Kapsam
Yazı; kaza verisinin kişisel ve sağlık verisi niteliğini, kolluk-sigorta-servis-hastane aktarım zincirini, hasar şirketinin ilk temasını, açık rıza ve meşru menfaati, alacak temliki ve vekâleti, şikâyet ile tazmin yollarını ele alır.
Kısa Cevap
Trafik kazası mağdurunun iletişim ve sağlık bilgilerinin hasar danışmanlığı şirketine ulaşması, şirketin hizmet teklif etmek istemesiyle meşru hâle gelmez. Verinin kaynağı, aktarım zinciri ve pazarlama amacı açık hukukî temele dayanmalıdır.
Kaza Dosyasındaki Veri
Ad, telefon, plaka, kusur, yaralanma ve hastane bilgisi farklı hassasiyet düzeyindedir. Yaralanma ve tedavi bilgisi özel nitelikli sağlık verisi olduğundan sıradan pazarlama listesi gibi edinilip kullanılamaz.
Veri Kaynağının Açıklanması
Hasar şirketi numarayı 'sistemden' veya 'iş ortağından' aldığını söylemekle yetinemez; kaynak kişi veya kurum, aktarım tarihi ve amacı açıklanmalıdır. Kolluk, hastane, sigorta, servis veya çekici kayıtlarına erişen her halka kendi sorumluluğunu taşır.
İlk Pazarlama Temasının Temeli
Mağdurun kendisinin yardım istemediği durumda tazminat vaadiyle arama, hem kişisel veri işleme hem ticari ileti niteliği taşıyabilir. Meşru menfaat, kişinin kaza sonrası hassas durumunu hedefleyen beklenmedik pazarlamayı otomatik olarak haklı kılmaz.
Rıza, Vekâlet ve Alacak Devri
Telefon görüşmesinde alınan genel onay, sağlık verisi kullanımı ve üçüncü kişilere aktarım için her zaman yeterli değildir. Ücret, başarı payı, fesih, vekâlet ve tazminat alacağının devri açıkça ayrılmalı; mağdura belgenin kalıcı örneği verilmelidir.
Yanıltıcı Temsil Riski
Şirket kendisini sigorta, baro, kamu kurumu veya zorunlu başvuru mercii gibi tanıtamaz. 'Tazminatınız hazır' veya 'bugün imzalamazsanız yanar' gibi doğrulanmamış ifadeler tüketici iradesini ve sözleşmenin geçerliliğini etkileyebilir.
Başvuru ve Giderim
Mağdur verinin kaynağını, alıcılarını, silinmesini ve işlemenin durdurulmasını isteyebilir. Hukuka aykırı aktarım için veri kaynağı kurum ve hasar şirketi ayrı ayrı incelenir; kurul şikâyeti yanında istenmeyen sözleşmenin feshi ve zarar tazmini değerlendirilebilir.
Delil Planı ve İspat Yükü
Arama numarası, ses kaydı varsa hukukî elde edilişi ve mesajlar ile başlayan ispat planı, çok sayıda belge sunmak yerine her çekişmeli vakıayı doğru delille eşleştirmeyi gerektirir. İddianın dayanağı ile karşı tarafın muhtemel savunması iki ayrı sütunda kurulmalı; ispat yükünün kime ait olduğu ve delilin hangi kurumdan ne kadar süre içinde alınabileceği gösterilmelidir. Aşağıdaki kayıtlar bu nedenle birbirinin tekrarı değil, farklı vakıaları doğrulayan bir delil zinciridir.
Arama Numarası, Ses Kaydı Varsa Hukukî Elde Edilişi ve Mesajlar
Arama numarası, ses kaydı varsa hukukî elde edilişi ve mesajlar, yalnız dosyaya eklenecek bir kayıt değildir. Bu delilin hangi kurucu, engelleyici veya sona erdirici vakıayı gösterdiği; kim tarafından, hangi tarihte ve hangi işlem bağlamında oluşturulduğu dilekçede açıklanmalıdır. Belgenin tamamı görülmeden seçilmiş bir sayfa, ekran görüntüsü veya tarafça hazırlanmış özet üzerinden kesin sonuca gidilmemelidir.
Şirket aydınlatması, veri kaynağı yanıtı, sözleşme-vekalet-temlik belgeleri ile çapraz doğrulama yapılması, tarih, taraf, miktar ve işlem bağlantısındaki uyuşmazlıkları görünür kılar. Belge karşı tarafın veya üçüncü kişinin elindeyse ibraz talebi, kurum müzekkeresi, delil tespiti ya da bilirkişi incelemesi için hangi usul aracının kullanılacağı baştan belirlenmelidir. Elektronik kayıtlarda özgün dosya, zaman damgası, erişim geçmişi ve değişiklik izi korunmalı; hukuka aykırı elde edilen verinin ispat değeri ayrıca tartışılmalıdır.
Şirket Aydınlatması, Veri Kaynağı Yanıtı, Sözleşme-Vekalet-Temlik Belgeleri
Şirket aydınlatması, veri kaynağı yanıtı, sözleşme-vekalet-temlik belgeleri bakımından ilk soru, kaydın mevcut olup olmadığı değil hangi tartışmalı olguyu ispatlayabildiğidir. Düzenleyen kişi veya kurum, düzenleme amacı, kayıt dönemi ve karşı tarafa aidiyet açıkça belirlenmelidir. Belgenin içeriği iddiayı yalnız dolaylı biçimde destekliyorsa aradaki çıkarım zinciri gösterilmeli; yorum, belgenin kendi ifadesi gibi sunulmamalıdır.
Bu kayıt, kaza tutanağının kimlere verildiği ve kurum erişim kayıtları ile birlikte okunduğunda anlatım ile dış kaynak arasındaki uyum denetlenebilir. Çelişki varsa belgenin aslı, dayanak kayıtları ve düzenleyenin açıklaması istenmeli; eksiklik bilirkişinin hukukî nitelendirme yapması beklenerek kapatılmamalıdır. Kişisel veri, ticari sır veya soruşturma gizliliği içeren bölümlerde dosyaya sunma yöntemi ile inceleme hakkı arasında ölçülü bir çözüm kurulmalıdır.
Kaza Tutanağının Kimlere Verildiği ve Kurum Erişim Kayıtları
Kaza tutanağının kimlere verildiği ve kurum erişim kayıtları, zaman içinde değişebilen veya kaybolabilen bir delil niteliği taşıyabilir. Bu nedenle kaynağın korunması, talep tarihinin belgelenmesi ve mümkünse değiştirilemez örneğin alınması esasa ilişkin tartışmadan önce ele alınmalıdır. Sonradan oluşturulan açıklama ile olay anındaki kayıt birbirinden ayrılmalı; boşluklar varsayımla tamamlanmamalıdır.
Arama numarası, ses kaydı varsa hukukî elde edilişi ve mesajlar aynı olayın başka bir aşamasını gösteriyorsa iki kayıt arasındaki tarih ve işlem bağı kurulmalıdır. Delil, iddia sahibinin elinde değilse hangi makamdan hangi hukuki dayanakla isteneceği somutlaştırılmalı; ret hâlinde başvurulacak yol ve saklama süresi dosya notuna eklenmelidir. Güvenilirlik itirazı bekleniyorsa metadata, imza, mühür, log veya karşılaştırma örneği daha tahkikat başlamadan belirlenmelidir.
Dosyaya Konulacak Temel Kayıtlar
- Arama numarası, ses kaydı varsa hukukî elde edilişi ve mesajlar
- Şirket aydınlatması, veri kaynağı yanıtı, sözleşme-vekalet-temlik belgeleri
- Kaza tutanağının kimlere verildiği ve kurum erişim kayıtları
Usul ve Başvuru Sırası
İlk usul adımı “şirkete verinin kaynağı, işleme şartı ve paylaşılan alıcılar sorularıyla yazılı başvuru yapılır” olarak belirlenmiştir. Maddi hakkın varlığı ile bu hakkın hangi yol üzerinden korunacağı aynı soru değildir. Aşağıdaki sıra, somut olayın tarihine ve taraf sıfatlarına göre uyarlanmalı; zorunlu başvuru ile dava veya kanun yolu sürelerinin birbirini durdurup durdurmadığı ayrıca gösterilmelidir.
Usul Adımı: Şirkete Verinin Kaynağı, İşleme Şartı ve Paylaşılan Alıcılar Sorularıyla Yazılı Başvuru Yapılır
Bu aşamada şirkete verinin kaynağı, işleme şartı ve paylaşılan alıcılar sorularıyla yazılı başvuru yapılır. Amaç, uyuşmazlığın doğru taraflar arasında, doğru merci önünde ve incelenebilir bir talep sonucuyla yürütülmesini sağlamaktır. Görev, kesin yetki, dava şartı arabuluculuk, zorunlu idari başvuru, harç ve tebligat sorunları maddi haklılıktan ayrı denetlenmelidir. Bir usul şartının sonradan tamamlanıp tamamlanamayacağı varsayımla değil, özel hüküm ve güncel içtihatla belirlenmelidir.
“Şirkete verinin kaynağı, işleme şartı ve paylaşılan alıcılar sorularıyla yazılı başvuru yapılır” adımı takvime işlendiğinde başvuru tarihi, teslim veya tebliğ belgesi, karşı tarafın cevabı ve varsa kesinleşme bilgisi aynı kayıt altında tutulmalıdır. Başvurunun yalnız yapılmış olması yeterli değildir; ileri sürülen vakıa ve taleplerin sonraki dava veya kanun yolunu daraltıp daraltmadığı da kontrol edilmelidir.
Usul Adımı: Kaza Dosyasına Erişmiş Muhtemel Kurumlara Ayrı Kayıt Koruma Başvurusu Yöneltilir; Sözleşme İmzalanmışsa Fesih ve Yetki İptali Geciktirilmez
İkinci adımda “kaza dosyasına erişmiş muhtemel kurumlara ayrı kayıt koruma başvurusu yöneltilir; sözleşme imzalanmışsa fesih ve yetki iptali geciktirilmez” işlemi yürütülür. Bu aşamada yalnız kabul edilebilirlik değil, incelemenin hangi vakıa ve talepler üzerinde yürütüleceği de belirlenir. Taraf teşkili, delillerin hangi sırayla toplanacağı, uzman incelemesinin kapsamı ve esaslı itirazların kararda karşılanması birlikte planlanmalıdır. Bilirkişiden hukukî sonuç değil, özel veya teknik bilgi gerektiren maddi tespit istenmelidir.
“Kaza dosyasına erişmiş muhtemel kurumlara ayrı kayıt koruma başvurusu yöneltilir; sözleşme imzalanmışsa fesih ve yetki iptali geciktirilmez” işleminin sonucu, sonraki başvuru veya infaz aşamasına elverişli bir belgeyle kayıt altına alınmalıdır. Kısmi kabul, feragat, sulh, ara karar veya ret varsa bunun hangi talebi ne ölçüde etkilediği açıkça işaretlenmeli; kanun yolu incelemesinde ileri sürülecek hata ilk derece aşamasındaki itirazla ilişkilendirilmelidir. Kişi, dönem, işlem ve tutar belirsizliği hükmün uygulanmasını güçleştireceğinden talep sonucu son kez bu aşamada denetlenmelidir.
Uygulama Sırası
- Şirkete verinin kaynağı, işleme şartı ve paylaşılan alıcılar sorularıyla yazılı başvuru yapılır.
- Kaza dosyasına erişmiş muhtemel kurumlara ayrı kayıt koruma başvurusu yöneltilir; sözleşme imzalanmışsa fesih ve yetki iptali geciktirilmez.
Süreler ve Hak Kaybı Riski
Süre Uyarısı
Kaza, ilk arama, belge imzası, veri kaynağı başvurusu ve yanıt tarihleri kaydedilir. Bu süre hesaplanırken olay, öğrenme, usulüne uygun bildirim, başvuru, ret, son tutanak ve karar tarihleri tek kronolojide fakat ayrı hukuki nitelikleriyle gösterilmelidir. Başlangıç kanıtlanamıyorsa yalnız son gün hesabı güvenli sonuç vermez; tebligat parçası, UETS kaydı, başvuru alındısı veya noter belgesi dosyaya alınmalıdır.
“Kaza, ilk arama, belge imzası, veri kaynağı başvurusu ve yanıt tarihleri kaydedilir” uyarısının zamanaşımı mı, hak düşürücü süre mi, usul süresi mi yoksa sözleşmesel bildirim süresi mi olduğu açıkça yazılmalıdır. Adli tatil, resmî tatil, elektronik tebligat, zorunlu arabuluculuk ve idari başvurunun etkisi her süre türünde aynı değildir.
Süre Uyarısı
Veri şikâyeti, sözleşmeden cayma/fesih ve tazminat süreleri birbirinden bağımsız izlenir. Bu ikinci zaman kuralı, ilk süreyle aynı başlangıca veya aynı sonuca sahip kabul edilmemelidir. Öğrenme ile tebliğ, muacceliyet ile zarar tarihi, karar ile kesinleşme farklı hukuki olaylardır. Her tarih için dayanak belge ve uygulanacak hüküm yazılmadan yapılan tek satırlık takvim, hak kaybını önlemeye yetmez.
“Veri şikâyeti, sözleşmeden cayma/fesih ve tazminat süreleri birbirinden bağımsız izlenir” uyarısı bakımından sürenin durması, kesilmesi veya yeniden başlaması ileri sürülüyorsa bunu doğuran başvurunun yetkili makama ve süresi içinde yapıldığı belgelenmelidir. Karşı tarafın süre itirazı bekleniyorsa alternatif başlangıç ihtimallerinin her biri ayrı hesaplanmalı; en erken biten güvenli tarih esas alınmalıdır. Acil koruma veya delil muhafazası mümkünse esas incelemenin tamamlanması beklenmeden ölçülü bir başvuru değerlendirilmelidir.
İleri Sürülebilecek Talepler
Verinin kaynağının açıklanması, hukuka aykırı işlemenin durması ve silme ekseninde kurulacak talep stratejisinde asıl, terditli veya yardımcı sonuçlar; karşı tarafın savunması ve delil durumu gözetilerek ayrılmalıdır. Aşağıdaki korumaların aynı dosyada birlikte istenip istenemeyeceği görev, harç, hukuki yarar ve mükerrerlik yönünden denetlenmelidir.
Verinin Kaynağının Açıklanması, Hukuka Aykırı İşlemenin Durması ve Silme
Verinin kaynağının açıklanması, hukuka aykırı işlemenin durması ve silme talebi, sonuç bölümünde açık, hüküm kurulabilir ve uygulanabilir biçimde gösterilmelidir. Talebin dayandığı vakıa, uygulanacak hüküm, ispat aracı, başlangıç tarihi ve varsa miktar veya hesap yöntemi birbirinden ayrılmalıdır. Mahkemenin hukuki nitelendirme yetkisi, tarafın vakıayı ve istediği hukuki korumayı belirsiz bırakmasına imkân vermez.
Yanıltıcı hizmet sözleşmesinin sona erdirilmesi ve kanıtlanan zararın tazmini ile ilişki ayrıca kurulmalıdır. Talepler birlikte hükme bağlanabiliyorsa yığılma; biri kabul edilmezse diğeri incelenecekse terdit; aynı hakkın seçimlik sonuçları söz konusuysa seçim sırası açıkça belirtilmelidir.
Yanıltıcı Hizmet Sözleşmesinin Sona Erdirilmesi ve Kanıtlanan Zararın Tazmini
Yanıltıcı hizmet sözleşmesinin sona erdirilmesi ve kanıtlanan zararın tazmini isteminin asıl talebin reddine mi, başka bir hukukî nitelendirmeye mi yoksa giderilemeyen sonuca mı bağlandığı açıklanmalıdır. Konusu başlangıçta tam belirlenemiyorsa belirsizliğin nedeni ve incelemede kullanılacak veriler gösterilmeli; harç veya ferî sonuçlar ancak bu istem bakımından uygulanabiliyorsa ayrıca kurulmalıdır.
Bu sonuç, verinin kaynağının açıklanması, hukuka aykırı işlemenin durması ve silme talebiyle aynı zarar veya edimi iki kez karşılamamalıdır. Geçici koruma isteniyorsa güncel tehlike, yaklaşık ispat, teminat ve ölçülülük ayrıca gerekçelendirilmelidir. Kabul hâlinde hükmün hangi kişi veya kayıt üzerinde, hangi dönem ve kapsamla uygulanacağı talep sonucundan anlaşılabilmelidir.
Talep Kontrolü
- Verinin kaynağının açıklanması, hukuka aykırı işlemenin durması ve silme
- Yanıltıcı hizmet sözleşmesinin sona erdirilmesi ve kanıtlanan zararın tazmini
Sık Sorulan Uygulama Soruları
Kazadan Hemen Sonra Numaramı Nasıl Bulmuş Olabilirler?
Kolluk, sigorta, servis, hastane veya başka aracı zinciri araştırılır; şirket kaynağı açıklamak zorundadır.
Telefonda 'tamam' Demem Açık Rıza Mıdır?
Rızanın belirli, bilgilendirilmiş ve özgür olması gerekir; neye onay verdiğiniz açıklanmadıysa geçerliliği tartışılır.
Vekâlet Verdiysem Geri Alabilir Miyim?
Kural olarak vekâlet ilişkisi sona erdirilebilir; ücret, masraf ve varsa alacak devri ayrı belgeler üzerinden incelenmelidir.
Şikâyet Tazminatımı Düşürür Mü?
Veri ve pazarlama şikâyeti, kazadan doğan asıl sigorta-tazminat hakkından ayrı bir süreçtir.
Doğrulanmış Kanun Dayanağı
6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu — m.5/2-C
“Bir sözleşmenin kurulması veya ifasıyla doğrudan doğruya ilgili olması kaydıyla” — Alıntının yeri: Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.5/2-c, başlangıç.
Kanun alıntısı 2026-08-31 tarihinde TBMM, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kabul metni, m.5/2-c üzerinden doğrulanmıştır. Güncel kanun metni somut olayın tarihi ve geçiş hükümleriyle birlikte ayrıca kontrol edilmelidir. Hasar dosyası üçüncü şirkete aktarılırken tarafın sıfatı, işleme amacı, gerekli veri alanları ve saklama süresi yazılı belirlenmeli; sağlık verisi, konum, fotoğraf ve iletişim kayıtları tek bir genel sözleşme gerekçesiyle sınırsız paylaşılmamalıdır.
Doktrindeki Yaklaşımlar
İrem Aral Eldeleklioğlu: Açık Sigorta: Sigorta ile İlgili Verilere Erişim ve Paylaşım
Sigorta verisinin paylaşımı yenilik ve hizmet erişimi sağlayabilir; ancak aktörlerin rolü, veri sahibinin kontrolü, hukuki sebep ve teknik güvenlik katmanları açık biçimde kurulmalıdır.
“Açık sigorta, sigorta sektöründe bilgi paylaşımını mümkün kılar.” — Alıntının yeri: Öz, s. 721.
Künye: İrem Aral Eldeleklioğlu, “Açık Sigorta: Sigorta ile İlgili Verilere Erişim ve Paylaşım”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 2025, C. 31, S. 1, s. 721-752. Kalıcı yayın bağlantısı. Doğrulama tarihi: 2026-08-31. Öğretideki görüş bağlayıcı kural olmayıp kanun, içtihat ve somut olayla birlikte değerlendirilmelidir.
Doğrulanmış İçtihat
Kişisel Verileri Koruma Kurulu Kurul, K. 2026/1095, 20.05.2026
“elde edilen bu kişisel veriler ancak kaza sonrası süreçlerin yönetimi amacıyla sınırlı olarak işlemeye konu edilebilecektir” — Alıntının yeri: Esas değerlendirme, sonuç bölümünden önceki son cümle.
Kararın sonucu: Yetkisiz erişim ve amaç dışı kullanımın idarî ve cezaî sorumluluk doğurabileceği; erişim sınırlaması, rol tabanlı kontrol ve kayıt mekanizmalarının kurulması gerektiği yönünde ilke kararı verildi. Alıntı ve künye, 31.08.2026 tarihinde resmî karar tam metninden doğrulanmıştır. Kararın sonucu ile gerekçedeki bu cümle birlikte okunmalı; somut olayın maddi vakıaları farklı bir dosyaya kendiliğinden taşınmamalıdır.
Somut olayla benzerlik: Kaza mağduru verilerinin hasar danışmanları, eksperler ve avukatlarca edinilmesi, aktarılması ve pazarlama/iş takibi amacıyla kullanılması doğrudan kararın konusudur.
Kararın uygulanma sınırı: Yasal görevini yapan sigorta eksperinin zorunlu ve amaçla sınırlı veri işlemesi mümkündür; karar bütün eksperlik faaliyetlerini hukuka aykırı saymaz.
Kaynakça
- Güncel mevzuat, karar ve öğretideki görüşler somut olayın tarihi esas alınarak ayrıca doğrulanmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay bakımından hukuki görüş veya taahhüt niteliğinde değildir.