Mirastan Feragat Sözleşmesi ve Tereke Borçlarına Etkisi

Kapsam

Miras sözleşmesi ehliyeti, resmî şekil, ivaz, altsoy, belirli kişi lehine feragat, hükümsüzlük, tasarruf edilebilir kısım, tenkis, geri verme, tereke borcu ve alacaklı koruması incelenir. Mirastan feragat resmî vasiyetname biçimindeki miras sözleşmesiyle yapılır; ivazlı feragat kural olarak feragat edenin altsoyuna da etki ederken ivazsız feragatin kapsamı sözleşme ve kanuna göre belirlenir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, mirastan feragat sözleşmesi ve tereke borçlarına etkisi konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Hukukî Sorunun Çerçevesi ve Ayrımlar

İncelemenin ilk ölçütü “mirastan feragat resmî vasiyetname biçimindeki miras sözleşmesiyle yapılır; ivazlı feragat kural olarak feragat edenin altsoyuna da etki ederken ivazsız feragatin kapsamı sözleşme ve kanuna göre belirlenir” kuralıdır. Feragatin kimin lehine, ivazlı mı ve altsoyu kapsayıp kapsamadığı sözleşme metni ile kanuni karineler birlikte yorumlanarak belirlenmelidir. Ayrıca “feragat edenin mirasçı olmaması geçmişte aldığı ivazı her durumda koruyacağı veya tereke alacaklılarına karşı hiçbir sorumluluğu bulunmayacağı anlamına gelmez” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Mirastan Feragat Sözleşmesi ve Tereke Borçlarına Etkisi bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu: m.530

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“feragat eden ve mirasçıları, alacaklılara karşı feragat için ölümünden önceki beş yıl içinde mirasbırakandan almış oldukları karşılıktan” — Alıntının yeri: Türk Medenî Kanunu m.530, orta bölüm

Bu alıntı, TBMM, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu kabul metni, m.530 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Mirastan feragat sözleşmesi ve tereke borçlarına etkisi kapsamında m.530 hükümleri miras sözleşmesi, feragat ve alacaklı koruması bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.27, 30-39

Mirastan feragat sözleşmesi ve tereke borçlarına etkisi kapsamında m.27, 30-39 hükümleri geçersizlik ve irade bozukluğu bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.190, 200-203

Mirastan feragat sözleşmesi ve tereke borçlarına etkisi kapsamında m.190, 200-203 hükümleri ispat ve resmî belge bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Medeni Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Doruk Gönen: Mirastan İvazlı Feragat Edenin ve Mirasçılarının Tereke Alacaklılarına Karşı Sorumluluğu

TMK m.530 sorumluluğu, terekenin borca batıklığı, mirasçıların ödememesi, ölümden önceki beş yılda alınan ivaz ve ölüm anındaki zenginleşme ile sınırlıdır. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“feragat eden ve mirasçıları, tereke alacaklılarına karşı, feragat karşılığında miras bırakanın ölümünden önceki beş yıl içinde almış oldukları değerden” — Alıntının yeri: Öz, ikinci paragraf

Mirastan feragat sözleşmesi ve tereke borçlarına etkisi konusunda yararlanılan eser: Doruk Gönen, “Mirastan İvazlı Feragat Edenin ve Mirasçılarının Tereke Alacaklılarına Karşı Sorumluluğu”, İstanbul Hukuk Mecmuası, 2023, C. 81, S. 2, s. 411-436. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Mirastan feragat sözleşmesi resmî vasiyetname şeklinde yapılmalıdır; şekil ve ivaz belgeleri ilk aşamada denetlenir. Tereke alacaklısının TMK m.530'a dayalı para istemi kural olarak asliye hukuk mahkemesindedir; genel yetki yanında miras hukukuna özgü yetki kuralları somut talebe göre ele alınır. Beş yıllık dönem ölümden geriye doğru hesaplanan sorumluluk kapsamıdır; dava zamanaşımı ayrıca belirlenmelidir. Para talebinde arabuluculuk ancak uyuşmazlık ticari nitelik taşıyorsa gündeme gelir. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; mevzuat alıntısı aşağıda gösterilen TBMM kabul/değişiklik metniyle kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Ancak MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından doğrulama, güncel konsolide metin veya yürürlük doğrulaması değildir; güncel metin, yürürlük ve olay tarihi ayrıca kontrol edilmelidir.

Uygulanacak Ölçütler

Mirastan Feragat Resmî Vasiyetname Biçimindeki Miras Sözleşmesiyle Yapılır; İvazlı Feragat Kural Olarak Feragat Edenin Altsoyuna Da Etki Ederken İvazsız Feragatin Kapsamı Sözleşme ve Kanuna Göre Belirlenir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2023/2198, K. 2023/3745 yönünden mirastan feragat resmî vasiyetname biçimindeki miras sözleşmesiyle yapılır; ivazlı feragat kural olarak feragat edenin altsoyuna da etki ederken ivazsız feragatin kapsamı sözleşme ve kanuna göre belirlenir. Bu ölçüt özellikle resmî mirastan feragat sözleşmesi üzerinden sınanır. Sözleşmenin resmî şekil ve ehliyet denetimi tamamlanmadan sonuca gidilmesi, mirasın reddi ile mirasbırakan hayattayken yapılan mirastan feragat sözleşmesini aynı hukuki işlem saymak ihtimalini güçlendirebilir.

Feragatin Kimin Lehine, İvazlı Mı ve Altsoyu Kapsayıp Kapsamadığı Sözleşme Metni ile Kanuni Karineler Birlikte Yorumlanarak Belirlenmelidir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için noter ve tanık işlem kayıtları ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2023/2198, K. 2023/3745 yönünden feragatin kimin lehine, ivazlı mı ve altsoyu kapsayıp kapsamadığı sözleşme metni ile kanuni karineler birlikte yorumlanarak belirlenmelidir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Feragat Edenin Mirasçı Olmaması Geçmişte Aldığı İvazı Her Durumda Koruyacağı veya Tereke Alacaklılarına Karşı Hiçbir Sorumluluğu Bulunmayacağı Anlamına Gelmez.

“Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2023/2198, K. 2023/3745 yönünden feragat edenin mirasçı olmaması geçmişte aldığı ivazı her durumda koruyacağı veya tereke alacaklılarına karşı hiçbir sorumluluğu bulunmayacağı anlamına gelmez” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok soybağı ile altsoy nüfus kayıtları ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlık bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Somut Dosyada Maddi Hak, Görevli Merci, Süre, İspat Yükü ve Uygulanabilir Talep Sonucu Ayrı Katmanlarda Denetlenmelidir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2023/2198, K. 2023/3745 yönünden somut dosyada maddi hak, görevli merci, süre, ispat yükü ve uygulanabilir talep sonucu ayrı katmanlarda denetlenmelidir. Bu ölçüt özellikle ivaz ödeme ve mal devri belgeleri üzerinden sınanır. Tereke borçları ile önceki kazandırmaların hesaplanması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlık araştırmasında güncel resmî metin yerine ikincil özetle yetinmek ihtimalini güçlendirebilir.

İspat Planı ve Deliller

Resmî Mirastan Feragat Sözleşmesi.

“Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2023/2198, K. 2023/3745 yönünden resmî mirastan feragat sözleşmesi” kaydı, “Mirastan feragat resmî vasiyetname biçimindeki miras sözleşmesiyle yapılır; ivazlı feragat kural olarak feragat edenin altsoyuna da etki ederken ivazsız feragatin kapsamı sözleşme ve kanuna göre belirlenir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Noter ve Tanık İşlem Kayıtları.

Bu delil öncelikle “feragatin kimin lehine, ivazlı mı ve altsoyu kapsayıp kapsamadığı sözleşme metni ile kanuni karineler birlikte yorumlanarak belirlenmelidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2023/2198, K. 2023/3745 yönünden noter ve tanık işlem kayıtları” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Soybağı ile Altsoy Nüfus Kayıtları.

“Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2023/2198, K. 2023/3745 yönünden soybağı ile altsoy nüfus kayıtları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken soybağı ile altsoy nüfus kayıtları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

İvaz Ödeme ve Mal Devri Belgeleri.

“Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2023/2198, K. 2023/3745 yönünden ivaz ödeme ve mal devri belgeleri” kaydı, “somut dosyada maddi hak, görevli merci, süre, ispat yükü ve uygulanabilir talep sonucu ayrı katmanlarda denetlenmelidir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Tereke Mevcudu, Borçları ve Ölüm Tarihi Değerleri.

Bu delil öncelikle “mirastan feragat resmî vasiyetname biçimindeki miras sözleşmesiyle yapılır; ivazlı feragat kural olarak feragat edenin altsoyuna da etki ederken ivazsız feragatin kapsamı sözleşme ve kanuna göre belirlenir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2023/2198, K. 2023/3745 yönünden tereke mevcudu, borçları ve ölüm tarihi değerleri” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Görevli Merci ve Başvuru Sırası

Sözleşmenin Resmî Şekil ve Ehliyet Denetimi.

“Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2023/2198, K. 2023/3745 yönünden sözleşmenin resmî şekil ve ehliyet denetimi” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Resmî mirastan feragat sözleşmesi dosyaya alınmalı ve feragat sözleşmesinin kapsamının tespiti, geçersizliğinin veya tenkisinin sağlanması talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

İvaz ile Lehtar Kapsamının Yorumlanması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; noter ve tanık işlem kayıtları ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2023/2198, K. 2023/3745 yönünden ivaz ile lehtar kapsamının yorumlanması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Altsoy ve Yedek Mirasçılık Etkisinin Belirlenmesi.

“Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2023/2198, K. 2023/3745 yönünden altsoy ve yedek mirasçılık etkisinin belirlenmesi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik soybağı ile altsoy nüfus kayıtları, somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Tereke Borçları ile Önceki Kazandırmaların Hesaplanması.

“Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2023/2198, K. 2023/3745 yönünden tereke borçları ile önceki kazandırmaların hesaplanması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. İvaz ödeme ve mal devri belgeleri dosyaya alınmalı ve feragat sözleşmesinin kapsamının tespiti, geçersizliğinin veya tenkisinin sağlanması talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Hükümsüzlük, Tenkis veya Alacaklı Talebinin Açılması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; tereke mevcudu, borçları ve ölüm tarihi değerleri ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2023/2198, K. 2023/3745 yönünden hükümsüzlük, tenkis veya alacaklı talebinin açılması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Sürelerin Hesabı

Sözleşme İptali, Tenkis ve Alacaklıların Geri İsteme Hakları İçin Farklı Süreler Vardır; Başlangıç Ölüm, Öğrenme veya Ödeme Güçsüzlüğünün Belirlenmesine Göre Ayrıca Hesaplanmalıdır.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2023/2198, K. 2023/3745 yönünden sözleşme iptali, tenkis ve alacaklıların geri isteme hakları için farklı süreler vardır; başlangıç ölüm, öğrenme veya ödeme güçsüzlüğünün belirlenmesine göre ayrıca hesaplanmalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Zorunlu Ön Başvuru veya Özel İtiraz Yolu Varsa Genel Dava Yolundan Önce Kendi Süresinde Tamamlanmalıdır.

“Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2023/2198, K. 2023/3745 yönünden somut uyuşmazlık bakımından zorunlu ön başvuru veya özel itiraz yolu varsa genel dava yolundan önce kendi süresinde tamamlanmalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. İvaz ile lehtar kapsamının yorumlanması yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Somut Dosyada Tebliğ, Öğrenme, Elektronik Başvuru ve İşlem Tarihleri Resmî Kayıtla Doğrulanmalı; Süre Hesabı Varsayıma Bırakılmamalıdır.

“Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2023/2198, K. 2023/3745 yönünden somut dosyada tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmî kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Talep Sonucunun Kurulması

Feragat Sözleşmesinin Kapsamının Tespiti, Geçersizliğinin veya Tenkisinin Sağlanması.

“Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2023/2198, K. 2023/3745 yönünden feragat sözleşmesinin kapsamının tespiti, geçersizliğinin veya tenkisinin sağlanması” talebi, “Mirastan feragat resmî vasiyetname biçimindeki miras sözleşmesiyle yapılır; ivazlı feragat kural olarak feragat edenin altsoyuna da etki ederken ivazsız feragatin kapsamı sözleşme ve kanuna göre belirlenir” koşuluyla ve resmî mirastan feragat sözleşmesi deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Yönünden Ölçülü Geçici Hukuki Koruma.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2023/2198, K. 2023/3745 yönünden somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil noter ve tanık işlem kayıtları, temel ölçüt ise “feragatin kimin lehine, ivazlı mı ve altsoyu kapsayıp kapsamadığı sözleşme metni ile kanuni karineler birlikte yorumlanarak belirlenmelidir” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Hukuka Aykırılığın Etkilerinin Giderilmesi.

“Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2023/2198, K. 2023/3745 yönünden somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Soybağı ile altsoy nüfus kayıtları bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2023/2198, K. 2023/3745, 12.07.2023 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“Feragat eden, mirasçılık sıfatını kaybeder. Bir karşılık sağlanarak mirastan feragat, sözleşmede aksi öngörülmedikçe feragat edenin altsoyu için de sonuç doğurur.” — Alıntının yeri: İlgili hukuk; TMK m.528 hükmünün aktarıldığı paragraf

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: İvazlı feragat eden mirasçı mirasçılık belgesinde gösterilip feragat payının kime verildiğinin kararda belirtilmesi yönünde içtihat uyuşmazlığı giderildi.

Mirastan feragat sözleşmesi ve tereke borçlarına etkisi bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Mirastan feragat eden mirasçılık sıfatını kaybeder; ivazlı feragat aksi kararlaştırılmadıkça altsoya da etki eder ve mirasçılık belgesinde bu hukuki durum gösterilmelidir. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: İvazlı mirastan feragat edenin ve altsoyunun mirasçılık belgesinde gösterilip gösterilmeyeceğine ilişkin bölge adliye mahkemesi uyuşmazlığı giderilmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Kararın esas uyuşmazlığı mirasçılık belgesidir; tereke alacaklılarına beş yıl içindeki karşılık ölçüsünde sorumluluk TMK m.530 metninde aktarılmış, somut borç hesabı yapılmamıştır.

Karşı Görüşler ve Ret Riskleri

Mirasın Reddi ile Mirasbırakan Hayattayken Yapılan Mirastan Feragat Sözleşmesini Aynı Hukuki İşlem Saymak.

“Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2023/2198, K. 2023/3745 yönünden mirasın reddi ile mirasbırakan hayattayken yapılan mirastan feragat sözleşmesini aynı hukuki işlem saymak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Sözleşmenin resmî şekil ve ehliyet denetimi aşamasında resmî mirastan feragat sözleşmesi kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Görev ve Süre Ayrımını Belgeye Bağlamamak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2023/2198, K. 2023/3745 yönünden somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak”. Bu savunmaya verilecek cevap, noter ve tanık işlem kayıtları delili ve “Feragatin kimin lehine, ivazlı mı ve altsoyu kapsayıp kapsamadığı sözleşme metni ile kanuni karineler birlikte yorumlanarak belirlenmelidir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Maddi Vakıa ile Hukuki Nitelendirmeyi Aynı Cümlede Varsaymak.

“Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2023/2198, K. 2023/3745 yönünden somut uyuşmazlık bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlık Araştırmasında Güncel Resmî Metin Yerine İkincil Özetle Yetinmek.

“Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2023/2198, K. 2023/3745 yönünden somut uyuşmazlık araştırmasında güncel resmî metin yerine ikincil özetle yetinmek” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Tereke borçları ile önceki kazandırmaların hesaplanması aşamasında ivaz ödeme ve mal devri belgeleri kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Talep Sonucunu Kabul Hâlinde Uygulanamayacak Belirsizlikte Kurmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2023/2198, K. 2023/3745 yönünden somut uyuşmazlık talep sonucunu kabul hâlinde uygulanamayacak belirsizlikte kurmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, tereke mevcudu, borçları ve ölüm tarihi değerleri delili ve “Mirastan feragat resmî vasiyetname biçimindeki miras sözleşmesiyle yapılır; ivazlı feragat kural olarak feragat edenin altsoyuna da etki ederken ivazsız feragatin kapsamı sözleşme ve kanuna göre belirlenir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• resmî mirastan feragat sözleşmesi
• noter ve tanık işlem kayıtları
• soybağı ile altsoy nüfus kayıtları
• ivaz ödeme ve mal devri belgeleri
• tereke mevcudu, borçları ve ölüm tarihi değerleri

• sözleşmenin resmî şekil ve ehliyet denetimi
• ivaz ile lehtar kapsamının yorumlanması
• altsoy ve yedek mirasçılık etkisinin belirlenmesi
• tereke borçları ile önceki kazandırmaların hesaplanması
• hükümsüzlük, tenkis veya alacaklı talebinin açılması

• Süre çizelgesinde Sözleşme iptali, tenkis ve alacaklıların geri isteme hakları için farklı süreler vardır; başlangıç ölüm, öğrenme veya ödeme güçsüzlüğünün belirlenmesine göre ayrıca hesaplanmalıdır. Mirastan Feragat Sözleşmesi ve Tereke Borçlarına Etkisi bakımından zorunlu ön başvuru veya özel itiraz yolu varsa genel dava yolundan önce kendi süresinde tamamlanmalıdır. Mirastan Feragat Sözleşmesi ve Tereke Borçlarına Etkisi dosyasında tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmî kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Mirasbırakanla Yapılan Feragat Sözleşmesi Mirasçılık Sıfatını, Feragat Edenin Altsoyunu ve Tereke Borçlarından Sorumluluğu Nasıl Etkiler?

Mirastan feragat resmî vasiyetname biçimindeki miras sözleşmesiyle yapılır; ivazlı feragat kural olarak feragat edenin altsoyuna da etki ederken ivazsız feragatin kapsamı sözleşme ve kanuna göre belirlenir. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; resmî mirastan feragat sözleşmesi ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

Hangi Kayıtlar Resmî Mirastan Feragat Sözleşmesi ile Karşılaştırılmalıdır?

Resmî mirastan feragat sözleşmesi, noter ve tanık işlem kayıtları, soybağı ile altsoy nüfus kayıtları birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Mirastan Feragat Sözleşmesi ve Tereke Borçlarına Etkisi Bakımından Doğru Merci ve Usul Yolu Hangi Verilerle Belirlenir?

Sözleşmenin resmî şekil ve ehliyet denetimi; ivaz ile lehtar kapsamının yorumlanması; altsoy ve yedek mirasçılık etkisinin belirlenmesi; tereke borçları ile önceki kazandırmaların hesaplanması; hükümsüzlük, tenkis veya alacaklı talebinin açılması. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Mirastan Feragat Sözleşmesi ve Tereke Borçlarına Etkisi Bakımından Hangi Başlangıç Olayı Süreyi Başlatır?

Sözleşme iptali, tenkis ve alacaklıların geri isteme hakları için farklı süreler vardır; başlangıç ölüm, öğrenme veya ödeme güçsüzlüğünün belirlenmesine göre ayrıca hesaplanmalıdır. Somut uyuşmazlık bakımından zorunlu ön başvuru veya özel itiraz yolu varsa genel dava yolundan önce kendi süresinde tamamlanmalıdır. Somut dosyada tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmî kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Feragat Sözleşmesinin Kapsamının Tespiti, Geçersizliğinin veya Tenkisinin Sağlanması İstemi Mahkemeden veya Yetkili Merciden Nasıl İstenmelidir?

Feragat sözleşmesinin kapsamının tespiti, geçersizliğinin veya tenkisinin sağlanması, somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma, somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Mirasbırakanla yapılan feragat sözleşmesi mirasçılık sıfatını, feragat edenin altsoyunu ve tereke borçlarından sorumluluğu nasıl etkiler” sorusu, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Mirastan feragat resmî vasiyetname biçimindeki miras sözleşmesiyle yapılır; ivazlı feragat kural olarak feragat edenin altsoyuna da etki ederken ivazsız feragatin kapsamı sözleşme ve kanuna göre belirlenir.

Dosyanın ilk önceliği sözleşmenin resmî şekil ve ehliyet denetimi, delil omurgası ise resmî mirastan feragat sözleşmesi ile noter ve tanık işlem kayıtları arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Sözleşme iptali, tenkis ve alacaklıların geri isteme hakları için farklı süreler vardır; başlangıç ölüm, öğrenme veya ödeme güçsüzlüğünün belirlenmesine göre ayrıca hesaplanmalıdır. Feragat sözleşmesinin kapsamının tespiti, geçersizliğinin veya tenkisinin sağlanması talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; mirasın reddi ile mirasbırakan hayattayken yapılan mirastan feragat sözleşmesini aynı hukuki işlem saymak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2023/2198, K. 2023/3745, 12.07.2023 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Mirastan feragat eden mirasçılık sıfatını kaybeder; ivazlı feragat aksi kararlaştırılmadıkça altsoya da etki eder ve mirasçılık belgesinde bu hukuki durum gösterilmelidir.
• 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu — m.530
• TBMM, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu kabul metni, m.530 — alıntı yeri: Türk Medenî Kanunu m.530, orta bölüm
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.27, 30-39
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.190, 200-203
• Doruk Gönen, “Mirastan İvazlı Feragat Edenin ve Mirasçılarının Tereke Alacaklılarına Karşı Sorumluluğu”, İstanbul Hukuk Mecmuası, 2023, C. 81, S. 2, s. 411-436
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru