Kesin Hüküm, Derdestlik ve Dava Sebebinin Aynılığı

Kapsam

Olumlu ve olumsuz tespit, eda davası, kısmi dava, feriler, halefiyet, karşı dava, farklı dönem alacakları ve karar gerekçesindeki zorunlu tespitler ele alınır. Kesin hüküm ve derdestlik yalnız benzer hukuki tartışmaya değil, tarafların, vakıa temelinin ve talep sonucunun kanunun aradığı ölçüde aynı olmasına dayanır; hukuki nitelendirmenin farklı adlandırılması özdeşliği tek başına ortadan kaldırmaz. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, kesin hüküm, derdestlik ve dava sebebinin aynılığı konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Taraf Sıfatı, İşlem ve Hukukî Sonuç

İncelemenin ilk ölçütü “maddi kesin hüküm için önceki kararın kesinleşmiş olması gerekir” kuralıdır. Tarafların aynı olması maddi hukuk bakımından aynı sıfatla taraf olmayı gerektirir. Ayrıca “dava sebebi, hukuki madde numarası değil talebi doğuran vakıalar bütünüdür” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Kesin Hüküm, Derdestlik Ve Dava Sebebinin Aynılığı bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.114/1-I-İ, 115, 303

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“her iki davanın taraflarının, dava sebeplerinin ve ilk davanın hüküm fıkrası ile ikinci davaya ait talep sonucunun aynı olması gerekir.” — Alıntının yeri: HMK m.303/1

Bu alıntı, Mevzuat Bilgi Sistemi, Hukuk Muhakemeleri Kanunu HMK m.303/1 resmî metni üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Alıntı 31.08.2026 tarihli güncel metni gösterir; somut olayın tarihindeki düzenleme ve geçiş hükümleri ayrıca kontrol edilmelidir.

Kesin hüküm, derdestlik ve dava sebebinin aynılığı kapsamında m.114/1-ı-i, 115, 303 hükümleri derdestlik, kesin hüküm ve dava şartı bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.146 ve İlgili Özel Hükümler

Kesin hüküm, derdestlik ve dava sebebinin aynılığı kapsamında m.146 ve ilgili özel hükümler hükümleri talep ve dönem ayrımının maddi hukuk zemini bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Celâl Işıklar: İdari Yargıda Derdestlik

Çalışma idari yargı bağlamına yönelse de derdestliğin HMK'daki ortak çekirdeğini; taraf, sebep ve konu özdeşliği ile ikinci davanın usulden reddi üzerinden açıklar. İdari yargıya özgü sonuçlar, adli yargı uyuşmazlığına doğrudan taşınmamalıdır. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“Tarafları, sebebi ve konusu aynı olan davaya aynı dava denir.” — Alıntının yeri: Öz, ilk paragrafın ikinci cümlesi

Kesin hüküm, derdestlik ve dava sebebinin aynılığı konusunda yararlanılan eser: Celâl Işıklar, “İdari Yargıda Derdestlik”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2012, C. 16, S. 1, s. 63-106. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Olayda Uygulanacak Kurallar

Maddi Kesin Hüküm İçin Önceki Kararın Kesinleşmiş Olması Gerekir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için önceki dava dosyasının onaylı örneği ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E. 2017/827, K. 2020/1942 yönünden maddi kesin hüküm için önceki kararın kesinleşmiş olması gerekir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Tarafların Aynı Olması Maddi Hukuk Bakımından Aynı Sıfatla Taraf Olmayı Gerektirir.

“Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E. 2017/827, K. 2020/1942 yönünden tarafların aynı olması maddi hukuk bakımından aynı sıfatla taraf olmayı gerektirir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok kesinleşme şerhi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve hukuki sebep farklı diye vakıa özdeşliğini yok saymak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Dava Sebebi, Hukuki Madde Numarası Değil Talebi Doğuran Vakıalar Bütünüdür.

Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E. 2017/827, K. 2020/1942 yönünden dava sebebi, hukuki madde numarası değil talebi doğuran vakıalar bütünüdür. Bu ölçüt özellikle iki davanın dilekçe ve talep sonuçları üzerinden sınanır. Vakıa ve talep sonuçlarının yan yana karşılaştırılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, kesinleşmemiş karara kesin hüküm etkisi vermek ihtimalini güçlendirebilir.

Derdestlik Aynı Davanın Daha Önce Açılmış ve Hâlen Görülmekte Olması Hâlinde Dava Şartı Eksikliğidir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için taraf sıfatı ve halefiyet belgeleri ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E. 2017/827, K. 2020/1942 yönünden derdestlik aynı davanın daha önce açılmış ve hâlen görülmekte olması hâlinde dava şartı eksikliğidir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Belge, Kayıt ve İspat Yükü

Önceki Dava Dosyasının Onaylı Örneği.

Bu delil öncelikle “maddi kesin hüküm için önceki kararın kesinleşmiş olması gerekir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E. 2017/827, K. 2020/1942 yönünden önceki dava dosyasının onaylı örneği” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Kesinleşme Şerhi.

“Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E. 2017/827, K. 2020/1942 yönünden kesinleşme şerhi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken kesinleşme şerhi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

İki Davanın Dilekçe ve Talep Sonuçları.

“Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E. 2017/827, K. 2020/1942 yönünden iki davanın dilekçe ve talep sonuçları” kaydı, “Dava sebebi, hukuki madde numarası değil talebi doğuran vakıalar bütünüdür” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Taraf Sıfatı ve Halefiyet Belgeleri.

Bu delil öncelikle “derdestlik aynı davanın daha önce açılmış ve hâlen görülmekte olması hâlinde dava şartı eksikliğidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E. 2017/827, K. 2020/1942 yönünden taraf sıfatı ve halefiyet belgeleri” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Dönem ve Alacak Kalemi Çizelgesi.

“Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E. 2017/827, K. 2020/1942 yönünden dönem ve alacak kalemi çizelgesi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken dönem ve alacak kalemi çizelgesi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Dava Şartları ve Usul Adımları

Önceki Kararın Kesinleşmesinin Doğrulanması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; önceki dava dosyasının onaylı örneği ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E. 2017/827, K. 2020/1942 yönünden önceki kararın kesinleşmesinin doğrulanması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Taraf-Sıfat Tablosu Oluşturulması.

“Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E. 2017/827, K. 2020/1942 yönünden taraf-sıfat tablosu oluşturulması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik kesinleşme şerhi, derdestlik nedeniyle usulden ret talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Vakıa ve Talep Sonuçlarının Yan Yana Karşılaştırılması.

“Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E. 2017/827, K. 2020/1942 yönünden vakıa ve talep sonuçlarının yan yana karşılaştırılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. İki davanın dilekçe ve talep sonuçları dosyaya alınmalı ve önceki hükmün kesin delil etkisinin kabulü talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Dava Şartının Yargılamanın Her Aşamasında İncelenmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; taraf sıfatı ve halefiyet belgeleri ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E. 2017/827, K. 2020/1942 yönünden dava şartının yargılamanın her aşamasında incelenmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Kısmi Özdeşlik Varsa Yalnız Çakışan Bölümün Ayrılması.

“Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E. 2017/827, K. 2020/1942 yönünden kısmi özdeşlik varsa yalnız çakışan bölümün ayrılması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik dönem ve alacak kalemi çizelgesi, kısmi incelemeye devam talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Başvuru Takvimi ve Süre Riskleri

Kesin Hüküm Dava Şartı Olduğundan Yargılamanın Her Aşamasında Gözetilir.

“Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E. 2017/827, K. 2020/1942 yönünden kesin hüküm dava şartı olduğundan yargılamanın her aşamasında gözetilir” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Önceki kararın kesinleşmesinin doğrulanması yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Derdestlik İçin İlk Davanın Açılış ve Devam Durumu Esas Alınır.

“Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E. 2017/827, K. 2020/1942 yönünden derdestlik için ilk davanın açılış ve devam durumu esas alınır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Kanun Yolu ve Kesinleşme Tarihleri Dosya Bazında Doğrulanmalıdır.

Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E. 2017/827, K. 2020/1942 yönünden kanun yolu ve kesinleşme tarihleri dosya bazında doğrulanmalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

İstenebilecek Hukukî Koruma

Davanın Kesin Hüküm Nedeniyle Usulden Reddi.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E. 2017/827, K. 2020/1942 yönünden davanın kesin hüküm nedeniyle usulden reddi olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil önceki dava dosyasının onaylı örneği, temel ölçüt ise “maddi kesin hüküm için önceki kararın kesinleşmiş olması gerekir” olacaktır.

Derdestlik Nedeniyle Usulden Ret.

“Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E. 2017/827, K. 2020/1942 yönünden derdestlik nedeniyle usulden ret” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Kesinleşme şerhi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Önceki Hükmün Kesin Delil Etkisinin Kabulü.

“Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E. 2017/827, K. 2020/1942 yönünden önceki hükmün kesin delil etkisinin kabulü” talebi, “Dava sebebi, hukuki madde numarası değil talebi doğuran vakıalar bütünüdür” koşuluyla ve iki davanın dilekçe ve talep sonuçları deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Özdeşlik İtirazının Reddi.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E. 2017/827, K. 2020/1942 yönünden özdeşlik itirazının reddi olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil taraf sıfatı ve halefiyet belgeleri, temel ölçüt ise “derdestlik aynı davanın daha önce açılmış ve hâlen görülmekte olması hâlinde dava şartı eksikliğidir” olacaktır.

Kısmi İncelemeye Devam.

“Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E. 2017/827, K. 2020/1942 yönünden kısmi incelemeye devam” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Dönem ve alacak kalemi çizelgesi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 23. Hukuk Dairesi, E. 2017/827, K. 2020/1942, 08.06.2020 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“hakem heyetindeki taraflar, dava sebepleri ve talep sonucu aynı olup ortada maddi anlamda kesin hüküm bulunduğu” — Alıntının yeri: Gerekçe, onamayla benimsenen ilk derece gerekçesi

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: onama.

Kesin hüküm, derdestlik ve dava sebebinin aynılığı bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Tarafları, dava sebebi ve talep sonucu aynı olan önceki kesin hüküm, sonraki davanın maddi kesin hüküm nedeniyle usulden reddini gerektirir. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Aynı taraf, dava sebebi ve talep sonucu üzerinden kesin hüküm dava şartı incelenmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Alıntı Yargıtayın bağımsız soyut cümlesi değil, onama yoluyla benimsediği alt derece gerekçesidir.

İtirazlar, İstisnalar ve Uygulama Hataları

Yalnız Taraf İsimlerine Bakmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E. 2017/827, K. 2020/1942 yönünden yalnız taraf isimlerine bakmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, önceki dava dosyasının onaylı örneği delili ve “Maddi kesin hüküm için önceki kararın kesinleşmiş olması gerekir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Hukuki Sebep Farklı Diye Vakıa Özdeşliğini Yok Saymak.

“Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E. 2017/827, K. 2020/1942 yönünden hukuki sebep farklı diye vakıa özdeşliğini yok saymak” riski gerçekleşirse derdestlik nedeniyle usulden ret talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Kesinleşmemiş Karara Kesin Hüküm Etkisi Vermek.

“Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E. 2017/827, K. 2020/1942 yönünden kesinleşmemiş karara kesin hüküm etkisi vermek” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Vakıa ve talep sonuçlarının yan yana karşılaştırılması aşamasında iki davanın dilekçe ve talep sonuçları kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Farklı Dönem Alacaklarını Otomatik Aynı Saymak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E. 2017/827, K. 2020/1942 yönünden farklı dönem alacaklarını otomatik aynı saymak”. Bu savunmaya verilecek cevap, taraf sıfatı ve halefiyet belgeleri delili ve “Derdestlik aynı davanın daha önce açılmış ve hâlen görülmekte olması hâlinde dava şartı eksikliğidir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Ret Kapsamını Hükümde Göstermemek.

“Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E. 2017/827, K. 2020/1942 yönünden ret kapsamını hükümde göstermemek” riski gerçekleşirse kısmi incelemeye devam talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• önceki dava dosyasının onaylı örneği
• kesinleşme şerhi
• iki davanın dilekçe ve talep sonuçları
• taraf sıfatı ve halefiyet belgeleri
• dönem ve alacak kalemi çizelgesi

• önceki kararın kesinleşmesinin doğrulanması
• taraf-sıfat tablosu oluşturulması
• vakıa ve talep sonuçlarının yan yana karşılaştırılması
• dava şartının yargılamanın her aşamasında incelenmesi
• kısmi özdeşlik varsa yalnız çakışan bölümün ayrılması

• Süre çizelgesinde Kesin hüküm dava şartı olduğundan yargılamanın her aşamasında gözetilir. Derdestlik için ilk davanın açılış ve devam durumu esas alınır. Kanun yolu ve kesinleşme tarihleri dosya bazında doğrulanmalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Önceki veya Devam Eden Bir Dava Sonraki Davayı Hangi Taraf, Vakıa ve Talep Özdeşliği Bulunduğunda Engeller?

Kesin hüküm ve derdestlik yalnız benzer hukuki tartışmaya değil, tarafların, vakıa temelinin ve talep sonucunun kanunun aradığı ölçüde aynı olmasına dayanır; hukuki nitelendirmenin farklı adlandırılması özdeşliği tek başına ortadan kaldırmaz. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; önceki dava dosyasının onaylı örneği ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

İspat Planında Önceki Dava Dosyasının Onaylı Örneği Neden Önemlidir?

Önceki dava dosyasının onaylı örneği, kesinleşme şerhi, iki davanın dilekçe ve talep sonuçları birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Kesin Hüküm, Derdestlik ve Dava Sebebinin Aynılığı Bakımından Başvuru Sırası Nasıl Kurulmalıdır?

Önceki kararın kesinleşmesinin doğrulanması; taraf-sıfat tablosu oluşturulması; vakıa ve talep sonuçlarının yan yana karşılaştırılması; dava şartının yargılamanın her aşamasında incelenmesi; kısmi özdeşlik varsa yalnız çakışan bölümün ayrılması. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Kesin Hüküm, Derdestlik ve Dava Sebebinin Aynılığı Bakımından Süre Kaybını Önlemek İçin Hangi Tarihler Resmî Kayıtla Belgelenmelidir?

Kesin hüküm dava şartı olduğundan yargılamanın her aşamasında gözetilir. Derdestlik için ilk davanın açılış ve devam durumu esas alınır. Kanun yolu ve kesinleşme tarihleri dosya bazında doğrulanmalıdır.

Davanın Kesin Hüküm Nedeniyle Usulden Reddi Talep Sonucunda Nasıl Somutlaştırılır?

Davanın kesin hüküm nedeniyle usulden reddi, derdestlik nedeniyle usulden ret, önceki hükmün kesin delil etkisinin kabulü, özdeşlik itirazının reddi, kısmi incelemeye devam somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Önceki veya devam eden bir dava sonraki davayı hangi taraf, vakıa ve talep özdeşliği bulunduğunda engeller” sorusu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Kesin hüküm ve derdestlik yalnız benzer hukuki tartışmaya değil, tarafların, vakıa temelinin ve talep sonucunun kanunun aradığı ölçüde aynı olmasına dayanır; hukuki nitelendirmenin farklı adlandırılması özdeşliği tek başına ortadan kaldırmaz.

Dosyanın ilk önceliği önceki kararın kesinleşmesinin doğrulanması, delil omurgası ise önceki dava dosyasının onaylı örneği ile kesinleşme şerhi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Kesin hüküm dava şartı olduğundan yargılamanın her aşamasında gözetilir. Davanın kesin hüküm nedeniyle usulden reddi talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; yalnız taraf isimlerine bakmak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 23. Hukuk Dairesi, E. 2017/827, K. 2020/1942, 08.06.2020 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Tarafları, dava sebebi ve talep sonucu aynı olan önceki kesin hüküm, sonraki davanın maddi kesin hüküm nedeniyle usulden reddini gerektirir.
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.114/1-ı-i, 115, 303
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.146 ve ilgili özel hükümler
• Celâl Işıklar, “İdari Yargıda Derdestlik”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2012, C. 16, S. 1, s. 63-106
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru