Tasarım Hakkına Tecavüz ve Hükümsüzlük

Kapsam

Tescilli ve tescilsiz tasarım, kamuya sunma, yenilik, ayırt edicilik, teknik işlev, karma ürün, yedek parça, tedbir ve tazminat ele alınır. Tasarım koruması ürün fikrini değil görünümün yeni ve ayırt edici özelliklerini korur; ihlal kapsamı koruma şartlarının gücüyle bağlantılıdır. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, tasarım hakkına tecavüz ve hükümsüzlük konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Maddî Hukuk ve Usulün Birlikte Değerlendirilmesi

İncelemenin ilk ölçütü “tasarım koruması ürün fikrini değil görünümün yeni ve ayırt edici özelliklerini korur; ihlal kapsamı koruma şartlarının gücüyle bağlantılıdır” kuralıdır. Karşılaştırma ayrıntıların tek tek sayımıyla değil bilgilenmiş kullanıcının genel izlenimi üzerinden ve önceki tasarım birikimi dikkate alınarak yapılmalıdır. Ayrıca “teknik işlevin zorunlu kıldığı görünüm özellikleri tasarım tekeliyle korunamaz; seçenek özgürlüğü dar ise küçük farklılıkların ağırlığı artabilir” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Tasarım Hakkına Tecavüz ve Hükümsüzlük bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu: m.56/1

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur.” — Alıntının yeri: Sınai Mülkiyet Kanunu m.56/1

Bu alıntı, Mevzuat Bilgi Sistemi, Sınai Mülkiyet Kanunu Sınai Mülkiyet Kanunu m.56/1 resmî metni üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Alıntı 31.08.2026 tarihli güncel metni gösterir; somut olayın tarihindeki düzenleme ve geçiş hükümleri ayrıca kontrol edilmelidir.

Tasarım hakkına tecavüz ve hükümsüzlük kapsamında m.56/1 hükümleri tasarım koruması, tecavüz ve hükümsüzlük bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.266, 389-399

Tasarım hakkına tecavüz ve hükümsüzlük kapsamında m.266, 389-399 hükümleri bilirkişi ve tedbir bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Sınai Mülkiyet Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Şeyma Yurduseven: 6769 Sayılı Sınaî Mülkiyet Kanunu ile Türk Tasarım Hukukunda Yeni Dönem

Çalışma, tescilli ve tescilsiz tasarım korumasını, yenilik incelemesini ve hükümsüzlük sebeplerini yeni kanun bağlamında inceler. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“kısmî hükümsüzlüğün düzenlenmesi, kötüniyetin bir hükümsüzlük sebebi olarak belirtilmesi ve eşdeğer parça korumasının düzenlenmesi bu değişikliklerden bazılarıdır.” — Alıntının yeri: Öz

Tasarım hakkına tecavüz ve hükümsüzlük konusunda yararlanılan eser: Şeyma Yurduseven, “6769 Sayılı Sınaî Mülkiyet Kanunu ile Türk Tasarım Hukukunda Yeni Dönem”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2017, S. 31, s. 669-690. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Tecavüz ve hükümsüzlük uyuşmazlıklarında görev Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesindedir; hükümsüzlük ayrı dava veya karşı dava olabilir. Tescilsiz tasarımın kamuya ilk sunumundan başlayan üç yıllık koruması ile tescilli tasarımın koruma süresi karıştırılmamalıdır. Para talebi ticari dava niteliğindeyse dava şartı arabuluculuk, diğer koruma talepleri ve ihtiyati tedbir bakımından ayrı değerlendirilir; yenilik ve ayırt edicilik delilleri önemlidir.

Uyuşmazlığı Çözen Hukukî Kriterler

Tasarım Koruması Ürün Fikrini Değil Görünümün Yeni ve Ayırt Edici Özelliklerini Korur; İhlal Kapsamı Koruma Şartlarının Gücüyle Bağlantılıdır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için tasarım tescil görselleri ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2024/2644, K. 2025/1872 yönünden tasarım koruması ürün fikrini değil görünümün yeni ve ayırt edici özelliklerini korur; ihlal kapsamı koruma şartlarının gücüyle bağlantılıdır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Karşılaştırma Ayrıntıların Tek Tek Sayımıyla Değil Bilgilenmiş Kullanıcının Genel İzlenimi Üzerinden ve Önceki Tasarım Birikimi Dikkate Alınarak Yapılmalıdır.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2024/2644, K. 2025/1872 yönünden karşılaştırma ayrıntıların tek tek sayımıyla değil bilgilenmiş kullanıcının genel izlenimi üzerinden ve önceki tasarım birikimi dikkate alınarak yapılmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok ilk kamuya sunma kayıtları ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Teknik İşlevin Zorunlu Kıldığı Görünüm Özellikleri Tasarım Tekeliyle Korunamaz; Seçenek Özgürlüğü Dar İse Küçük Farklılıkların Ağırlığı Artabilir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2024/2644, K. 2025/1872 yönünden teknik işlevin zorunlu kıldığı görünüm özellikleri tasarım tekeliyle korunamaz; seçenek özgürlüğü dar ise küçük farklılıkların ağırlığı artabilir. Bu ölçüt özellikle ürün numuneleri ve teknik çizimler üzerinden sınanır. Bilgilenmiş kullanıcı ve seçenek özgürlüğü testinin kurulması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlık bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak ihtimalini güçlendirebilir.

Somut Uyuşmazlık İncelemesinde Görev, Süre, İspat Yükü, Gerekçe ve Ölçülülük Birbirinden Ayrılarak Denetlenmelidir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için önceki tasarım araştırması ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2024/2644, K. 2025/1872 yönünden somut uyuşmazlık incelemesinde görev, süre, ispat yükü, gerekçe ve ölçülülük birbirinden ayrılarak denetlenmelidir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Çekişmeli Vakıalar Nasıl İspatlanır?

Tasarım Tescil Görselleri.

Bu delil öncelikle “tasarım koruması ürün fikrini değil görünümün yeni ve ayırt edici özelliklerini korur; ihlal kapsamı koruma şartlarının gücüyle bağlantılıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2024/2644, K. 2025/1872 yönünden tasarım tescil görselleri” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

İlk Kamuya Sunma Kayıtları.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2024/2644, K. 2025/1872 yönünden ilk kamuya sunma kayıtları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken ilk kamuya sunma kayıtları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Ürün Numuneleri ve Teknik Çizimler.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2024/2644, K. 2025/1872 yönünden ürün numuneleri ve teknik çizimler” kaydı, “Teknik işlevin zorunlu kıldığı görünüm özellikleri tasarım tekeliyle korunamaz; seçenek özgürlüğü dar ise küçük farklılıkların ağırlığı artabilir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Önceki Tasarım Araştırması.

Bu delil öncelikle “somut uyuşmazlık incelemesinde görev, süre, ispat yükü, gerekçe ve ölçülülük birbirinden ayrılarak denetlenmelidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2024/2644, K. 2025/1872 yönünden önceki tasarım araştırması” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Satış, Üretim ve Dağıtım Kayıtları.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2024/2644, K. 2025/1872 yönünden satış, üretim ve dağıtım kayıtları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken satış, üretim ve dağıtım kayıtları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Başvurudan Hükme Usul Haritası

Koruma Konusu Görünüm Özelliklerinin Belirlenmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; tasarım tescil görselleri ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2024/2644, K. 2025/1872 yönünden koruma konusu görünüm özelliklerinin belirlenmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Yenilik ve Ayırt Edicilik Araştırması.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2024/2644, K. 2025/1872 yönünden yenilik ve ayırt edicilik araştırması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik ilk kamuya sunma kayıtları, somut uyuşmazlık yönünden geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Bilgilenmiş Kullanıcı ve Seçenek Özgürlüğü Testinin Kurulması.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2024/2644, K. 2025/1872 yönünden bilgilenmiş kullanıcı ve seçenek özgürlüğü testinin kurulması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Ürün numuneleri ve teknik çizimler dosyaya alınmalı ve somut uyuşmazlık yönünden maddi sonucun ve ferilerin belirlenmesi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Ürünlerin Uzman İncelemesiyle Karşılaştırılması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; önceki tasarım araştırması ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2024/2644, K. 2025/1872 yönünden ürünlerin uzman incelemesiyle karşılaştırılması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Tecavüz ve Hükümsüzlük Taleplerinin Birlikte Yönetilmesi.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2024/2644, K. 2025/1872 yönünden tecavüz ve hükümsüzlük taleplerinin birlikte yönetilmesi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik satış, üretim ve dağıtım kayıtları, tasarım hakkına tecavüzün durdurulması veya tescilin hükümsüzlüğü talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Zamanaşımı, Hak Düşürücü Süre ve Tebligat

Tescilsiz Tasarımın Üç Yıllık Koruma Dönemi ile Tecavüz ve Tazminat Taleplerinin Süreleri Kamuya Sunma ve Öğrenme Tarihleriyle İzlenmelidir.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2024/2644, K. 2025/1872 yönünden tescilsiz tasarımın üç yıllık koruma dönemi ile tecavüz ve tazminat taleplerinin süreleri kamuya sunma ve öğrenme tarihleriyle izlenmelidir” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Koruma konusu görünüm özelliklerinin belirlenmesi yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Özel Başvuru veya Ön Karar Yolu Varsa Genel Dava Süresinden Önce Tamamlanmalıdır.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2024/2644, K. 2025/1872 yönünden somut uyuşmazlık bakımından özel başvuru veya ön karar yolu varsa genel dava süresinden önce tamamlanmalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Somut Dosyada Tebliğ, Öğrenme ve Elektronik Gönderim Tarihleri Ayrı Belgelerle Doğrulanmalı; Süre Hesabı Varsayıma Bırakılmamalıdır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2024/2644, K. 2025/1872 yönünden somut dosyada tebliğ, öğrenme ve elektronik gönderim tarihleri ayrı belgelerle doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Asıl, Ferî ve Geçici Talepler

Tasarım Hakkına Tecavüzün Durdurulması veya Tescilin Hükümsüzlüğü.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2024/2644, K. 2025/1872 yönünden tasarım hakkına tecavüzün durdurulması veya tescilin hükümsüzlüğü olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil tasarım tescil görselleri, temel ölçüt ise “tasarım koruması ürün fikrini değil görünümün yeni ve ayırt edici özelliklerini korur; ihlal kapsamı koruma şartlarının gücüyle bağlantılıdır” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Yönünden Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2024/2644, K. 2025/1872 yönünden somut uyuşmazlık yönünden geçici hukuki koruma” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. İlk kamuya sunma kayıtları bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Somut Uyuşmazlık Yönünden Maddi Sonucun ve Ferilerin Belirlenmesi.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2024/2644, K. 2025/1872 yönünden somut uyuşmazlık yönünden maddi sonucun ve ferilerin belirlenmesi” talebi, “Teknik işlevin zorunlu kıldığı görünüm özellikleri tasarım tekeliyle korunamaz; seçenek özgürlüğü dar ise küçük farklılıkların ağırlığı artabilir” koşuluyla ve ürün numuneleri ve teknik çizimler deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta İşlem, Sözleşme veya Kararın Hukuki Etkisinin Tespiti.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2024/2644, K. 2025/1872 yönünden somut uyuşmazlıkta işlem, sözleşme veya kararın hukuki etkisinin tespiti olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil önceki tasarım araştırması, temel ölçüt ise “somut uyuşmazlık incelemesinde görev, süre, ispat yükü, gerekçe ve ölçülülük birbirinden ayrılarak denetlenmelidir” olacaktır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/2644, K. 2025/1872, 17.03.2025 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“farklılıkların görselde grafik düzeyde kaldığı ve ürünlerin bilgilenmiş kullanıcı gözünde genel izlenim itibariyle benzer tasarımlar oldukları” — Alıntının yeri: III. İlk Derece Mahkemesi gerekçesi; V.B'de benimsenen genel izlenim değerlendirmesi

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: onama.

Tasarım hakkına tecavüz ve hükümsüzlük bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Tasarımın ayırt ediciliği, ayrıntı düzeyindeki farklılıklardan çok bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim üzerinden değerlendirilir. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Bilgilenmiş kullanıcı ve genel izlenim ölçütleriyle tasarımın yenilik ve ayırt ediciliğini doğrudan incelemektedir.

Kararın uygulanma sınırı: YİDK kararının iptali ve tasarım tescilinin geçerliliği uyuşmazlığıdır; tecavüzün önlenmesi veya tazminat hesabı incelenmemiştir.

Dosyanın Zayıf Noktaları ve Savunmalar

Tasarım Görsellerindeki Korunan Görünüm Yerine Ürünün Teknik Çalışma Prensibini Karşılaştırmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2024/2644, K. 2025/1872 yönünden tasarım görsellerindeki korunan görünüm yerine ürünün teknik çalışma prensibini karşılaştırmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, tasarım tescil görselleri delili ve “Tasarım koruması ürün fikrini değil görünümün yeni ve ayırt edici özelliklerini korur; ihlal kapsamı koruma şartlarının gücüyle bağlantılıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Görev ve Süre Ayrımını Belgeye Bağlamamak.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2024/2644, K. 2025/1872 yönünden somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık yönünden geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Maddi Vakıa ile Hukuki Nitelendirmeyi Aynı Cümlede Varsaymak.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2024/2644, K. 2025/1872 yönünden somut uyuşmazlık bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Bilgilenmiş kullanıcı ve seçenek özgürlüğü testinin kurulması aşamasında ürün numuneleri ve teknik çizimler kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Araştırmasında Resmi Kaynağın Güncel Metni Yerine İkincil Özetle Yetinmek.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2024/2644, K. 2025/1872 yönünden somut uyuşmazlık araştırmasında resmi kaynağın güncel metni yerine ikincil özetle yetinmek”. Bu savunmaya verilecek cevap, önceki tasarım araştırması delili ve “somut uyuşmazlık incelemesinde görev, süre, ispat yükü, gerekçe ve ölçülülük birbirinden ayrılarak denetlenmelidir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Talep Sonucunu Kabul Halinde Uygulanamayacak Belirsizlikte Kurmak.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2024/2644, K. 2025/1872 yönünden somut uyuşmazlık talep sonucunu kabul halinde uygulanamayacak belirsizlikte kurmak” riski gerçekleşirse tasarım hakkına tecavüzün durdurulması veya tescilin hükümsüzlüğü talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• tasarım tescil görselleri
• ilk kamuya sunma kayıtları
• ürün numuneleri ve teknik çizimler
• önceki tasarım araştırması
• satış, üretim ve dağıtım kayıtları

• koruma konusu görünüm özelliklerinin belirlenmesi
• yenilik ve ayırt edicilik araştırması
• bilgilenmiş kullanıcı ve seçenek özgürlüğü testinin kurulması
• ürünlerin uzman incelemesiyle karşılaştırılması
• tecavüz ve hükümsüzlük taleplerinin birlikte yönetilmesi

• Süre çizelgesinde Tescilsiz tasarımın üç yıllık koruma dönemi ile tecavüz ve tazminat taleplerinin süreleri kamuya sunma ve öğrenme tarihleriyle izlenmelidir. Tasarım Hakkına Tecavüz ve Hükümsüzlük bakımından özel başvuru veya ön karar yolu varsa genel dava süresinden önce tamamlanmalıdır. Tasarım Hakkına Tecavüz ve Hükümsüzlük dosyasında tebliğ, öğrenme ve elektronik gönderim tarihleri ayrı belgelerle doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

İki Ürünün Genel İzlenimi Bilgilenmiş Kullanıcı Bakımından Karşılaştırılırken Teknik Zorunluluklar ve Tasarımcının Seçenek Özgürlüğü Nasıl Ağırlıklandırılır?

Tasarım koruması ürün fikrini değil görünümün yeni ve ayırt edici özelliklerini korur; ihlal kapsamı koruma şartlarının gücüyle bağlantılıdır. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; tasarım tescil görselleri ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

Tasarım Tescil Görselleri ile Bağlantılı Kayıtların Güvenilirliği Nasıl Denetlenir?

Tasarım tescil görselleri, ilk kamuya sunma kayıtları, ürün numuneleri ve teknik çizimler birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Tasarım Hakkına Tecavüz ve Hükümsüzlük Bakımından İlk Usul Adımı Hangisidir?

Koruma konusu görünüm özelliklerinin belirlenmesi; yenilik ve ayırt edicilik araştırması; bilgilenmiş kullanıcı ve seçenek özgürlüğü testinin kurulması; ürünlerin uzman incelemesiyle karşılaştırılması; tecavüz ve hükümsüzlük taleplerinin birlikte yönetilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Tasarım Hakkına Tecavüz ve Hükümsüzlük Bakımından Süre Çizelgesi Hangi Tarihler Esas Alınarak Hazırlanmalıdır?

Tescilsiz tasarımın üç yıllık koruma dönemi ile tecavüz ve tazminat taleplerinin süreleri kamuya sunma ve öğrenme tarihleriyle izlenmelidir. Somut uyuşmazlık bakımından özel başvuru veya ön karar yolu varsa genel dava süresinden önce tamamlanmalıdır. Somut dosyada tebliğ, öğrenme ve elektronik gönderim tarihleri ayrı belgelerle doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Tasarım Hakkına Tecavüzün Durdurulması veya Tescilin Hükümsüzlüğü ile Diğer İstemler Nasıl Ayrılır?

Tasarım hakkına tecavüzün durdurulması veya tescilin hükümsüzlüğü, somut uyuşmazlık yönünden geçici hukuki koruma, somut uyuşmazlık yönünden maddi sonucun ve ferilerin belirlenmesi, somut uyuşmazlıkta işlem, sözleşme veya kararın hukuki etkisinin tespiti somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “İki ürünün genel izlenimi bilgilenmiş kullanıcı bakımından karşılaştırılırken teknik zorunluluklar ve tasarımcının seçenek özgürlüğü nasıl ağırlıklandırılır” sorusu, 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Tasarım koruması ürün fikrini değil görünümün yeni ve ayırt edici özelliklerini korur; ihlal kapsamı koruma şartlarının gücüyle bağlantılıdır.

Dosyanın ilk önceliği koruma konusu görünüm özelliklerinin belirlenmesi, delil omurgası ise tasarım tescil görselleri ile ilk kamuya sunma kayıtları arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Tescilsiz tasarımın üç yıllık koruma dönemi ile tecavüz ve tazminat taleplerinin süreleri kamuya sunma ve öğrenme tarihleriyle izlenmelidir. Tasarım hakkına tecavüzün durdurulması veya tescilin hükümsüzlüğü talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; tasarım görsellerindeki korunan görünüm yerine ürünün teknik çalışma prensibini karşılaştırmak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/2644, K. 2025/1872, 17.03.2025 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Tasarımın ayırt ediciliği, ayrıntı düzeyindeki farklılıklardan çok bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim üzerinden değerlendirilir.
• 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu — m.56/1
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.266, 389-399
• Şeyma Yurduseven, “6769 Sayılı Sınaî Mülkiyet Kanunu ile Türk Tasarım Hukukunda Yeni Dönem”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2017, S. 31, s. 669-690
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru