleri.

Bu delil öncelikle “cari hesapta bakiye görülmesi tek başına otomatik örtülü kazanç ispatı değildir; işlemin gerçek nedeni, kısa süreli ticari hareketler, karşılıklı bakiyeler ve emsal bedel birlikte değerlendirilir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E. 2024/146, K. 2025/388 yönünden borç veya avans sözleşmeleri” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

İdari Başvurudan Yargısal Denetime

Cari Hareketlerin Gün ve Yön Bazında Ayrıştırılması.

“Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E. 2024/146, K. 2025/388 yönünden cari hareketlerin gün ve yön bazında ayrıştırılması” işlemi yürütülürken tebliğ, husumet, kesin işlem ve varsa ön karar başvurusu birlikte denetlenir. Eksik ortaklar cari hesap ekstresi, hatalı adat ve emsal hesabına dayalı vergi tarhiyatı ile cezanın kaldırılması isteminin dinlenebilirliğini etkileyebilir.

İşlemin Hukuki ve Ticari Nedeninin Belirlenmesi.

“Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E. 2024/146, K. 2025/388 yönünden işlemin hukuki ve ticari nedeninin belirlenmesi” işlemi, idari denetimin ayrı bir aşamasıdır. Banka hareketleri ve yevmiye kayıtları dosyaya alınmalı; kesin işlem, zorunlu idari başvuru, görevli yargı yeri ve dava süresi belirlenmelidir.

Emsal Faiz ile Adat Hesabının Yapılması.

Bu aşamada borç veya avans sözleşmeleri ile işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları arasındaki bağ incelenir. “Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E. 2024/146, K. 2025/388 yönünden emsal faiz ile adat hesabının yapılması” adımından sonra yürütmenin durdurulması ve esas kararın uygulanma takvimi ayrıca tutulmalıdır.

Tebliğ, İdari Başvuru ve Dava Süresi

Beyanname Düzeltmesi ve Pişmanlık İmkanları Tarhiyat Öncesinde Değerlendirilmelidir; Vergi ve Ceza İhbarnamesine Karşı Otuz Günlük Dava Süresi Tebliğden Başlar.

“Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E. 2024/146, K. 2025/388 yönünden beyanname düzeltmesi ve pişmanlık imkanları tarhiyat öncesinde değerlendirilmelidir; vergi ve ceza ihbarnamesine karşı otuz günlük dava süresi tebliğden başlar” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Bu İdari Uyuşmazlık Bakımından Zorunlu Ön Başvuru veya Özel İtiraz Yolu Varsa Genel Dava Yolundan Önce Kendi Süresinde Tamamlanmalıdır.

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E. 2024/146, K. 2025/388 yönünden bu idari uyuşmazlık bakımından zorunlu ön başvuru veya özel itiraz yolu varsa genel dava yolundan önce kendi süresinde tamamlanmalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Somut Dosyada Tebliğ, Öğrenme, Elektronik Başvuru ve İşlem Tarihleri Resmî Kayıtla Doğrulanmalı; Süre Hesabı Varsayıma Bırakılmamalıdır.

“Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E. 2024/146, K. 2025/388 yönünden somut dosyada tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmî kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Emsal faiz ile adat hesabının yapılması yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

İptal, Tam Yargı ve Yürütmenin Durdurulması

Hatalı Adat ve Emsal Hesabına Dayalı Vergi Tarhiyatı ile Cezanın Kaldırılması.

“Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E. 2024/146, K. 2025/388 yönünden hatalı adat ve emsal hesabına dayalı vergi tarhiyatı ile cezanın kaldırılması” isteminin işlemin hangi kısmına ve hangi hukuka aykırılık nedenine dayandığı açıklanmalıdır. Ortaklar cari hesap ekstresi bulunmadığında talep varsayımla genişletilmemelidir.

Bu İdari Uyuşmazlık Yönünden Ölçülü Geçici Hukuki Koruma.

“Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E. 2024/146, K. 2025/388 yönünden bu idari uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma” istemi, “Her hareketin tarihi, yönü ve bakiyesi günlük izlenmeli; ilişkinin sermaye koyma, avans, kâr dağıtımı veya borç niteliği sözleşme ve muhasebe kaydıyla uyumlu olmalıdır” koşuluyla ve banka hareketleri ve yevmiye kayıtları ile ilişkilendirilmelidir. İptal, tam yargı ve yürütmenin durdurulması sonuçları ayrı kurulmalıdır.

Bu İdari Uyuşmazlık Bakımından Hukuka Aykırılığın Etkilerinin Giderilmesi.

“Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E. 2024/146, K. 2025/388 yönünden bu idari uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi” sonucu isteniyorsa kararın idarece nasıl uygulanacağı işlem, kişi ve dönem bakımından açık olmalıdır. Dayanak kayıt borç veya avans sözleşmeleri, temel ölçüt ise “cari hesapta bakiye görülmesi tek başına otomatik örtülü kazanç ispatı değildir; işlemin gerçek nedeni, kısa süreli ticari hareketler, karşılıklı bakiyeler ve emsal bedel birlikte değerlendirilir” olacaktır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, E. 2024/146, K. 2025/388, 21.05.2025 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“bir şirketin hem ortağına borç vermesi hem de aynı ortaktan borç alması durumunda, borç ve alacak hesapları birlikte değerlendirilmek suretiyle” — Alıntının yeri: Hukuki değerlendirme; ortaklar cari hesabının ekonomik yaklaşım ilkesiyle netleştirilmesi paragrafı

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: ret.

Ortaklar cari hesabında adat faizi ve vergi riski bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Şirketin ortağından alacağı ve aynı ortağa borcu birlikte bulunuyorsa adat faizi ve örtülü kazanç incelemesinde karşılıklı hesaplar netleştirilerek gerçek finansman ilişkisi belirlenmelidir. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Ortaklar cari hesabındaki borç ve alacak bakiyeleri üzerinden adat faizi hesaplanması ile örtülü kazanç dağıtımı kaynaklı kurumlar vergisi tarhiyatı doğrudan incelenmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Karar aynı ortakla karşılıklı borç ve alacak bulunan somut hesaba ilişkindir; tek yönlü finansman, emsal faiz oranı, transfer fiyatlandırması belgelendirmesi ve KDV etkisi ayrıca incelenmelidir.

Kesin İşlem, Süre ve Husumet Riskleri

Yıl Sonu Bakiyesine Tek Oran Uygulayıp Yıl İçindeki Günlük Borç ve Alacak Değişimlerini Yok Saymak.

“Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E. 2024/146, K. 2025/388 yönünden yıl sonu bakiyesine tek oran uygulayıp yıl içindeki günlük borç ve alacak değişimlerini yok saymak” riski gerçekleşirse hatalı adat ve emsal hesabına dayalı vergi tarhiyatı ile cezanın kaldırılması talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlıkta Görev ve Süre Ayrımını Belgeye Bağlamamak.

“Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E. 2024/146, K. 2025/388 yönünden somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. İşlemin hukuki ve ticari nedeninin belirlenmesi aşamasında banka hareketleri ve yevmiye kayıtları kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Bu İdari Uyuşmazlık Bakımından Maddi Vakıa ile Hukuki Nitelendirmeyi Aynı Cümlede Varsaymak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E. 2024/146, K. 2025/388 yönünden bu idari uyuşmazlık bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak”. Bu savunmaya verilecek cevap, borç veya avans sözleşmeleri delili ve “Cari hesapta bakiye görülmesi tek başına otomatik örtülü kazanç ispatı değildir; işlemin gerçek nedeni, kısa süreli ticari hareketler, karşılıklı bakiyeler ve emsal bedel birlikte değerlendirilir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Bu İdari Uyuşmazlık Araştırmasında Güncel Resmî Metin Yerine İkincil Özetle Yetinmek.

“Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E. 2024/146, K. 2025/388 yönünden bu idari uyuşmazlık araştırmasında güncel resmî metin yerine ikincil özetle yetinmek” riski gerçekleşirse hatalı adat ve emsal hesabına dayalı vergi tarhiyatı ile cezanın kaldırılması talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Bu İdari Uyuşmazlık Talep Sonucunu Kabul Halinde Uygulanamayacak Belirsizlikte Kurmak.

“Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E. 2024/146, K. 2025/388 yönünden bu idari uyuşmazlık talep sonucunu kabul halinde uygulanamayacak belirsizlikte kurmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. İşlemin hukuki ve ticari nedeninin belirlenmesi aşamasında banka hareketleri ve yevmiye kayıtları kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• ortaklar cari hesap ekstresi
• banka hareketleri ve yevmiye kayıtları
• borç veya avans sözleşmeleri

• cari hareketlerin gün ve yön bazında ayrıştırılması
• işlemin hukuki ve ticari nedeninin belirlenmesi
• emsal faiz ile adat hesabının yapılması

• Süre çizelgesinde Beyanname düzeltmesi ve pişmanlık imkanları tarhiyat öncesinde değerlendirilmelidir; vergi ve ceza ihbarnamesine karşı otuz günlük dava süresi tebliğden başlar. Ortaklar Cari Hesabında Adat Faizi ve Vergi Riski bakımından zorunlu ön başvuru veya özel itiraz yolu varsa genel dava yolundan önce kendi süresinde tamamlanmalıdır. Ortaklar Cari Hesabında Adat Faizi ve Vergi Riski dosyasında tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmî kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Şirket Ortağına Kullandırılan veya Ortaktan Alınan Para İçin Adat Faizi Ne Zaman Hesaplanır ve Hangi Vergi Sonuçları Doğar?

Ortakla emsallere aykırı bedelsiz veya düşük faizli finansman ilişkisi transfer fiyatlandırması ve örtülü sermaye yönünden incelenir; bakiye, süre ve emsal oran belgelendirilerek faiz ile vergi etkileri ayrı hesaplanmalıdır. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; ortaklar cari hesap ekstresi ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

Ortaklar Cari Hesap Ekstresi ile Bağlantılı Kayıtların Güvenilirliği Nasıl Denetlenir?

Ortaklar cari hesap ekstresi, banka hareketleri ve yevmiye kayıtları, borç veya avans sözleşmeleri birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Ortaklar Cari Hesabında Adat Faizi ve Vergi Riski Bakımından İlk Usul Adımı Hangisidir?

Cari hareketlerin gün ve yön bazında ayrıştırılması; işlemin hukuki ve ticari nedeninin belirlenmesi; emsal faiz ile adat hesabının yapılması. Kesin işlem, zorunlu idari başvuru, görevli yargı yeri, tebliğ ve dava süresi esas incelemesinden önce doğrulanmalıdır.

Ortaklar Cari Hesabında Adat Faizi ve Vergi Riski Bakımından Süre Çizelgesi Hangi Tarihler Esas Alınarak Hazırlanmalıdır?

Beyanname düzeltmesi ve pişmanlık imkanları tarhiyat öncesinde değerlendirilmelidir; vergi ve ceza ihbarnamesine karşı otuz günlük dava süresi tebliğden başlar. Bu idari uyuşmazlık bakımından zorunlu ön başvuru veya özel itiraz yolu varsa genel dava yolundan önce kendi süresinde tamamlanmalıdır. Somut dosyada tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmî kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Hatalı Adat ve Emsal Hesabına Dayalı Vergi Tarhiyatı ile Cezanın Kaldırılması ile Diğer İstemler Nasıl Ayrılır?

Hatalı adat ve emsal hesabına dayalı vergi tarhiyatı ile cezanın kaldırılması, bu idari uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma, bu idari uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi somut işlemin niteliğine göre gündeme gelebilir. İptal, tam yargı ve yürütmenin durdurulması koşulları ile uygulanma sonuçları ayrı açıklanmalıdır.

Sonuç

Bu idari uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Şirket ortağına kullandırılan veya ortaktan alınan para için adat faizi ne zaman hesaplanır ve hangi vergi sonuçları doğar” sorusu, 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu, 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu, 3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Ortakla emsallere aykırı bedelsiz veya düşük faizli finansman ilişkisi transfer fiyatlandırması ve örtülü sermaye yönünden incelenir; bakiye, süre ve emsal oran belgelendirilerek faiz ile vergi etkileri ayrı hesaplanmalıdır.

Dosyanın ilk önceliği cari hareketlerin gün ve yön bazında ayrıştırılması, delil omurgası ise ortaklar cari hesap ekstresi ile banka hareketleri ve yevmiye kayıtları arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Beyanname düzeltmesi ve pişmanlık imkanları tarhiyat öncesinde değerlendirilmelidir; vergi ve ceza ihbarnamesine karşı otuz günlük dava süresi tebliğden başlar. Hatalı adat ve emsal hesabına dayalı vergi tarhiyatı ile cezanın kaldırılması talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; yıl sonu bakiyesine tek oran uygulayıp yıl içindeki günlük borç ve alacak değişimlerini yok saymak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, E. 2024/146, K. 2025/388, 21.05.2025 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Şirketin ortağından alacağı ve aynı ortağa borcu birlikte bulunuyorsa adat faizi ve örtülü kazanç incelemesinde karşılıklı hesaplar netleştirilerek gerçek finansman ilişkisi belirlenmelidir.
• 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu — m.13/1
• TBMM, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu kabul metni, m.13/1 — alıntı yeri: Kurumlar Vergisi Kanunu m.13/1, ilk bölüm
• 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu — m.3, 30, 134, 227
• 3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu — m.1, 20, 24
• Negis Feride Kaplan Dönmez, “Transfer Fiyatlandırmasının Örtülü Kazanç Dağıtımı Açısından Değerlendirilmesi”, Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 2020, C. 12, S. 23, s. 403-425
• Danıştay Karar Arama