Mirasın Gerçek ve Hükmen Reddi

Kapsam

Yasal ve atanmış mirasçı, ret süresi, tereke işlemlerine karışma, koruma işlemi, borca batıklık, aciz belgesi, tereke alacaklısı ve mirasçının kişisel alacaklıları incelenir. Gerçek ret süreye ve sulh mahkemesine beyana bağlı yenilik doğuran hak; hükmen ret ise ölüm tarihinde ödemeden aciz veya açık borca batıklığa bağlanan ve dava yahut savunma yoluyla ileri sürülebilen kanuni karinedir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, mirasın gerçek ve hükmen reddi konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Maddî Hukuk ve Usulün Birlikte Değerlendirilmesi

İncelemenin ilk ölçütü “gerçek ret kural olarak mirasın açılmasını ve mirasçılık sıfatını öğrenmeden itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine kayıtsız ve şartsız beyanla yapılır” kuralıdır. Terekenin olağan yönetimini aşan, sahiplenme veya gizleme niteliğindeki işlem ret hakkını düşürebilir. Ayrıca “mirasbırakanın ölümü tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Mirasın Gerçek ve Hükmen Reddi bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu: m.605/2

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır.” — Alıntının yeri: Türk Medenî Kanunu m.605/2, son bölüm

Bu alıntı, TBMM, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu kabul metni, m.605/2 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Mirasın gerçek ve hükmen reddi kapsamında m.605/2 hükümleri mirasın reddi ve alacaklıların korunması bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.2, 4, 190

Mirasın gerçek ve hükmen reddi kapsamında m.2, 4, 190 hükümleri görev ve ispat bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Medeni Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Güray Türker: Terekenin Tespiti İstemi ve Mirasın Hükmen Reddinin Tespiti Davasının Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun T. 22.09.2010 E.2010/2-379 K.2010/413 Sayılı Kararı Kapsamında Değerlendirilmesi

Hükmen red irade açıklamasına bağlı değildir; ancak terekenin borca batıklığı ve mirasçının kabul anlamına gelen davranışta bulunmadığı yargılamada ispatlanmalıdır. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“hükmî reddin sonuç doğurması için herhangi bir irade açıklaması gerekmediğini” — Alıntının yeri: Öz

Mirasın gerçek ve hükmen reddi konusunda yararlanılan eser: Güray Türker, “Terekenin Tespiti İstemi ve Mirasın Hükmen Reddinin Tespiti Davasının Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun T. 22.09.2010 E.2010/2-379 K.2010/413 Sayılı Kararı Kapsamında Değerlendirilmesi”, Kırıkkale Hukuk Mecmuası, 2025, C. 5, S. 1, s. 95-130. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Gerçek rette üç aylık süre ölümün ve mirasçılık sıfatının öğrenilmesine göre hesaplanarak sulh hukuk mahkemesine kayıtsız ve şartsız ret beyanı sunulmalıdır. Hükmen rette ölüm tarihindeki terekenin açık veya resmen belirlenmiş borca batıklığı banka, icra, vergi, tapu ve alacak kayıtlarıyla saptanmalı; mirasçının terekeyi sahiplenme, devir veya olağan yönetimi aşan işlemle kabul edip etmediği incelenmelidir. Tereke tespiti istemi, resmi defter ve hükmen ret tespiti birbirinin yerine geçirilmemeli; alacaklıların taraf sıfatı sağlanmalıdır. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; mevzuat alıntısı aşağıda gösterilen TBMM kabul/değişiklik metniyle kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Ancak MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından doğrulama, güncel konsolide metin veya yürürlük doğrulaması değildir; güncel metin, yürürlük ve olay tarihi ayrıca kontrol edilmelidir. m.605/2 hükmen reddin maddi koşulunu gösterir; gerçek ret süresi, kabul sayılan davranışlar ve tasfiye sonuçları m.606, m.610 ve ilgili hükümlerden ayrıca doğrulanmalıdır.

Uyuşmazlığın Hukuki Analiz Omurgası

Mirasın Gerçek ve Hükmen Reddi dosyasında önce çözülmesi gereken ana mesele, “Mirasçı hangi sürede ve hangi davranışlardan kaçınarak mirası reddedebilir; ölüm tarihinde borca batık tereke bakımından hükmen ret nasıl ileri sürülür?” sorusudur. Bu soru tek bir kanun maddesine indirgenmemelidir. İlk olarak tarafların hukuki sıfatı, hakkı doğurduğu ileri sürülen işlem veya olay, karşı tarafın itirazı ve istenen hüküm ayrı satırlarda gösterilmelidir. Ardından “Gerçek ret kural olarak mirasın açılmasını ve mirasçılık sıfatını öğrenmeden itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine kayıtsız ve şartsız beyanla yapılır.” ölçütü kurucu vakıalarla eşleştirilmeli; “Hükmen rette terekenin aktif ve pasifi ölüm tarihi itibarıyla kapsamlı araştırılır.” kuralının iddiayı sınırlandırıp sınırlandırmadığı incelenmelidir. Böyle bir mesele haritası, maddi hukuk tartışmasını görev, süre ve ispat sorunlarından ayırır; dilekçenin hem vakıa hem talep bölümünde aynı hukuki tezin izlenebilmesini sağlar.

Mirasın Gerçek ve Hükmen Reddi bakımından ispat planı, dosyadaki belgelerin yalnız listesinden ibaret tutulmamalıdır. Mirasçılık belgesi ve nüfus kayıtları hakkın doğumuna, kapsamına veya ihlaline ilişkin hangi vakıayı kanıtlıyorsa bu bağlantı açıkça yazılmalıdır. Ölüm tarihi banka ve tapu kayıtları ise ilk kaydın tarihini, tarafını ya da içeriğini doğrulayan bağımsız kayıt olarak değerlendirilmelidir. Belgenin aslı, düzenleyeni, oluşturulma zamanı ve sonraki değişiklikleri belirlenmeden yalnız ekran görüntüsüne veya taraf anlatımına dayanılması sağlıklı değildir. Karşı tarafın ileri sürebileceği aidiyet, kapsam, sahtelik, ödeme, zamanaşımı ya da yetki itirazı için ayrıca karşı delil sütunu açılmalı; ispat yükü her çekişmeli vakıa yönünden bağımsız belirlenmelidir.

Mirasın Gerçek ve Hükmen Reddi uyuşmazlığında usul takvimi mirasçılık ve öğrenme tarihi ile başlatılmalıdır. Dava veya başvuru öncesi zorunlu yol, görevli ve yetkili merci, harç, tebligat, kesinleşme ve kanun yolu tarihleri aynı çizelgede fakat ayrı hukuki nitelikleriyle tutulmalıdır. Gerçek ret süresi üç aydır. Bu uyarı uygulanırken yalnız son gün hesaplanmamalı; sürenin hangi olayla başladığı, bildirimin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı ve adli tatil ya da özel süre hükmünün etkisi de yazılı biçimde gerekçelendirilmelidir. Alacaklı ve mirasçı taraf sıfatı aşamasında verilecek kararın infaza veya fiilî uygulamaya elverişli olması için hüküm sonucunun kişi, işlem, dönem ve tutar bakımından tereddüt doğurmayacak açıklıkta kurulması gerekir.

Mirasın Gerçek ve Hükmen Reddi yönünden talep stratejisi hazırlanırken ret beyanının tescili ile hükmen reddin tespiti aynı hukuki sonucun farklı anlatımlarıymış gibi üst üste yazılmamalıdır. Her talebin dayandığı vakıa, kanun hükmü, ispat aracı, faiz veya feri sonuç ve kabul hâlinde kurulması istenen hüküm ayrı gösterilmelidir. Talepler birbirini dışlıyorsa terdit sırası; birlikte hükmedilebiliyorsa yığılma ilişkisi; miktar başlangıçta tam belirlenemiyorsa bunun maddi ve usuli nedeni açıklanmalıdır. Geçici koruma istenmesi, esas talebin peşinen kabulü anlamına gelmeyecek biçimde güncel tehlike ve orantılılıkla sınırlandırılmalıdır. Böylece mahkeme, tarafın gerçekte hangi hukuki korumayı istediğini yorum yoluyla tamamlamak zorunda kalmaz.

Mirasın Gerçek ve Hükmen Reddi hakkında karşı görüş analizi yapılmadan hazırlanan metin, dosyanın güçlü tarafını gösterse bile kararın bozulma veya reddedilme riskini yeterince karşılamaz. Özellikle hükmen ret için de üç aylık süre uygulamak ihtimali; karşı tarafın en güçlü savunması kabul edilerek test edilmelidir. Bu savunmanın hangi maddi vakıaya ve hangi kanuni sonuca dayandığı ayrıştırıldıktan sonra, cevabın kanun alıntısı, delil ve içtihatla ayrı ayrı desteklenmesi gerekir. Yargıtay kararının esas ve karar numarasının doğru olması tek başına yeterli değildir; kararın olayları, uygulanan kanun metninin tarihi, inceleme türü ve sonucu eldeki dosyayla karşılaştırılmalıdır. Farklı belirleyici vakıa varsa karar emsal diye değil, ayrıştırılarak kullanılmalıdır.

Uyuşmazlığı Çözen Hukukî Kriterler

Gerçek Ret Kural Olarak Mirasın Açılmasını ve Mirasçılık Sıfatını Öğrenmeden İtibaren Üç Ay İçinde Sulh Hukuk Mahkemesine Kayıtsız ve Şartsız Beyanla Yapılır.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2017/155, K. 2020/8490 yönünden gerçek ret kural olarak mirasın açılmasını ve mirasçılık sıfatını öğrenmeden itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine kayıtsız ve şartsız beyanla yapılır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok mirasçılık belgesi ve nüfus kayıtları ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve hükmen ret için de üç aylık süre uygulamak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Terekenin Olağan Yönetimini Aşan, Sahiplenme veya Gizleme Niteliğindeki İşlem Ret Hakkını Düşürebilir.

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2017/155, K. 2020/8490 yönünden terekenin olağan yönetimini aşan, sahiplenme veya gizleme niteliğindeki işlem ret hakkını düşürebilir. Bu ölçüt özellikle ölüm tarihi banka ve tapu kayıtları üzerinden sınanır. Gerçek ret beyanının tescili tamamlanmadan sonuca gidilmesi, ölüm sonrası değerleri esas almak ihtimalini güçlendirebilir.

Mirasbırakanın Ölümü Tarihinde Ödemeden Aczi Açıkça Belli veya Resmen Tespit Edilmişse Miras Reddedilmiş Sayılır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için icra dosyaları ile aciz belgeleri ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2017/155, K. 2020/8490 yönünden mirasbırakanın ölümü tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Hükmen Rette Terekenin Aktif ve Pasifi Ölüm Tarihi İtibarıyla Kapsamlı Araştırılır.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2017/155, K. 2020/8490 yönünden hükmen rette terekenin aktif ve pasifi ölüm tarihi itibarıyla kapsamlı araştırılır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok vergi ve SGK borçları ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve tereke aktifini eksik araştırmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Çekişmeli Vakıalar Nasıl İspatlanır?

Mirasçılık Belgesi ve Nüfus Kayıtları.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2017/155, K. 2020/8490 yönünden mirasçılık belgesi ve nüfus kayıtları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken mirasçılık belgesi ve nüfus kayıtları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Ölüm Tarihi Banka ve Tapu Kayıtları.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2017/155, K. 2020/8490 yönünden ölüm tarihi banka ve tapu kayıtları” kaydı, “Terekenin olağan yönetimini aşan, sahiplenme veya gizleme niteliğindeki işlem ret hakkını düşürebilir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

İcra Dosyaları ile Aciz Belgeleri.

Bu delil öncelikle “mirasbırakanın ölümü tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2017/155, K. 2020/8490 yönünden icra dosyaları ile aciz belgeleri” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Vergi ve SGK Borçları.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2017/155, K. 2020/8490 yönünden vergi ve SGK borçları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken vergi ve SGK borçları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Mirasçının Terekeye İlişkin İşlem Kayıtları.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2017/155, K. 2020/8490 yönünden mirasçının terekeye ilişkin işlem kayıtları” kaydı, “Gerçek ret kural olarak mirasın açılmasını ve mirasçılık sıfatını öğrenmeden itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine kayıtsız ve şartsız beyanla yapılır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Başvurudan Hükme Usul Haritası

Mirasçılık ve Öğrenme Tarihi.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2017/155, K. 2020/8490 yönünden mirasçılık ve öğrenme tarihi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik mirasçılık belgesi ve nüfus kayıtları, ret beyanının tescili talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Gerçek Ret Beyanının Tescili.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2017/155, K. 2020/8490 yönünden gerçek ret beyanının tescili” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Ölüm tarihi banka ve tapu kayıtları dosyaya alınmalı ve hükmen reddin tespiti talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Ret Hakkını Düşüren İşlem Denetimi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; icra dosyaları ile aciz belgeleri ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2017/155, K. 2020/8490 yönünden ret hakkını düşüren işlem denetimi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Hükmen Ret Davasında Aktif-Pasif Araştırması.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2017/155, K. 2020/8490 yönünden hükmen ret davasında aktif-pasif araştırması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik vergi ve SGK borçları, tereke tasfiyesi talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Alacaklı ve Mirasçı Taraf Sıfatı.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2017/155, K. 2020/8490 yönünden alacaklı ve mirasçı taraf sıfatı” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Mirasçının terekeye ilişkin işlem kayıtları dosyaya alınmalı ve alacaklıların korunması talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Zamanaşımı, Hak Düşürücü Süre ve Tebligat

Gerçek Ret Süresi Üç Aydır.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2017/155, K. 2020/8490 yönünden gerçek ret süresi üç aydır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Önemli Sebepler Varsa Sulh Hakimi Süreyi Uzatabilir veya Yeni Süre Verebilir.

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2017/155, K. 2020/8490 yönünden önemli sebepler varsa sulh hakimi süreyi uzatabilir veya yeni süre verebilir. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Hükmen Ret Savunması Tereke Borcuna İlişkin Davada İleri Sürülebilir; Talebin Niteliğine Göre Zamanaşımı Ayrıca İncelenir.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2017/155, K. 2020/8490 yönünden hükmen ret savunması tereke borcuna ilişkin davada ileri sürülebilir; talebin niteliğine göre zamanaşımı ayrıca incelenir” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Ret hakkını düşüren işlem denetimi yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Asıl, Ferî ve Geçici Talepler

Ret Beyanının Tescili.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2017/155, K. 2020/8490 yönünden ret beyanının tescili” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Mirasçılık belgesi ve nüfus kayıtları bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Hükmen Reddin Tespiti.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2017/155, K. 2020/8490 yönünden hükmen reddin tespiti” talebi, “Terekenin olağan yönetimini aşan, sahiplenme veya gizleme niteliğindeki işlem ret hakkını düşürebilir” koşuluyla ve ölüm tarihi banka ve tapu kayıtları deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Mirasçıya Yönelen Takibin İptali.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2017/155, K. 2020/8490 yönünden mirasçıya yönelen takibin iptali olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil icra dosyaları ile aciz belgeleri, temel ölçüt ise “mirasbırakanın ölümü tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır” olacaktır.

Tereke Tasfiyesi.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2017/155, K. 2020/8490 yönünden tereke tasfiyesi” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Vergi ve SGK borçları bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Alacaklıların Korunması.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2017/155, K. 2020/8490 yönünden alacaklıların korunması” talebi, “Gerçek ret kural olarak mirasın açılmasını ve mirasçılık sıfatını öğrenmeden itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine kayıtsız ve şartsız beyanla yapılır” koşuluyla ve mirasçının terekeye ilişkin işlem kayıtları deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (Kapatılan), E. 2017/155, K. 2020/8490, 16.12.2020 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“En yakın yasal mirasçıların tamamı tarafından reddolunan mirasın sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edileceğini” — Alıntının yeri: Gerekçe; TMK m.612 hükmü ve en yakın yasal mirasçı kavramı paragrafı

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: bozma.

Mirasın gerçek ve hükmen reddi bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse tereke TMK m.612 uyarınca sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Mirasbırakandan alacaklı kişinin, bütün yakın mirasçıların ret beyanından sonra terekenin tasfiyesini istemesi ve izlenecek tasfiye usulü incelenmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Karar gerçek ret sonrası TMK m.612 tasfiyesine ilişkindir; mirasbırakanın borca batıklığına dayanan hükmen reddin tespit koşullarını ve üç aylık ret süresini çözmez.

Dosyanın Zayıf Noktaları ve Savunmalar

Hükmen Ret İçin De Üç Aylık Süre Uygulamak.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2017/155, K. 2020/8490 yönünden hükmen ret için de üç aylık süre uygulamak” riski gerçekleşirse ret beyanının tescili talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Ölüm Sonrası Değerleri Esas Almak.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2017/155, K. 2020/8490 yönünden ölüm sonrası değerleri esas almak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Gerçek ret beyanının tescili aşamasında ölüm tarihi banka ve tapu kayıtları kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Koruma İşlemini Sahiplenme Saymak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2017/155, K. 2020/8490 yönünden koruma işlemini sahiplenme saymak”. Bu savunmaya verilecek cevap, icra dosyaları ile aciz belgeleri delili ve “Mirasbırakanın ölümü tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Tereke Aktifini Eksik Araştırmak.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2017/155, K. 2020/8490 yönünden tereke aktifini eksik araştırmak” riski gerçekleşirse tereke tasfiyesi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Ret Beyanını Koşula Bağlamak.

“Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan) E. 2017/155, K. 2020/8490 yönünden ret beyanını koşula bağlamak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Alacaklı ve mirasçı taraf sıfatı aşamasında mirasçının terekeye ilişkin işlem kayıtları kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• mirasçılık belgesi ve nüfus kayıtları
• ölüm tarihi banka ve tapu kayıtları
• icra dosyaları ile aciz belgeleri
• vergi ve SGK borçları
• mirasçının terekeye ilişkin işlem kayıtları

• mirasçılık ve öğrenme tarihi
• gerçek ret beyanının tescili
• ret hakkını düşüren işlem denetimi
• hükmen ret davasında aktif-pasif araştırması
• alacaklı ve mirasçı taraf sıfatı

• Süre çizelgesinde Gerçek ret süresi üç aydır. Önemli sebepler varsa sulh hakimi süreyi uzatabilir veya yeni süre verebilir. Hükmen ret savunması tereke borcuna ilişkin davada ileri sürülebilir; talebin niteliğine göre zamanaşımı ayrıca incelenir.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Mirasçı Hangi Sürede ve Hangi Davranışlardan Kaçınarak Mirası Reddedebilir; Ölüm Tarihinde Borca Batık Tereke Bakımından Hükmen Ret Nasıl İleri Sürülür?

Gerçek ret süreye ve sulh mahkemesine beyana bağlı yenilik doğuran hak; hükmen ret ise ölüm tarihinde ödemeden aciz veya açık borca batıklığa bağlanan ve dava yahut savunma yoluyla ileri sürülebilen kanuni karinedir. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; mirasçılık belgesi ve nüfus kayıtları ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

İspat Planında Mirasçılık Belgesi ve Nüfus Kayıtları Neden Önemlidir?

Mirasçılık belgesi ve nüfus kayıtları, ölüm tarihi banka ve tapu kayıtları, icra dosyaları ile aciz belgeleri birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Mirasın Gerçek ve Hükmen Reddi Bakımından Başvuru Sırası Nasıl Kurulmalıdır?

Mirasçılık ve öğrenme tarihi; gerçek ret beyanının tescili; ret hakkını düşüren işlem denetimi; hükmen ret davasında aktif-pasif araştırması; alacaklı ve mirasçı taraf sıfatı. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Mirasın Gerçek ve Hükmen Reddi Bakımından Süre Kaybını Önlemek İçin Hangi Tarihler Resmî Kayıtla Belgelenmelidir?

Gerçek ret süresi üç aydır. Önemli sebepler varsa sulh hakimi süreyi uzatabilir veya yeni süre verebilir. Hükmen ret savunması tereke borcuna ilişkin davada ileri sürülebilir; talebin niteliğine göre zamanaşımı ayrıca incelenir.

Ret Beyanının Tescili Talep Sonucunda Nasıl Somutlaştırılır?

Ret beyanının tescili, hükmen reddin tespiti, mirasçıya yönelen takibin iptali, tereke tasfiyesi, alacaklıların korunması somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Mirasçı hangi sürede ve hangi davranışlardan kaçınarak mirası reddedebilir; ölüm tarihinde borca batık tereke bakımından hükmen ret nasıl ileri sürülür” sorusu, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Gerçek ret süreye ve sulh mahkemesine beyana bağlı yenilik doğuran hak; hükmen ret ise ölüm tarihinde ödemeden aciz veya açık borca batıklığa bağlanan ve dava yahut savunma yoluyla ileri sürülebilen kanuni karinedir.

Dosyanın ilk önceliği mirasçılık ve öğrenme tarihi, delil omurgası ise mirasçılık belgesi ve nüfus kayıtları ile ölüm tarihi banka ve tapu kayıtları arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Gerçek ret süresi üç aydır. Ret beyanının tescili talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; hükmen ret için de üç aylık süre uygulamak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (kapatılan), E. 2017/155, K. 2020/8490, 16.12.2020 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse tereke TMK m.612 uyarınca sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir.
• 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu — m.605/2
• TBMM, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu kabul metni, m.605/2 — alıntı yeri: Türk Medenî Kanunu m.605/2, son bölüm
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.2, 4, 190
• Güray Türker, “Terekenin Tespiti İstemi ve Mirasın Hükmen Reddinin Tespiti Davasının Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun T. 22.09.2010 E.2010/2-379 K.2010/413 Sayılı Kararı Kapsamında Değerlendirilmesi”, Kırıkkale Hukuk Mecmuası, 2025, C. 5, S. 1, s. 95-130
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru