Mirasta Denkleştirme ve Miras Payına Mahsup

Kapsam

Altsoya çeyiz, kuruluş sermayesi, malvarlığı devri, borç ödeme, eğitim ve evlenme giderleri, iade dışı bırakma iradesi, değerleme zamanı, tenkis ve muris muvazaası ayrımı ele alınır. Denkleştirme kazandırmayı geçersiz kılmaz; mirasçılar arasında kanuni paylaşma eşitliğini sağlamak için kazandırmanın aynen veya değer olarak paylaşma hesabına geri verilmesini sağlar. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, mirasta denkleştirme ve miras payına mahsup konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Maddî Hukuk ve Usulün Birlikte Değerlendirilmesi

İncelemenin ilk ölçütü “kanuni mirasçılar miras payına mahsuben elde ettikleri karşılıksız kazandırmaları denkleştirmeye tabidir” kuralıdır. Altsoya yapılan belirli kazandırmalar aksi mirasbırakan tarafından açıkça belirtilmedikçe denkleştirme karinesine tabidir. Ayrıca “olağan eğitim ve öğrenim giderleri ile âdet ölçüsündeki evlenme giderleri kural olarak denkleştirilmez” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Mirasta Denkleştirme Ve Miras Payına Mahsup bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu: m.669/1

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Yasal mirasçılar, mirasbırakandan miras paylarına mahsuben elde ettikleri sağlararası karşılıksız kazandırmaları, denkleştirmeyi sağlamak için terekeye geri vermekle birbirlerine karşı yükümlüdürler.” — Alıntının yeri: TMK m.669/1

Bu alıntı, Mevzuat Bilgi Sistemi, Türk Medeni Kanunu TMK m.669/1 resmî metni üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Alıntı 31.08.2026 tarihli güncel metni gösterir; somut olayın tarihindeki düzenleme ve geçiş hükümleri ayrıca kontrol edilmelidir.

Mirasta denkleştirme ve miras payına mahsup kapsamında m.669/1 hükümleri denkleştirme ve tenkis bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.190, 194, 266-287

Mirasta denkleştirme ve miras payına mahsup kapsamında m.190, 194, 266-287 hükümleri ispat ve değerleme bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Medeni Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Hasret Ak Çelik: Miras Hukukunda Denkleştirme Davası

Çalışma, miras payına mahsuben yapılan sağlararası karşılıksız kazandırmaların paylaşmada denkleştirilmesini ve davanın koşullarını incelemektedir. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“Miras bırakandan denkleştirmeye tâbi kazandırma almış olan bir yasal mirasçı, diğer yasal mirasçılara karşı bu kazandırmayı iade ile yükümlüdür.” — Alıntının yeri: Öz, ikinci cümle

Mirasta denkleştirme ve miras payına mahsup konusunda yararlanılan eser: Hasret Ak Çelik, “Miras Hukukunda Denkleştirme Davası”, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2022, C. 21, S. 44, s. 724-755. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Uyuşmazlığı Çözen Hukukî Kriterler

Kanuni Mirasçılar Miras Payına Mahsuben Elde Ettikleri Karşılıksız Kazandırmaları Denkleştirmeye Tabidir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için tapu, banka ve araç devir kayıtları ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden kanuni mirasçılar miras payına mahsuben elde ettikleri karşılıksız kazandırmaları denkleştirmeye tabidir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Altsoya Yapılan Belirli Kazandırmalar Aksi Mirasbırakan Tarafından Açıkça Belirtilmedikçe Denkleştirme Karinesine Tabidir.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden altsoya yapılan belirli kazandırmalar aksi mirasbırakan tarafından açıkça belirtilmedikçe denkleştirme karinesine tabidir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok kazandırmanın karşılıksızlığını gösteren belgeler ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve karşılıklı işlemi bağış saymak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Olağan Eğitim ve Öğrenim Giderleri ile Âdet Ölçüsündeki Evlenme Giderleri Kural Olarak Denkleştirilmez.

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden olağan eğitim ve öğrenim giderleri ile âdet ölçüsündeki evlenme giderleri kural olarak denkleştirilmez. Bu ölçüt özellikle mirasbırakanın mahsup veya iade dışı bırakma beyanı üzerinden sınanır. Mirasbırakan iradesi ve altsoy karinesinin uygulanması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, mirasbırakanın açık iradesini gözden kaçırmak ihtimalini güçlendirebilir.

Mirasçı Aynen İade veya Değerini Miras Payına Mahsup Ettirme Seçeneklerini Kanuni Çerçevede Kullanabilir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için tereke tespit ve mirasçılık belgeleri ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden mirasçı aynen iade veya değerini miras payına mahsup ettirme seçeneklerini kanuni çerçevede kullanabilir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Çekişmeli Vakıalar Nasıl İspatlanır?

Tapu, Banka ve Araç Devir Kayıtları.

Bu delil öncelikle “kanuni mirasçılar miras payına mahsuben elde ettikleri karşılıksız kazandırmaları denkleştirmeye tabidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden tapu, banka ve araç devir kayıtları” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Kazandırmanın Karşılıksızlığını Gösteren Belgeler.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden kazandırmanın karşılıksızlığını gösteren belgeler” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken kazandırmanın karşılıksızlığını gösteren belgeler ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Mirasbırakanın Mahsup veya İade Dışı Bırakma Beyanı.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden mirasbırakanın mahsup veya iade dışı bırakma beyanı” kaydı, “Olağan eğitim ve öğrenim giderleri ile âdet ölçüsündeki evlenme giderleri kural olarak denkleştirilmez” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Tereke Tespit ve Mirasçılık Belgeleri.

Bu delil öncelikle “mirasçı aynen iade veya değerini miras payına mahsup ettirme seçeneklerini kanuni çerçevede kullanabilir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden tereke tespit ve mirasçılık belgeleri” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Kazandırmanın Değerine İlişkin Bilirkişi Raporu.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden kazandırmanın değerine ilişkin bilirkişi raporu” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken kazandırmanın değerine ilişkin bilirkişi raporu ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Başvurudan Hükme Usul Haritası

Kazandırmanın Tarih ve Hukuki Sebebinin Belirlenmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; tapu, banka ve araç devir kayıtları ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden kazandırmanın tarih ve hukuki sebebinin belirlenmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Karşılık Bulunup Bulunmadığının İncelenmesi.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden karşılık bulunup bulunmadığının incelenmesi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik kazandırmanın karşılıksızlığını gösteren belgeler, aynen iade talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Mirasbırakan İradesi ve Altsoy Karinesinin Uygulanması.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden mirasbırakan iradesi ve altsoy karinesinin uygulanması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Mirasbırakanın mahsup veya iade dışı bırakma beyanı dosyaya alınmalı ve değerin miras payına mahsubu talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

İade Edilecek Değerin Paylaşma Hesabına Eklenmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; tereke tespit ve mirasçılık belgeleri ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden iade edilecek değerin paylaşma hesabına eklenmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Tenkis ve Muvazaa Taleplerinden Ayrım.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden tenkis ve muvazaa taleplerinden ayrım” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik kazandırmanın değerine ilişkin bilirkişi raporu, tenkisle terditli talep talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Bağımsız Çekişmeli Denkleştirme Davası Asliye Hukuk Mahkemesinde Görülür; Paylaşma Davasındaki Sulh Hukuk Göreviyle Karıştırılmamalıdır. Yetki Mirasbırakanın Son Yerleşim Yerindedir.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden bağımsız çekişmeli denkleştirme davası asliye hukuk mahkemesinde görülür; paylaşma davasındaki sulh hukuk göreviyle karıştırılmamalıdır. Yetki mirasbırakanın son yerleşim yerindedir” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Tapu, banka ve araç devir kayıtları dosyaya alınmalı ve kazandırmanın denkleştirmeye tabi olduğunun tespiti talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Zamanaşımı, Hak Düşürücü Süre ve Tebligat

Denkleştirme Paylaşma Sırasında ve Tereke İlişkisinin Niteliğine Göre İleri Sürülür.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden denkleştirme paylaşma sırasında ve tereke ilişkisinin niteliğine göre ileri sürülür” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Kazandırmanın tarih ve hukuki sebebinin belirlenmesi yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tenkis Talebinin Özel Hak Düşürücü Süreleri Denkleştirmeden Ayrıdır.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden tenkis talebinin özel hak düşürücü süreleri denkleştirmeden ayrıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Belge ve Banka Kayıtları Saklama Süreleri Dolmadan Celp Edilmelidir.

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden belge ve banka kayıtları saklama süreleri dolmadan celp edilmelidir. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Asıl, Ferî ve Geçici Talepler

Kazandırmanın Denkleştirmeye Tabi Olduğunun Tespiti.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden kazandırmanın denkleştirmeye tabi olduğunun tespiti olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil tapu, banka ve araç devir kayıtları, temel ölçüt ise “kanuni mirasçılar miras payına mahsuben elde ettikleri karşılıksız kazandırmaları denkleştirmeye tabidir” olacaktır.

Aynen İade.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden aynen iade” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Kazandırmanın karşılıksızlığını gösteren belgeler bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Değerin Miras Payına Mahsubu.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden değerin miras payına mahsubu” talebi, “Olağan eğitim ve öğrenim giderleri ile âdet ölçüsündeki evlenme giderleri kural olarak denkleştirilmez” koşuluyla ve mirasbırakanın mahsup veya iade dışı bırakma beyanı deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Paylaşma Hesabının Düzeltilmesi.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden paylaşma hesabının düzeltilmesi olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil tereke tespit ve mirasçılık belgeleri, temel ölçüt ise “mirasçı aynen iade veya değerini miras payına mahsup ettirme seçeneklerini kanuni çerçevede kullanabilir” olacaktır.

Tenkisle Terditli Talep.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden tenkisle terditli talep” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Kazandırmanın değerine ilişkin bilirkişi raporu bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, E. 2015/11870, K. 2016/763, 21.01.2016 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“için yapılan muhtemel giderler hesaplanarak bu paradan mahsubu ile kalan miktar üzerinden denkleştirme yapılması gerekirken” — Alıntının yeri: Gerekçe, ‘Somut olaya gelince’ bölümü; banka hesabından çekilen paradan ölüm tarihine kadarki muhtemel giderlerin düşülmesini açıklayan son paragraf

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: bozma.

Mirasta denkleştirme ve miras payına mahsup bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Mirasta denkleştirmeye esas değer belirlenirken, kazandırmanın geri verilmesi istenen tutarından murisin yaşamı ve aile ihtiyaçları için yaptığı olağan giderler düşülmelidir. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Mirasbırakanın sağlığında yaptığı kazandırmadan olağan geçim ve bakım giderleri düşülerek kalan tutar üzerinden denkleştirme hesabı yapılması incelenmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Mirasbırakanın her aile içi ödemesi karşılıksız kazandırma değildir; ödemenin amacı, olağan gider niteliği ve denkleştirmeye tabi irade somutlaştırılmalıdır.

Dosyanın Zayıf Noktaları ve Savunmalar

Her Bağışı Otomatik Denkleştirmek.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden her bağışı otomatik denkleştirmek”. Bu savunmaya verilecek cevap, tapu, banka ve araç devir kayıtları delili ve “Kanuni mirasçılar miras payına mahsuben elde ettikleri karşılıksız kazandırmaları denkleştirmeye tabidir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Karşılıklı İşlemi Bağış Saymak.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden karşılıklı işlemi bağış saymak” riski gerçekleşirse aynen iade talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Mirasbırakanın Açık İradesini Gözden Kaçırmak.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden mirasbırakanın açık iradesini gözden kaçırmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Mirasbırakan iradesi ve altsoy karinesinin uygulanması aşamasında mirasbırakanın mahsup veya iade dışı bırakma beyanı kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Değerleme Tarihini Gerekçesiz Seçmek.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden değerleme tarihini gerekçesiz seçmek”. Bu savunmaya verilecek cevap, tereke tespit ve mirasçılık belgeleri delili ve “Mirasçı aynen iade veya değerini miras payına mahsup ettirme seçeneklerini kanuni çerçevede kullanabilir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Denkleştirme ile Tenkisi Karıştırmak.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E. 2015/11870, K. 2016/763 yönünden denkleştirme ile tenkisi karıştırmak” riski gerçekleşirse tenkisle terditli talep talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• tapu, banka ve araç devir kayıtları
• kazandırmanın karşılıksızlığını gösteren belgeler
• mirasbırakanın mahsup veya iade dışı bırakma beyanı
• tereke tespit ve mirasçılık belgeleri
• kazandırmanın değerine ilişkin bilirkişi raporu

• kazandırmanın tarih ve hukuki sebebinin belirlenmesi
• karşılık bulunup bulunmadığının incelenmesi
• mirasbırakan iradesi ve altsoy karinesinin uygulanması
• iade edilecek değerin paylaşma hesabına eklenmesi
• tenkis ve muvazaa taleplerinden ayrım
• Bağımsız çekişmeli denkleştirme davası asliye hukuk mahkemesinde görülür; paylaşma davasındaki sulh hukuk göreviyle karıştırılmamalıdır. Yetki mirasbırakanın son yerleşim yerindedir.

• Süre çizelgesinde Denkleştirme paylaşma sırasında ve tereke ilişkisinin niteliğine göre ileri sürülür. Tenkis talebinin özel hak düşürücü süreleri denkleştirmeden ayrıdır. Belge ve banka kayıtları saklama süreleri dolmadan celp edilmelidir.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Mirasbırakanın Sağlığında Bir Mirasçıya Yaptığı Kazandırma Hangi İrade ve Koşullarda Miras Payına Mahsuben Verilmiş Sayılır ve Paylaşmada Nasıl Denkleştirilir?

Denkleştirme kazandırmayı geçersiz kılmaz; mirasçılar arasında kanuni paylaşma eşitliğini sağlamak için kazandırmanın aynen veya değer olarak paylaşma hesabına geri verilmesini sağlar. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; tapu, banka ve araç devir kayıtları ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

İspat Planında Tapu, Banka ve Araç Devir Kayıtları Neden Önemlidir?

Tapu, banka ve araç devir kayıtları, kazandırmanın karşılıksızlığını gösteren belgeler, mirasbırakanın mahsup veya iade dışı bırakma beyanı birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Mirasta Denkleştirme ve Miras Payına Mahsup Bakımından Başvuru Sırası Nasıl Kurulmalıdır?

Kazandırmanın tarih ve hukuki sebebinin belirlenmesi; karşılık bulunup bulunmadığının incelenmesi; mirasbırakan iradesi ve altsoy karinesinin uygulanması; iade edilecek değerin paylaşma hesabına eklenmesi; tenkis ve muvazaa taleplerinden ayrım; Bağımsız çekişmeli denkleştirme davası asliye hukuk mahkemesinde görülür; paylaşma davasındaki sulh hukuk göreviyle karıştırılmamalıdır. Yetki mirasbırakanın son yerleşim yerindedir. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Mirasta Denkleştirme ve Miras Payına Mahsup Bakımından Süre Kaybını Önlemek İçin Hangi Tarihler Resmî Kayıtla Belgelenmelidir?

Denkleştirme paylaşma sırasında ve tereke ilişkisinin niteliğine göre ileri sürülür. Tenkis talebinin özel hak düşürücü süreleri denkleştirmeden ayrıdır. Belge ve banka kayıtları saklama süreleri dolmadan celp edilmelidir.

Kazandırmanın Denkleştirmeye Tabi Olduğunun Tespiti Talep Sonucunda Nasıl Somutlaştırılır?

Kazandırmanın denkleştirmeye tabi olduğunun tespiti, aynen iade, değerin miras payına mahsubu, paylaşma hesabının düzeltilmesi, tenkisle terditli talep somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Mirasbırakanın sağlığında bir mirasçıya yaptığı kazandırma hangi irade ve koşullarda miras payına mahsuben verilmiş sayılır ve paylaşmada nasıl denkleştirilir” sorusu, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Denkleştirme kazandırmayı geçersiz kılmaz; mirasçılar arasında kanuni paylaşma eşitliğini sağlamak için kazandırmanın aynen veya değer olarak paylaşma hesabına geri verilmesini sağlar.

Dosyanın ilk önceliği kazandırmanın tarih ve hukuki sebebinin belirlenmesi, delil omurgası ise tapu, banka ve araç devir kayıtları ile kazandırmanın karşılıksızlığını gösteren belgeler arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Denkleştirme paylaşma sırasında ve tereke ilişkisinin niteliğine göre ileri sürülür. Kazandırmanın denkleştirmeye tabi olduğunun tespiti talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; her bağışı otomatik denkleştirmek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, E. 2015/11870, K. 2016/763, 21.01.2016 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Mirasta denkleştirmeye esas değer belirlenirken, kazandırmanın geri verilmesi istenen tutarından murisin yaşamı ve aile ihtiyaçları için yaptığı olağan giderler düşülmelidir.
• 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu — m.669/1
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.190, 194, 266-287
• Hasret Ak Çelik, “Miras Hukukunda Denkleştirme Davası”, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2022, C. 21, S. 44, s. 724-755
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru